پایان نامه رایگان با موضوع سازمان ملل، صدام حسین، عراق جدید، استراتژی

بار در ۱۴ فوریه ۱۹۹۰ رادیو صدای آمریکا، گفتاری را پخش کرد که خواستار سرنگون شدن دیکتاتوریهای جهان از جمله صدام حسین شده بود. ۴۲۴
در چنین شرایطی بود که صدام حسین در یک اقدام بی سابقه در ۲آوریل ۱۹۹۰، نامهای را برای مقامات ایرانی ارسال کرد. در این نامه، صدام حسین من اشاره به تهدیدیهای که از طرف “صهیونیسم” و برخی کشورهای بزرگ علیه عراق و امت عرب به عمل میآید، پیشنهاد مذاکره مستقیم بین رؤسای جمهوری دو کشور را در مکّه مکرّمه کرده بود. بعد از آن چندین نامه دیگر هم بین رؤسای جمهور دو کشور مبادله شد. به دنبال این مراودات، نخستین دور مذاکرات مستقیم بین وزرای امور خارجه ایران و عراق در حضور دبیر کل سازمان ملل در ژوئیه ۱۹۹۰ در ژنو آغاز شد. ۴۲۵ در ۳۰ ژوئیه ۱۹۹۰ عراق نامه دیگری به ایران نوشت. در این نامه عراق برای اولین بار از مواضع قبلی خود درباره اروندرود عدول کرده بود. ۴۲۶
۱۲ روز بعد از اشغال کویت یعنی در ۱۴ اوت ۱۹۹۰، صدام حسین نامه دیگری برای ایران ارسال نمود که در آن پذیرش مجدد عهدنامه ۱۹۷۵ الجزایر را اعلام کرده بود.
همچنین در این نامه وی خواستار مبادله اسرا و اجرای بندهای ۶ و ۷ قطعنامه ۵۹۸ (بند ۶ درباره تعیین متجاوز در جنگ یران و عراق و بند ۷ درباره پرداخت خسارت و مسأله بازسازی بود) شده بود.
در سپتامبر ۱۹۹۰ طارق عزیز وزیر امور خارجه وقت عراق از ایران دیدن نمود. به دنبال آن روابط دوجانبه ج.ا.ایران و عراق از سر گرفته شد. وزیر امور خارجه ایران دراکتبر ۱۹۹۰ از عراق دیدار کرد. در ژانویه ۱۹۹۱ غرب ابراهیم، نایب رئیس شورای فرماندهی انقلاب عراق، در رأس یک هیئت بلند پایه سیاسی – اقتصادی از ایران دیدار کرد.
محورهای عمده مذاکرات ایران و عراق در جریان دیدارهای مذکور عبارت بود از :
۱- نصب میلههای مرزی ۲- ادامه مبادله اسرای باقیمانده ۳- بحران دوم خلیج فارس اشغال کویت ۴- ایجاد تسهیلات لازم برای مردم دو کشور جهت زیارت عتبات عالیات۵- ایجاد استراتژیک ایران و عراق برای مقابله با آمریکا ۶- ارسال همواپیماهای عراقی به ایران برای مصون ماندن از حملات آمریکا ۷- همکاری های اقتصادی بین دو کشور. ۴۲۷
ایران تجاوز عراق به کویت ۱۲ اوت ۱۹۹۰ را محکوم کرد و در همان حال اعلام کرد که به ائتلاف تحت رهبری آمریکا اجازه نخواهد داد که از فضا و یا سرزمین ایران برای حمله به عراق استفاده شد. نیروهای متحدین به رهبری آمریکا در ۱۷ ژانویه ۱۹۹۱ به عراق حمله کردند که منجر به شکست عراق و آزادی کویت شد. از این زمان به بعد روابط ایران و عراق به تیرگی گرایید. به دنبال شکست نیروهای عراقی و خروجشان از کویت و ایجاد کمربند امنیتی در مناطق جنوبی عراق، شیعیان مناطق جنوبی این کشور دست به شورش علیه صدام حسین زدند. شورش به زودی شهرهای امره، کوت، بصره، کربلا، نجف و صفوان را در برگرفت. دولت عراق با خشونت تمام شیعیان را سرکوب کرد. دولت عراق ایران را متهم کرد که در این شورشها دست داشته است و نیروهای نظامی آن از مرز عبور کرده و در شورشها شرکت کردهاند.۴۲۸ از سوی دیگر، دبیر کل سازمان ملل متحد در اجرای بند ۶ قطعنامه ۵۹۸ نظرات در کشور را دربار? شروع جنگ جمعآوری کرد که سرانجام گزارش خود را در ۹ دسامبر ۱۹۹۱ به شورای امنیت سازمان ملل ارائه داد. در این گزارش دبیر کل، عراق را مسئول آغاز جنگ علیه ایران در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ معرفی کرد.
دبیر کل سازمان ملل همچنین در سال ۱۹۹۱ میزان خسارات وارده بر ایران در جریان جنگ را که به دو هزینه مستقیم (۲/۹۷ میلیارد دلار) و غیر مستقیم (۳۴۵۳۵ میلیارد دلار) برآورد کرد. اما ایران میزان خسارت وارده را بیش از این (یعنی ۱۰۰۰ میلیارد دلار) میدانست که البته اقدام سازمان ملل با اعتراض دولت عراق روبهرو شد. ۴۲۹ در جریان دیدار طارق عزیز از تهران در ۱۰ سپتامبر ۱۹۹۰، وی پیشنهاد پرداخت ۲۵ میلیارد دلار غرامت جنگ را مطرح کرد، مشروط اینکه ایران بات تشکیل یک شورای همکاری اقتصدی میان خود و عراق برای هماهنگی صدور نفت عراق از طریق خط لوله ایران، موافقت کند. ایران این پیشنهاد را رد کرد و تحریمهای اقتصادی اعمال شده سازمان ملل علیه عراق را اجرا نمود. ۴۳۰
با این حال، ایران در خصوص تحریمهای اقتصادی عراق دیدگاه منفی نداشته و در حد توان به مردم عراق کمک کرده است. از جمله این کمکهاایجاد بازارچههای مرزی برای تأمین نیازهایاقتصادی مردم عراق بوده است. ایران معتقد بوده که تحریمهای اقتصادی عراق بیشتر به مردم این کشور لطمه وارد میکند.۴۳۱
بسیاری از اسرای عراقی به مجلس اعلای اسلامی عراق که در سال ۱۹۸۲ درایران تأسیس شده پیوستند و در سپاه بدر خدمت میکنند. ۴۳۲
در سال ۱۹۹۷ ایران و عراق توافق کردند که کمیتههایی برای حل مشکلات و مسایل مابین دو کشور تشکیل دهند. این کمیتهها شامل کمیته علامتگذاری مرزها، مبادله اسرا، اعزام زائران ایرانی به عراق، امور بازرگانی و سایر مسائل است.
بر اساس عهدنامه ۱۹۷۵ حدود ۷۵۰ میله مرزی در طول ۱۲۵۰ کیلومتر در مرزهای دو کشور نصب شده بود. در طول جنگ ایران و عراق ۴۵۰ میله مرزی جابهجا و یا تخریب گرید و فقط ۳۵۰ میله مرزی سالم برجای ماند. مختصات این میلهها در ضمیمه پروتکل مربوط به علامتگزاری مجدد مرز زمینی بین ایران و عراق مصوب ۸۷۵ آورده شده است.
وردو زائران ایرانی به عراق میتواند بسیاری از آثار روانی جنگ را ار بین ببرد و ار نظر اقتصادی این مسأله به نفع عراق نیز هست. ۴۳۳
بغداد از ایران میخواهد که از دریافت غرامت جنگ خودداری کند. دولت ایران دریافت غرامت را به طور جدی پیگیری نمیکند. علی خرم مشاور وزیر امور خارجه ایران در دولت هفتم در اینباره میگوید: “مهمتر از دریافت غرامت، حسن همجواری با عراق است و چنانچه حسن همجواری دست یافتنی باشد، از نظر کارشناسی اهمیت آن بیشتر از غرامت است.” ۴۳۴
پس از سقوط صدام
“فارغ از تضادها و واقعیت‌های منطقه‌ایِ آشکار شده در نتیج? تحولات امروز عراق”۴۳۵، ماهیت و ساخت قدرت در عراق جدید و تأثیر آن بر روابط ج.ا.ایران با این کشور بعد از صدام، حایز اهمیتی بنیادین است. عراق جدید در خاورمیانه، نخستین بار توسط جمهوری اسلامی ایران، شناسایی گردید؛ اما این شناسایی، با شناسایی عراق توسط ایران درنیمه نخست سده بیستم، بسیار متفاوت است. در آن زمان، اختلاف مرزی و مذهبی حکومت های ایران و عثمانی، با عهدنامه‌هایی چون عهده نامه‌های اول و دوم ارزروم، حل و فصل نشده و اکتشافات نفت وحضور استعمارگر پیر، انگلیس، ابعاد وسیع‌تری به این اختلافات بخشیده بود. اما مشخصه سیاست و قدرت در عراق جدید را می‌توان نقطه آغاز عصر طلایی روابط دو جانبه ایران و عراق به حساب آورد. اکنون جریان‌های شیعی عراق با ورودشان به صحنه تصمیم گیریهای اجتماعی- سیاسی در این کشور در قالب تصدّی اکثر کرسی‌های پارلمان و نیز مناصب بالای قوی مجریه همچون پست نخست وزیری، نقشی عمده در سیاستگذاری و مسئولیتهای اجرایی این کشور پیدا کرده اند. دستیابی به قدرت توسط شیعیان در عراق چشم اندازهای جدیدی را برای احقاق حقوق بیشتر شیعیان در سایر کشورهای عربی ایجاد کرده است، در عین حال با توجه به رابطه و پیوندهای تاریخی شیعیان ایران و عراق، می‌تواند فرصت‌های استراتژیکی را نیز برای ایران ایجاد نماید.در همین حال استراتژیست‌های آمریکایی نیز در توصیه‌های خود به کاخ سفید ابراز می‌دارند: “همانگونه که عربستان با دلائل کمتر، ناگزیر شد خود را به ایران نزدیک کند و به نوعی توافق برسد، مسلماً بغداد نیز باید به تهران نزدیک شود.”۴۳۶ عراق باید به مسئله مرزهای مشترک با ایران توجه کند. همچنین فهرستی طولانی از مسائل مختلف بین دو کشور وجود دارد که مشکل پرداخت غرامت جنگ ، سفر زائرین ایرانی به عراق و تأمین امنیت آنها، حضور منافقین و گروه تروریستی پژاک در خاک عراق از آن جمله است. باید در نظر داشت که عراق باید سرانجام به توسعه کشتیرانی خود در خلیج فارس بپردازد و اینجاست که مسئله اروند رود مطرح می شود. اگر ایران نشانه‌ای از احتمال وقوع جنگ داخلی در عراق را مشاهده کند، حتماً از شیعیان این کشور طرفداری خواهد کرد. روابط میان ایران و عراق عمیق است وعمیق تر هم خواهد شد و آمریکا هیچ راهی برای متوقف کردن آن ندارد؛ از سوی دیگر، انجام چنین کاری نیز بسیار نابخردانه خواهد بود. ایران نفوذ چشمگیری در عراق خواهد داشت و آمریکا باید آن را درک کند و بپذیرد. ایرانیان بیش از دیگران از هرج و مرج و بی ثباتی در عراق نگران هستند. چراکه مقامات عالی رتبه جمهوری اسلامی ایران همواره “بر وحدت و یکپارچگی عراق تاکید و با توجه به ویژگی های قومی و مذهبی عراق، لازمه ساختن عراق نوین ، دست در دست داشتن همه اقوام و مذاهب در عراق می‌دانند و نیز همواره تاکید شده است که جمهوری اسلامی ایران از عراق یکپارچه و برخوردار از ثبات حمایت خواهد کرد”۴۳۷. ایرانی‌ها می‌دانند که وقوع جنگ داخلی در عراق یک احتمال قطعی است و این موضوع بزرگ‌ترین نگرانی برای ایران است. باید توجه شود که آمریکا در طول بحران عراق، از همکاری شگرف وخاموش ایرانی‌ها برای ایجاد ثبات در این کشور سود برده است. تهران دوستان متعدد خود را در عراق تشویق کرده است که در روند سیاسی کشورشان مشارکت داشته باشند؛ البته تلاش‌های گسترده ایران برای مبارزه با تروریسم در عراق، برای رضایت آمریکا انجام نشده است واقدامات تهران همگی برای منافع خود است. سیاست خارجی ایران در پنج سال گذشته، کاملاً منسجم و تا حدودی واقع‌گرایانه بوده است. روابط ایران و عراق به لحاظ علایق مشترک سیاسی، فرهنگی واقتصادی، همواره از کشش بالایی برخوردار بوده و اکنون نیز به نظر می‌رسد که با تثبیت دولت عراق، زمینه های همکاری بیش از پیش فراهم شده است، و می توان در انتظار روابط نزدیک و دوستانه میان دوکشور بود، زیراایران و عراق دو همسایه با اشتراکات تاریخی و فرهنگی فراوان، هریک در دوره ای، از قدرت های مهم منطقه به شمار می‌آمدند. شباهت‌های فراوان این دو کشور و قدرت ژئوپولتیک آنها، به خصوص درزمینه غنای نفتی موجب شد که دو کشور، همواره مورد توجه قدرت های بزرگ باشند. از نظر ایران، تشکیل دولت قدرتمند با حضور دولت مردمی و ایجاد ساختار دموکراتیک در عراق می تواند، ضمن برقراری ثبات وامنیت داخلی، زمینه های رشد و شکوفایی منطقه‌ای را نیز فراهم سازد. با نهادینه شدن روند سیاسی عراق جدید، شرایط منطقه‌ای به نفع مردم و همسایگان عراق، از جمله ایران پیش خواهد رفت و بهانه‌‍ای برای حضور نیروهای خارجی در عراق باقی نخواهد ماند. قرائن موجود نشان می دهد که آمریکایی ها، به دلیل تضاد منافع با ایران، بر سر مسائل منطقه ای و پرونده هسته ای آن، خواهان حفظ پایگاه های نظامی خویش در عراق با مدت طولانی هستند. در همین

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه ارشد با موضوعاسترس، ارائه خدمات، مصرف مواد

دیدگاهتان را بنویسید