دانلود پایان نامه ارشد درمورد طلاق

آن‌ها خودداری می‌نماییم.222
صدق در اصلاح قرآنی
در قرآن کریم کلمه “صدق” صفت برای اموری قرار گرفته است:
الف: صفت قدم: “وَ بَشرِ الذینَ آمَنُوا أَن لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبهِمْ”223 (به مردم هشدار بده و مؤمنان را آگاه ساز که نزد پروردگارشان پایگاهى راستین دارند.)
ب: صفت جایگاه “وَ لَقَدْ بَوأْنا بَنی‏ إِسْرائیلَ مُبَوأَ صِدْق‏”‏224 (و به یقین ما بنى اسرائیل را در جایگاهى سزاوار جاى دادیم‏.)
ج: صفت ورود و خروج: “وَ قُلْ رَب أَدْخِلْنی‏ مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنی‏ مُخْرَجَ صِدْق225‏” (و بگو: پروردگارا مرا با درآوردنى درست (به هر کار) در آور و با بیرون بردنى درست (از هر کار) بیرون بر.)
د: برخورداری از نیکی در ابعاد مختلف: “لَیسَ الْبِر أَنْ تُوَلوا وُجُوهَکمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لکن الْبِر مَنْ آمَنَ بِالله وَ الْیوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِکهِ وَ الْکتابِ وَ النبِیینَ وَ آتَى الْمالَ عَلى‏ حُبهِ ذَوِی الْقُرْبى‏ وَ الْیتامى‏ وَ الْمَساکینَ وَ ابْنَ السبیلِ وَ السائِلینَ وَ فِی الرقابِ وَ أَقامَ الصلاهَ وَ آتَى الزکاهَ وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصابِرینَ فِی الْبَأْساءِ والضراءِ وَ حینَ الْبَأْسِ أُولئِک الذینَ صَدَقُوا وَ أُولئِک هُمُ الْمُتقُون‏”226 (نیکى آن نیست که روى را سوى خاور و باختر بگردانید، بلکه نیکى (از آن) کسى است که به خداوند و روز بازپسین و فرشتگان و کتاب (آسمانى) و پیامبران ایمان آورد و دارایى را با دوست داشتنش به نزدیکان و یتیمان و بیچارگان و به راه‏ماندگان و کمک‏خواهان و در راه (آزادى) بردگان ببخشد و نماز برپا دارد و زکات پردازد و (نیکى از آن) آنان (است) که چون پیمان بندند وفا کنند؛ و به ویژه شکیبایان در سختى و رنج و در هنگامه کارزار، آن‌ها راستگویند و آنانند که به راستى پرهیزگارند.)
و: راستگویی: “هذا ما وَعَدَ الرحْمنُ وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُون‏”227 (این همان است که (خداوند) بخشنده وعده کرده است و پیامبران درست گفته‏اند.)
ه: عمل بر طبق وعده: “وَ قالُوا الْحَمْدُ لله الذی صَدَقَنا وَعْدَه‏”228 (و مى‏گویند: سپاس خداوند را که وعده خود را بر ما راست گرداند.)
علاوه بر موارد فوق در خداوند متعال در آیات دیگر صادقین را تفسیر کرده و برخی از آن آیات عبارتند از:
الف: لَیسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَکمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لکنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِالله وَ الْیوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِکهِ وَ الْکتابِ وَ النَّبِیینَ وَ آتَى الْمالَ عَلى‏ حُبِّهِ ذَوِی الْقُرْبى‏ وَ الْیتامى‏ وَ الْمَساکینَ وَ ابْنَ السَّبِیلِ وَ السَّائِلِینَ وَ فِی الرِّقابِ وَ أَقامَ الصَّلاهَ وَ آتَى الزَّکاهَ وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرِینَ فِی الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِینَ الْبَأْسِ أُولئِک الَّذِینَ صَدَقُوا وَ أُولئِک هُمُ الْمُتَّقُونَ.229
نیکى آن نیست که روى را سوى خاور و باختر بگردانید، بلکه نیکى (از آن) کسى است که به خداوند و روز بازپسین و فرشتگان و کتاب (آسمانى) و پیامبران ایمان آورد و دارایى را با دوست داشتنش به نزدیکان و یتیمان و بیچارگان و به راه‏ماندگان و کمک‏خواهان و در راه (آزادى) بردگان ببخشد و نماز برپا دارد و زکات پردازد و (نیکى از آن) آنان (است) که چون پیمان بندند وفا کنند؛ و به ویژه شکیبایان در سختى و رنج و در هنگامه کارزار، آنها راستگویند و آنانند که به راستى پرهیزگارند.
در این آیه مى‏بینیم پس از آنکه مسلمانان را از گفتگوهاى اضافى درباره مسأله تغییر قبله نهى مى‏کند حقیقت نیکوکارى را براى آن‌ها چنین تفسیر مى‏کند: ایمان به خدا و روز رستاخیز و فرشتگان و کتب آسمانى و پیامبران، سپس انفاق در راه خدا به نیازمندان و محرومان، و بر پا داشتن نماز، و پرداختن زکات، و وفاى به عهد، و استقامت در برابر مشکلات به هنگام جهاد، و پس از ذکر همه اینها مى‏گوید: کسانى که این صفات را دارا باشند، صادقان و پرهیزگارانند.
و به این ترتیب صادق کسى است که داراى ایمان به تمام مقدسات و به دنبال‏آن عمل در تمام زمینه‏ها باشد.
ب: إِنمَا الْمُؤْمِنُونَ الذِینَ آمَنُوا بِالله وَ رَسُولِهِ ثُم لَمْ یرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِی سَبِیلِ الله أُولئِک هُمُ الصادِقُونَ‏.230 (مؤمنان تنها کسانى هستند که ایمان به خدا و پیامبرش آورده، سپس شک و تردیدى به خود راه نداده‏اند (و علاوه بر این) با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد کردند، اینها صادقان هستند.)
این آیه نیز “صدق” را مجموعه‏اى از ایمان و عمل که در آن هیچگونه تردید و تخلفى نباشد معرفى مى‏کند.
ج: لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِینَ الَّذِینَ أُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ وَ أَمْوالِهِمْ یبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ الله وَ رِضْواناً وَ ینْصُرُونَ الله وَ رَسُولَهُ أُولئِک هُمُ الصَّادِقُونَ‏.231 (بخشى از این غنیمت‏ها) براى مستمندان مهاجرى است که از خانه‏ها و دارایى‏هاى خود، رانده شده‏اند در حالى که بخشش و خشنودى‏یى از خداوند را مى‏جویند و خداوند و پیامبرش را یارى مى‏کنند؛ آنانند که راستگویند.)
در این آیه مؤمنان محرومى که على رغم همه مشکلات، استقامت به خرج دادند و از خانه و اموال خود بیرون رانده شدند، و جز رضاى خدا و یارى پیامبر ص هدفى نداشتند، به عنوان صادقان معرفى شده‏اند.
با ملاحظه این موارد و موارد دیگر از آیات قرآن به دست می‌آوریم که کلمه صدق مفهوم گسترده‌ای دارد که قلمرو آن تنها در مقوله سخن و کلام و خبر نیست، بلکه در موارد اندیشه و باور و خوی انسانی و رفتار آدمی و دیگر امور نیز اطلاق می‌شود و “صادقین” آنهایى هستند که تعهدات خود را در برابر ایمان به پروردگار به خوبى انجام مى‏دهند، نه تردیدى به خود راه مى‏دهند، نه عقب‏نشینى مى‏کنند، نه از انبوه مشکلات مى‏هراسند بلکه با انواع فداکاریها، صدق ایمان خود را ثابت مى‏کنند.
آیه صادقین و نگرش کلی مفسران امامیه
عالمان و مفسران شیعه معتقدند در آیات گذشته، سخن درباره گروهى از متخلفان در میان بود، متخلفانى که عهد و پیمان خود را با خدا و پیامبر? شکسته، و عملا اظهارات خود را در مورد ایمان به خدا و روز جزا تکذیب نموده بودند و دیدیم که چگونه مسلمانان با قطع رابطه خود از آن‌ها تنبیهشان کردند! اما در آیه مورد بحث اشاره به نقطه مقابل آن‌ها کرده، دستور مى‏دهد که‏رابطه خود را با راستگویان و آن‌ها که بر سر پیمان خود ایستاده‏اند محکم بدارند.
نخست مى‏فرماید: “اى کسانى که ایمان آورده‏اید از مخالفت فرمان خدا بپرهیزید” (یا أَیهَا الذِینَ آمَنُوا اتقُوا الله‏).
و براى این‌که بتوانند راه پر پیچ و خم تقوا را بدون اشتباه و انحراف بپیمایند اضافه مى‏کند: “با صادقان باشید” (وَ کونُوا مَعَ الصادِقِینَ‏). ومقصود از صدق در آیه مورد نظر، صداقت در تمام امور به طور مطلق است و این معنا تنها بر معصومین? دلالت می‌کند.
به عبارت دیگر صادقین در آیه، همان حاملان وحی، خلفای پیامبر? و امینان شرع و حامیان دین و امامان هدایت اند، آن کسانی که خداوند متعال هر گونه رجس و پلیدی را از آنان دور کرده و پاک و مطهرشان کرده است. و آنان جز دوازده معصوم پاک که اولشان حضرت علی? و آخرشان حضرت مهدی ? است، نمی‌باشد.
عالمان شیعه برای اثبات مدعای خود از طریق استفاده کرده‌اند:
1- محتوای آیه
1: دلیل بر این‌که مقصود از صادقین در آیه کریمه امامان معصوم است، این‌که: اگر مراد از صدق که در عنوان صادقین مأخوذ است، مطلق راستی بود که شامل هر مرتبه‌ای از آن می‌باشد و صادقین هر کسی را که متصف به صدق در هر مرتبه‌ای باشد شامل می‌شد، می‌بایست در آیه کریمه “و کونوا مع الصادقین” به جای (مع) از (من) تعبیر می‌شد و معنای آن این بود که بر هر مسلمان لازم است از راستگویان باشد و از دروغ اجتناب ورزد. این‌که مع الصادقین تعبیر شده، دلالت بر این نکته دارد که مقصود از صدق مرتبه خاص و ویژه‌ای است، و مقصود از صادقین نیز گروه مخصوص و ممتازی است. مرتبه کامل صدق همان عصمت و طهارت است که با وجود آن، راستی و درستی در گفتار و کردار به طور کامل محقق می‌شود.232
و اگر مقصود از صادقین غیر از امامان معصوم بود، با فرض این‌که در میان امت به نص آیه تطهیر و اتفاق همه مسلمانان معصوم وجود دارد، لازمه اش آن بود که بر تمام انسان‌ها حتی امامان معصوم لازم باشد که از غیر معصوم پیروی کنند، و این عقلا قبیح است، و این مرتبه و مقام جز در خاندان پیامبر? وجود ندارد. 233
2: خداوند در آیه صادقین پس از امر به پرهیزگاری، به همراهی و هم آهنگی با صادقین دستور داده است. و در امر خداوند به پیروی از صادقین، هیچ گونه قید و شرطی وجود ندارد.234 از این اطلاق، سه نکته به دست می‌آید.
الف: صادقین کسانی اند که در همه زمینه‌های حیات ارادی اعم از عقیده، اخلاق، گفتار و رفتار خویش، صادق‌اند.235 (اطلاق موردی)
ب: صادقین کسانی اند که در زمینه‌های مزبور در تمام حالات صادق اند.236 (اطلاق احوالی)
ج: صادق بودن آنان در همه زمینه‌ها و تمام حالات برای ما معلوم است. درحقیقت نکته الف و ب ناظر به مقام ثبوت و نکته ج ناظر به مقام اثبات است. و درواقع آن چه که نقش کلیدی دارد همان نکته است که مربوط به مقام ثبوت است؛ یعنی بی قید و شرط بودن امر الهی به پیروی از صادقین که مستلزم صادق بودن صادقین در همه زمینه‌ها و همه شرایط و حالات است و آن جز با عصمت حاصل نمی‌شود.237
با این بیان تنها ائمه معصومین هستند که بعد از پیامبر اکرم? صلاحیت و شرایط خلافت و امامت و ولایت بر مردم در امور دین و دنیای آن‌ها را دارند.
2- روایات صادره از پیغمبر اکرم? و معصومین?
گر چه مفهوم صادقین همان‌گونه که در بالا ذکر کردیم، مفهوم وسیعى است، ولى از روایات بسیارى استفاده مى‏شود که منظور از این مفهوم در اینجا تنها معصومین هستند.
– آلوسی در روح المعانی: أخرج ابن مردویه عن ابن عباس و ابن عساکر عن أبی جعفرأن المراد کونوا مع علی کرم الله تعالى وجهه‏.238
– حویزی در نور الثقلین:
سلیم بن قیس هلالی از امیر مومنان نقل می‌کند که حضرت علی? در زمان خلافت عثمان در بین مهاجرین و انصار بود و فرمود: روزی پیامبر? از مردم سوال کرد آیا می‌دانید آیه “یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ کونُوا مَعَ الصَّادِقین” در حق چه کسی نازل شده؟ سلمان گفت: یا رسول الله آیا آیه عام است یا خاص؟ حضرت فرمود: آن‌هایی که امر شده‌اند جمیه مومنان هستند و لی صادقین خاصه پسر عمم علی بن ابیطالب? و اوصیای بعد از من تا روز قیامت هستند.239
– فرات کوفی در تفسیرش:
زمانی که آیه “یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ کونُوا مَعَ الصَّادِقین” نازل شد پیامبر? رو به اصحاب کرد و فرمود می‌دانید آیه در حق چه کسی نازل شده است؟ اصحاب گفتند: به خدا قسم نمی‌دانیم در حق چه کسی نازل شده است. در این هنگام ابو دجانه گفت: یا رسول الله همه ما از صادقین هستیم زیرا ما به تو ایمان آوردیم و تو را تصدیق کردیم. پیامبر? فرمود: نه یا ابودجانه، این آیه در فقط درحق علی? نازل شده نه همه مردم و اوست که از صادقین است.240
– ابن شهر آشوب:
مالک بن انس از نافع از ابن عمر در باره “یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ” نقل می‌کند که گفت: خداوند صحابه را امر کرد که از خدا بترسید بعد فرمود “کونُوا مَعَ الصَّادِقین” یعنی همراه با محمد? و اهل بیت او باشید.241
آیه صادقین و نگرش کلی مفسران

مطلب مرتبط :   مقاله رایگان درموردرگرسیون، رگرسیون خطی، ضریب تعیین، مدل رگرسیون

دیدگاهتان را بنویسید