منابع و ماخذ مقاله سالمندان، افراد سالمند، کارشناسان

آزمایش(15نفر) و کنترل(15 نفر) به صورت تصادفی جایگزین شدند.
شرایط ورود و خروج به مطالعه
ملاکهای ورود به پژوهش: داشتن حداقل 65 سال سن، گرفتن نمرات 43 و بالاتر در مقیاس اضطراب آشکار و پنهان اشپیلبرگر(1970) و نمره 8 و بالاتر در مقیاس افسردگی سالمندان، عدم اختلال روانشناختی(آلزایمر، دمانس، روانگسیختگی) بر اساس پروندههای پزشکی آنان، از لحاظ جسمی توانایی شرکت در پژوهش را داشتند و داوطلب همکاری در پژوهش.
ملاکهای خروج از پژوهش: شامل عدم تمایل به شرکت در پژوهش، وجود بیماریهای جسمانی و روانی و شناختی بارز بر اساس پروندههای پزشکی آنان و دریافت هرگونه اقدام پزشکی و روانپزشکی در زمینه کاهش افسردگی و اضطراب و تجربه سوگ در چند ماه اخیر توسط افراد سالمند.
متغیرهای پژوهش
متغیر مستقل: شناخت درمانی گروهی
متغیر وابسته: افسردگی، اضطراب آشکار و پنهان
متغیر کنترل: جنسیت، سن، عدم اختلالات روان شناختی و جسمانی شدید.
ابزاهای جمعآوری دادهها
1-پرسشنامه افسردگی سالمندان: این آزمون توسط یساویج322(1993) برای ارزیابی افسردگی سالمندان ساخته شد و آزمونی مناسب برای تشخیص علائم افسردگی در سالمندان است که در محیطهای متعدد درمانگاهی و غیردرمانگاهی اعتباریابی شده است.
-روش نمرهدهی: این پرسشنامه حاوی 15 سؤال است و وجود افسردگی را اندازه میگیرد و با دو آیتم بله و خیر جواب داده میشود. نمره اختصاص داده شده به پاسخ بله در گویههای 14، 12، 10، 9، 8، 6، 5، 4، 2 و 15 عدد یک و نمره اختصاص داده شده به پاسخ خیر در گویههای مذکور صفر. همچنین نمره اختصاص داده شده به پاسخ خیر در گویههای 11، 7، 3، 1 و 13 عدد یک و نمره اختصاص داده شده به پاسخ بله در گویههای مذکور عدد صفر میباشد. برای محاسبه امتیازها تنها امتیاز مربوط به پاسخهای بله و خیر که نمره یک را کسب میکنند، در نظر گرفته میشود(فرجی، فلاحی خشکناب و خانکه، 1392). در این پرسشنامه نمره 4-0 به منزله عدم وجود افسردگی، نمره 5-9 به منزله افسردگی متوسط، نمره 15-10 نشان دهنده افسردگی شدید و امتیاز کل بیشتر از 7به معنای خطر ایجاد افسردگی شدید است(مقصودنیا، 1385). و نقطه برش 8 برای این پرسشنامه در پژوهش ملکوتی و همکاران(1385) ذکر شده است.
-پایایی: این مقیاس دارای خصیصههای روانسنجی مورد انتظار است. در مطالعهای پایایی آن با روش بازآزمایی به فاصله یک هفته 85/0 و پنج دقیقه بعد 86/0 بود(سگال323، 2002). فرم کوتاه 15 سوالی دارای 90/0 ویژگی و 80/0 حساسیت برای تشخیص افسردگی بیماران بیمارستان بود(گیل324، 2004).
در پژوهش ملکوتی و همکاران(1385) نوع 15 سوالی را بر روی 204 آزمودنی بالای 59 سال اجرا کردند، پایایی به روش آلفای کرونباخ؛ 91/0، نصف کردن؛ 89/0 و آزمون-بازآزمون؛ 58/0 به دست آمد. همچنین تحلیل عوامل این مقیاس به روش چرخش واریماکس دو عامل افسردگی، فعالیت روانی-اجتماعی را مشخص نمود که میتوان عامل افسردگی شامل 11 سوال را به عنوان فرم کوتاه با ضریب آلفای 92/0 و همبستگی 58/0 با فرم اصلی در سطح P0/001 در نظر گرفت. نقاط برش 8 و 6 بر روی فرمهای 15 و 11 سوالی با حساسیت و ویژگی 84/0، 9/0، 83/0 و 9/0 به دست آمد.
در پژوهش پورابراهیم و رسولی(1387) برای سنجش میزان اعتبار آن از روش دو نیمه کردن آزمون و از طریق فرمول فرمول “اسپیرمن-براون325” میزان اعتبار 96/0 به دست آمد.
-روایی: نسخه 15 سوالی افسردگی سالمندان با انجام ترجمه و ترجمه معکوس توسط دو نفر از همکاران روانپزشک و روانشناس و نیز دو نفر از کارشناسان فوق لیسانس زبان انگلیسی و مطابقت آنها با یکدیگر تهیه شد. اولین نسخه توسط 25 سالمند بالای 60 سال تکمیل و با انجام برخی تغییرات املایی نسخه دوم ساخته شد. با توجه به نظرات پاسخگویان در سوالات 7، 9 و 12، تغییرات انشایی داده شد. نسخه جدید مجدداً توسط 26 سالمند تکمیل و نسخه نهایی در یک جلسه مشترک میان مترجمین و محققین پژوهش آماده شد. روایی مقیاس به روش تحلیل عاملی و اعتبار ملاکی نیز بررسی شده. برای تحلیل عاملی از روش تحلیل مولفههای اصلی و بار عاملی حداقل 4/0 و مقادیر ویژه بزرگتر یک در نظر گرفته شده است. قبل از تحلیل عوامل، آزمونهای KMO و بارتلت انجام شدند. ضریب KMO برابر 9/0 و آزمون بارتلت11/37 15= 2? (P0/001) محاسبه گردید. جهت بررسی روایی ملاکی، نمرات فرم 15 سوالی در دو گروه افسرده(3/±211) و غیر افسرده(31/4 ± 93/3)، تفاوت معناداری(P0/001) نشان داد( (ملکوتی و همکاران، 1385).
2-پرسشنامه اضطراب آشکار و پنهان اشپیلبرگر: این مقیاس توسط اشپیلبرگر(1970) برای سنجش اضطراب آشکار و پنهان تدوین شده و به طور عمیقی در فعالیتهای پژوهشی مورد استفاده قرار گرفته است. مقیاسِ اضطرابِ آشکار احساسات فرد را در “این لحظه و در زمانِ پاسخگویی” ارزشیابی میکند. در حالیکه مقیاس اضطرابِ پنهان احساسات عمومی و معمولیِ افراد را میسنجد(بهدانی و همکاران، 1379). اضطراب پنهان استعداد کلی پاسخ به بسیاری از موقعیتها با سطح اضطراب بالا است، ولی اضطراب آشکار اختصاصیتر بوده و به اضطراب فرد در یک لحظه خاص اشاره میکند(ماک326 و وو327، 2004).
-روش نمرهدهی: این پرسشنامه حاوی 40 سوال است که اضطراب آشکار و پنهان را میسنجد. در پاسخگویی آزمودنیها به مقیاس اضطراب آشکار(فرم1) که شامل بیست جمله است، تعدادی گزینه برای هر عبارت ارائه شده است که شامل: خیلیکم، کم، زیاد و خیلی زیاد و در پاسخگویی به مقیاس اضطراب پنهان(فرم2) که شامل بیست جمله میباشد، گزینههای هر عبارت شامل: تقریباً هرگز، گاهی اوقات، بیشتر اوقات و تقریباً همیشه میباشد. و برای هر کدام از عبارات مقیاسهای آشکار و پنهان، وزنی از 1 تا 4 اختصاص داده میشود. البته بعضی از جملات به صورت معکوس نمرهگذاری و وزن داده میشوند که عبارتند از: مقیاس اضطراب آشکار: 1، 2، 5، 8، 10، 11، 15، 16، 19، 20. و مقیاس اضطراب پنهان: 21، 23، 26، 27، 30، 33، 34، 36، 39. بنابراین نمرات هر کدام از دو مقیاس اضطراب آشکار و پنهان، میتواند در دامنهای بین 80 – 20 قرار بگیرد. ملاکهای تفسیری، جهت اضطراب آشکار و پنهان بر اساس پژوهش هنجاریابی آزمون اضطراب آشکار و پنهان به این صورت میباشد:
اضطراب آشکار: خفیف(31-20)، متوسط به پایین(42-32)، متوسط به بالا(53-43)، نسبتاً شدید(64-54)، شدید(75-65) و بسیار شدید(76 به بالا).
اضطراب پنهان: خفیف(30-20)، متوسط به پایین(42-32)، متوسط به بالا(52-43)، نسبتاً شدید(62-53)، شدید(72-63) و بسیار شدید(73 به بالا)، (به نقل از بهدانی و همکاران، 1379).
-پایایی: مهرام(1372) مطالعهای جهت استانداردسازی آزمون اضطراب آشکار و پنهان انجام داد. او ضریب پایایی آزمون را در دو گروه هنجار و ملاک به طور مجزا مورد بررسی قرار داد. میزان پایایی برای گروه هنجار(600 نفر)، در مقیاس اضطراب آشکار و پنهان بر اساس آلفای کرونباخ به ترتیب برابر با 9084/0 و 9025/0 شد، و این میزان در گروه ملاک(130 نفر) برابر با 9418/0 به دست آمد. علاوه بر این، پایایی آزمون، از طریق نسبت واریانس نمرات حقیقی به واریانس مشاهده شده محاسبه، و مقدار آن در گروه هنجار 945/0 ثبت شد. خطای استاندارد اندازهگیری آزمون برابر با 64/4 محاسبه شد. همچنین همبستگی نمرات مشاهده شده با نمره حقیقی برابر با 972/0 و با نمرات خطا، برابر با 234/0 محاسبه گردید.
در مطالعه یگانهخواه، محمدی شاهبلاغی، خانکه و رهگذر(1386) برای تعیین پایایی این ابزار از آزمون مجدد استفاده شد، بدین ترتیب که ابتدا پرسشنامه به 15 نفر از سالمندان داده شد و پس از تکمیل پرسشنامه، ده روز بعد مجدداً پرسشنامه جهت پاسخگویی به همان افراد ارائه گردید و ضریب پایایی پیرسون بین دو مرحله پاسخگویی محاسبه گردید که با بدست آمدن 901/0 r=و آلفای 8524/0 پایایی این ابزار نشان داده شده است.
کاظمی ملک محمودی( 1382) و روحی، رحمانی، عبداللهی و محمودی(1384) نیز در مطالعات خود میزان پایایی آزمون اضطراب آشکار و پنهان را به ترتیب 89/0 و 90/0 محاسبه کردند.
-روایی: مهرام(1372) جهت سنجش روایی این ابزار، از نوع روایی ملاکی همزمان استفاده کرده است که جهت روایی، متناسب با حجم نمونه ملاک(130 فرد مضطرب با تشخیص روان پزشک)، 130 نفر از نمونه هنجار(با رعایت نسبت جنسیت وگروههای سنی اعضاء نمونه ملاک) به طور تصادفی انتخاب شدند و سپس جهت مطالعه روایی آزمون، میانگینهای اضطراب آشکار و پنهان و بالاخره اضطراب مجموع در دو سطح 95/0 و 99/0 به صورت مجزا محاسبه شد که نتایج محاسبه اطمینان 95/0 و 99/0 معنادار بود.
3-پرسشنامهی اطلاعات جمعیتشناختی: که مطابق اهداف پژوهش تنظیم شد و شامل اطلاعاتی درباره سن، وضعیت تأهل، تعداد فرزندان، شغل، میزان تحصیلات، وضعیت سکونت و . . . . بود.
روش اجرای پژوهش
برای اجرای این پژوهش ابتدا با مسئولین مرکز روزانه “مهر نیکان” هماهنگیهای لازم صورت گرفت، در مرحله بعد از بین 60 نفر سالمندی که در مرکز حضور داشتند، ارزیابی اولیهای از کسانی که فاقد اختلالات روانشناختی(فراموشی، دمانس، آلزایمر) و بیماریهای جسمانی شدید بودند، صورت گرفت و سالمندانی که توانایی شرکت در جلسات شناخت درمانی گروهی را داشتند و سن آنها بالای 65 سال بود، شناسایی شدند و بعد از اجرای پرسشنامههای افسردگی و اضطراب و کسب نمرات معیار در مقیاسهای مذکور و نیز با توجه به ملاکهای ورود و خروج پژوهش، افراد انتخاب شده بعد از همتاسازی از جنبههای جنس، سن، عدم اختلالات روانشناختی و جسمانی و. . . در دو گروه آزمایش و کنترل به صورت تصادفی قرار داده شدند. سپس مداخلات شناخت درمانی گروهی فری(1999) که 10 جلسه به صورت هفتهای دوبار و به مدت دوساعت بود برای گروه آزمایش اجرا شد. در حالیکه گروه کنترل هیچگونه مداخلهای دریافت نکرد. و در آخر هر دو گروه آزمایش و کنترل مجدداً به پرسشنامههای افسردگی و اضطراب(به عنوان پسآزمون)پاسخ دادند.
پروتکل درمان
بعد از انتخاب افراد نمونه و مشخص شدن گروهها، بر اساس شرح جلسات تدوین شده برای گروه آزمایش، 10 جلسه، هفتهای دو جلسه و هر جلسه دو ساعت شناختدرمانی گروهی انجام شد. بعد از اتمام جلسات همه افراد به دو آزمون افسردگی سالمندان و اضطراب آشکار و پنهان به عنوان پسآزمون پاسخ دادند. بستر جلسات گروه آزمایشی بر مبنای طرح شناخت درمانی فری(1999) بود که توسط پژوهشگر اجرا شد. این شیوهی درمانی مدلی از نقش عوامل شناختی در اختلالات هیجانی که زیربنای برنامهی شناخت درمانی گروهی است را به همراه جنبههای کاربردی آن توضیح میدهد و از مدل شناختی بک در خصوص افسردگی، اضطراب و خشم افراطی و رویکردهای الیس328(1962) و مکمولین329 و گیلز330(1981) استفاده شده است(فری، 1999؛ ترجمه محمدی و فرنام، 1384). خلاصهای از شرح جلسات در جدول 3-1 ارائه شده است.
جدول 3-1: طرح شناختدرمانی گروهی در درمان افسردگی و اضطراب به شیوهی فری(1999)
جلسات
شرح جلسات
1
خلاصه: خوشامدگویی، ایجاد انگیزه، مروری بر ساختار جلسات و قوانین اصلی و تعیین معیارها برای خود و دیگران، بررسی پرسشنامهها و انجام تمرین
(آرمیدگی تخیلی هدایت شده) و ارائه تکالیف برای جلسه بعد.
اهداف: شرکتکنندگان بپذیرند که فرایندهای فیزیولوژیک، شناختی و رفتاری در وجود انسان، در تعامل با یکدیگر قرار دارند و هیجانها دارای اجزای
فیزیولوژیک، رفتاری و شناختی هستند. – پذیرش این نکته که بیشتر یا تمام واکنشهای هیجانی، یک مولفه شناختی را در بردارد.- این که شرکتکنندگان
بتوانند بین هیجان و رخدادی که یک واکنش هیجانی را ایجاد میکند(رخداد فعال کننده)، افکار سطحی اولیه را که

مطلب مرتبط :   منبع مقاله دربارهفیزیولوژی، روش اصلاحی، تولید اقتصادی

دیدگاهتان را بنویسید