دانلود پایان نامه ارشد درمورد قصاص

چنین گفت: اى گروه بزرگان قریش در محضر پیغمبر اسلام درباره ولایت که مسلم گشت، گفتار و اشعار خود را بیان می‌کنم و گفت: “ینادیهم، یوم الغدیر نبیهم بخم فاسمع بالرسول منادیاً”96
آیه تبلیغ و نگرش کلی مفسران امامیه
مفسران شیعه معتقدند آیه تبلیغ مربوط به ولایت امام علی? بوده و مصداق “ما أنزل إلیک من ربک” ولایت امیرالمؤمنین? است97 زیرا:
اولا: خداوند متعال در این مورد اهتمام بسیاری کرده است به حدی که اگر این موضوع ابلاغ نشود، گویا رسالت پیامبر ابلاغ نشده است. واین امری جز مسأله امامت و زعامت وجانشینی امیرالمؤمنین نیست که عهده دار وظایف وشئونات نبی به جز وحی است.
ثانیا: از آیه فوق استفاده می‌شود که ابلاغ این امر برای رسول خدا مشکل بوده است زیرا خوف آن را داشته که مردم از فرمان او سرپیچی کرده و با ایجاد اختلاف و تشتت، زحمات 23 ساله او را بر باد دهند، واین مطلب جز ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین? چیز دیگری نبوده است.
در یک بررسی اجمالی در آیات قرآن خواهیم دید که رسول خدا? میثاق بر نبوت داشته98 و از ناحیه خداوند مأمور به استقامت و صبر بوده است. 99 از این رو در تبلیغ دین خدا و رساندن پیام‌ها هیچ کوتاهی نکرده و در برابر درخواست غیر معقول و بهانه‌جویی‌ها هرگز سر تسلیم فرود نیاورده است.100 پیامبر خدا? در ابلاغ پیام‌ها حتی در مواردی که به نوعی تحمل آن بر دیگران سنگین بود، مانند داستان زینب همسر زید،101 استحیای از مؤمنان،102 ابلاغ همین آیه مورد بحث و … چیزی را به دلیل ترس و یا امر دیگر فروگذار نکرده است.
بنابراین، دلیل نگرانی پیامبر را باید در جای دیگر (نه ترس از قتل) جستجو کرد و آن، پیامدهای وخیم تکذیب منافقان و عکس العمل منفی برخی یاران حضرت? در برابر این پیام بوده که منجر به حبط عمل آنان و شدت نفاق و کفر منافقان می‌شد. واز سوی دیگر با تکذیب و کفر آنان، ادامه رسالت و حتی اصل رسالت ناکام می‌ماند و موجب هدم دین می‌شد.
نتیجه این‌که مقصود از “ما أنزل إلیک من ربک” امر ولایت حضرت علی? است که پیامبر? مأمور به ابلاغ آن بوده است.103
آیه تبلیغ و نگرش کلی مفسران اهل سنت
مفسران اهل سنت بر اساس اخبار مستند به صحابه و تابعان درباره سبب نزول آیه برداشت‌ها و دید گاه‌های متفاوتی از معنا و مفهوم قرآن ارائه می‌دهند و با این کار در صدد توجیه دیگری برای آیه برآمده‌اند تا ربطی به مسأله غدیر نداشته و از مویدات ولایت امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب? به حساب نیاید و ما فهرست‌وار جمع بندی کل آراء را بیان می‌کنیم:
1- نزول آیه در مورد حراست در مکه
سیوطی از ابن عباس نقل می‌کند که از رسول خدا سؤال شد: کدام آیه بر شما گران آمد؟ حضرت فرمود: “در ایام موسم حج در منا بودم و مشرکان عرب و سایر مردم آن‌جا بودند. جبرائیل بر من نازل شد و گفت: “یا أیها الرسول بلغ ما أنزل إلیک…. .” من برخاستم و ندا دادم: ای مردم، چه کسی مرا یاری می‌کند تا پیام پروردگارم را برسانم و برای او بهشت باشد. ای مردم بگوئید: لا اله إلا الله و من رسول خدایم تا رستگار شده، نجات یابید و به بهشت روید. پس هیچ کس از مرد و زن و کودک نبود جز آنکه مرا با خاک و سنگ هدف قرار دادند و در صورتم آب دهان انداختند و گفتند: دروغگو است… پس عموی ایشان عباس آمد و حضرت را از دست آنان نجات داد و آنان را عقب راند.104
2- نزول آیه درباره رجم و قصاص
برخی از مفسرین در شأن نزول آیه می‌نویسند: “خداوند به پیامبرش دستور داد تا آنچه را درباره حکم رجم و قصاص بر وی نازل شده اعلان کند. در واقع این اعلان برخوردی در برابر موضع یهود بود که می‌خواستند به نحوی از حکم رجم زنای محصنه و قصاص که در تورات آمده است فرار کنند از این رو افرادی را نزد رسول خدا فرستادند تا از ایشان درباره این دو موضوع سؤال کنند، جبرئیل نازل شد و حکم رجم و قصاص را آورد.105
3- نزول آیه در جنگ با بنی انمار
ابن ابی حاتم به نقل از جابربن عبدالله انصاری می‌گوید: “در جنگ پیامبر? با بنی انمار حضرت بر سر چاهی نشستند. مردی به نام وارث یا غورث بن حارث از بنی نجار قصد کشتن حضرت را کرد… . وی نزد پیامبر? آمد و گفت: شمشیرت را بده تا ببویم. حضرت آن را به وی داد. آن گاه از دستش لیز خورد و افتاد پیامبر? به او فرمود: خداوند بین تو و آنچه می‌خواستی انجام دهی مانع شد. آنگاه این آیه نازل شد “یا أَیهَا الرسُولُ بَلغْ ما أُنْزِلَ إِلَیک مِنْ رَبک”106
4- نزول آیه درباره مکر یهود
اکثر مفسران اهل سنت با تکیه بر سیاق آیات قبل و بعد، نوشته‌اند که این آیه درباره یهودیان است و نیز اولین کسی که آیه تبلیغ را در مورد مکر یهود تفسیر کرده مقاتل بن سلیمان است و در تفسیر خود این گونه می‌نویسد: “أن النبی? دعا الیهود إلى الإسلام فأکثر الدعاء فجعلوا یستهزئون و یقولون “أ ترید یا محمد أن نتخذک حنانا، کما اتخذت النصارى عیسى ابن مریم حنانا” “فلما رأى النبی? سکت عنهم فحرض الله یعنى فحضض الله- عز و جل- النبی? على الدعاء إلى الله- عز و جل- و ألا یمنعه‏ ذلک تکذیبهم إیاه و استهزاؤهم فقال: یا أَیهَا الرسُولُ بَلغْ ما أُنْزِلَ إِلَیک مِنْ رَبک‏ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلغْتَ رِسالَتَهُ وَ الله یعْصِمُک مِنَ الناسِ یعنى من الیهود فلا تقتل‏ إِن الله لا یهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرِینَ‏ یعنى الیهود، فلما نزلت هذه الآیه أمن النبی? من القتل و الخوف‏”.107
و فخر رازی نیز بعد از احتمالات فراوان (ده قول) درباره شأن نزول آیه، همین نظر فوق را پذیرفته است و می‌نویسد: “و بدان اگر چه این روایات زیاد هستند اما حمل آیه بر ایمنی پیامبر (ص) از مکر یهود و نصاری و امر به اظهار تبلیغ و نترسیدن از آنها توسط خداوند اولی است.”108
دیدگاه طبری و دلایل آن
طبری 3 قول در شأن نزول آیه بیان می‌کند و برای هر کدام تعدادی روایت ذکر می‌کند و در پایان با توجه به سیاق، همانند سایر مفسران، قول سوم را می‌پذیرد:
1- روایاتی که بیان می‌کنند آیه درباره اعرابی که قصد کشتن حضرت را داشت می‌باشد “نزلت بسب أعرابی کان هم بقتل رسول الله? فکفاه الله إیاه”
حدثنی الحارث، قال: ثنا عبد العزیز، قال: ثنا أبو معشر، عن محمد بن کعب القرظی و غیره‏، قال: کان رسول الله? إذا نزل منزلا اختار له أصحابه? شجره ظلیله، فیقیل تحتها، فأتاه أعرابی، فاخترط سیفه ثم قال: من یمنعک منی؟ قال: “الله”. فرعدت ید الأعرابی، و سقط السیف منه. قال: و ضرب برأسه الشجره حتى انتثر دماغه، فأنزل الله: وَ الله یعْصِمُک مِنَ النَّاسِ
2- روایاتی که بیان می‌کنند آیه درباره ترس پیامبر اکرم? از قریش است “بل نزلت لأنه کان یخاف قریشا، فأومن من ذلک.”
الف: قاسم، از حسین، از حجاج، از ابن جریج‏، گفت که پیامبر? از قریش می‌ترسید تا این‌که این آیه نازل شد “وَ الله یعْصِمُک مِنَ الناسِ‏” بعد پیغمبر? دو یا سه بار فرمود: “من شاء فلیخذلنی”
ب: هناد، از وکیع، از أبی خالد، از عامر، از مسروق، نقل می‌کند که عایشه گفت: من حدثک أن رسول الله? شیئا من الوحی فقد کذب. سپس آیه: “یا أَیهَاالرسُولُ بَلغْ ما أُنْزِلَ إِلَیک‏ الآیه” را تلاوت نمود.
ج: ابن حمید، از جریر، از مغیره، از شعبی نقل می‌کند که عایشه گفت: “هر کس بگوید محمد? کلامی را پنهان کرده و بیان نکرده است قطعا دروغ گفته و بزرگترین افترا را به خداوند زده است.”
د: یعقوب بن إبراهیم، از ابن علیه، از داود بن أبی هند، از شعبی، از مسروق نقل می‌کند: کسی که گمان کند محمد? چیزی از کتاب خدا را پنهان کرده به یقین بزرگ‌ترین افترا و تهمت را زده است زیرا خداوند به پیامبر? فرمود: “یا أَیهَا الرسُولُ بَلغْ ما أُنْزِلَ إِلَیک مِنْ رَبک‏ الآیه”
مثنی، از عبد الله بن صالح، از لیث، از خالد، از سعید بن أبی هلال، از محمد بن الحمیم، از مسروق بن الأجدع، گفت: روزی خدمت عایشه رسیدیم و شنیدم که فرمود: بزرگ‌ترین تهمت و افترا این است که بگوییم پیامبر? چیزی را پنهان کرده است.
3- روایاتی که بیان می‌کنند آیه درباره ابلاغ و عدم کتمان مکر و خبث باطن یهودیان توسط پیامبر اکرم? است.
الف: مثنی، از عبد الله بن صالح، از معاویه، از علی بن أبی طلحه، از ابن عباس‏، حول آیه: “یا أَیهَا الرسُولُ بَلغْ ما أُنْزِلَ إِلَیک مِنْ رَبک وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلغْتَ رِسالَتَهُ” می‌گوید‏ یعنی اگر چیزی از آنچه درباره یهود را به تو نازل کردم پنهان کنی در واقع رسالت مرا ابلاغ نکرده‌ای.
ب: حدثنا بشر بن معاذ، قال: ثنا یزید، قال: ثنا سعید، عن قتاده: یا أَیهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیک مِنْ رَبِّک‏ الآیه، أخبر الله نبیه? أنه سیکفیه الناس و یعصمه منهم، و أمره بالبلاغ. ذکر لنا أن نبی الله? قیل له: لو احتجبت فقال: “و الله لأبدین عقبی للناس ما صاحبتهم”109
ج: حارث بن محمد، از عبد العزیز، از سفیان الثوری، از شخصی، از مجاهد، می‌گوید وقتی آیه: “بَلغْ ما أُنْزِلَ إِلَیک مِنْ رَبک”‏ نازل شد پیامبر فرمود من یک نفر بیش نیستم چگونه عمل کنم؟ وقتی که مردم جمع شدند آیه: “وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلغْتَ رِسالَتَهُ‏ الآیه” نازل شد.
د: هناد و ابن وکیع از جریر، از ثعلبه، از جعفر، از سعید بن جبیربیان می‌کند وقتی “یا أَیهَا الرسُولُ بَلغْ ما أُنْزِلَ إِلَیک مِنْ رَبک وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلغْتَ رِسالَتَهُ وَ الله یعْصِمُک مِنَ الناسِ‏” نازل شد رسول الله? ‏فرمود: مرا نترسانید زیرا خداوند حافظ من است.
و: حدثنی یعقوب بن إبراهیم و ابن وکیع، قالا: ثنا ابن علیه، عن الجریری، عن عبد الله بن شقیق: أن رسول الله? کان یعتقبه ناس من أصحابه، فلما نزلت: وَ الله یعْصِمُک مِنَ النَّاسِ‏ خرج فقال: “یا أیها الناس الحقوا لملاحقکم، فإن الله قد عصمنی”110
نقد و بررسی
1- آیه مورد بحث با آیه قبل و آیه بعدی خود هیچ ارتباطی ندارد، خطاب در آن دو آیه درباره اهل کتاب است.
2- قرآن در آیه قبل از آیه تبلیغ می‌فرماید: “وَ لَوْ أَنهُمْ أَقامُوا التوْراهَ وَ الْإِنْجیلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیهِمْ مِنْ رَبهِمْ لَأَکلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ مِنْهُمْ أُمهٌ مُقْتَصِدَهٌ وَ کثیرٌ مِنْهُمْ ساءَ ما یعْمَلُون‏”111 (و اگر آنان تورات و انجیل و آنچه را از پروردگارشان به سوى آن‌ها فرو فرستاده شده است، بر پا مى‏داشتند از نعمت‏هاى آسمانى و زمینى برخوردار مى‏شدند؛ برخى از ایشان امتى میانه‏رو هستند و بسیارى از آنان آنچه انجام مى‏دهند زشت است.) و در آیه بعد از آن می‌فرماید: “قُلْ یا أَهْلَ الْکتابِ لَسْتُمْ عَلى‏ شَی‏ءٍ حَتى تُقیمُوا التوْراهَ وَ الْإِنْجیلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیکمْ مِنْ رَبکمْ وَ لَیزیدَن کثیراً مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَیک مِنْ رَبک طُغْیاناً وَ کفْراً فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْکافِرین‏”112 (بگو: اى اهل کتاب! تا تورات و انجیل و آنچه را از پروردگارتان به سوى شما فرو فرستاده شده است بر پا ندارید بر حق نیستید؛ و بى‏گمان آنچه از پروردگارت به سوى تو فرو فرستاده شده است بر سرکشى و کفر بسیارى از آنان مى‏افزاید پس بر گروه کافران اندوه مخور) علت ناسازگاری این آیه عبارت “… وَ الله یعْصِمُک مِنَ الناس…” می‌باشد که نشان می‌دهد حکمی که رسول خدا? متصدی بیان آن است و مأمور به تبلیغ آن شده، امری مهم است که بیم خطر بر جان ایشان یا پیشرفت دینشان می‌باشد ولی اوضاع و احوال اهل کتاب در آن روزی که مامور به ابلاغ این دستور بودند یعنی در حجه الوداع و آخرین روزهای عمر حضرت طوری نبوده که از ناحیه آنان خطری متوجه رسول خدا شود تا خداوند بر اساس آن تضمین بر حفظ و

مطلب مرتبط :   منبع پایان نامه دربارهadvantages

دیدگاهتان را بنویسید