پایان نامه رایگان با موضوع سیاست خارجی، صدام حسین، عراق جدید، سازمان ملل

برخی دیدگاه‌های دینی همساز شوند و کنار آیند. دیوار جدایی بین دین و سیاست آنگاه خیلی سست خواهد شد، امام نمی توان روی احزاب لائیک حساب باز کرد شیعیان سکولار میلی به پذیرش نگرشی که آشکارا شیعی باشند ندارند و بیشتر مایل‌اند تا رویکردی فراگیر را دنبال کنند که مطالبات آنها را در چارچوب خواسته‌های تمامی عراقیان می‌گنجاند ، زیرا دیدگاه سیاسی آنان با دیدگاه گروه های غیر شیعی اشتراکاتی دارد . افزون بر این ، بسیاری از شیعیان غیر اسلام گرا تأکید بر هویت خاص شیعی را هم برای منافع شیعیان و هم برای وحدت اجتماعی عراق زیانبار می دانند .آنان رنج های شیعیان را جزیی از یک مشکل ملی می دانند که همه بخش های جامعه را تحت تأثیر قرار داده است و از انحصاری بودن،تمرکز و مطلق گرای حکومت بر می خیزد . آنان مدافع یک برنامه ملی اند که فرهنگ سیاسی را به سوی مشارکت و تکثرگرایی سوق می دهد ، و یک نظام مبتنی بر شایسته سالاری و نه مذهب یا قومیت را در کشور مستقر می سازد . به نظر می رسد که شیعیان سکولار با داشتن چنین نگرشی را می توان ملی گرایان شیعی نیز نامید. ملی گرایان شیعی که در مقاطعی از حکومت صدام حسین متأثر از احساسات ملی با وی همکاری کرده اند۳۵۱.
بخش دوّم: دیدگاه‌های عملی
موضع سیاست خارجی جریان‌های شیعی در عراق
از مؤلفه‌های مهم دیگری که بیانگر فعالیت یک جریان است، نحو? نگاه و موضع‌گیری هر گروه در قبال قدرت‌های منطقه‌ای همچون ج. ا. ایران، ترکیه و عربستان از یک‌سو و نظام سلطه همچون آمریکائیان و هم‌پیمانانشان و رژیم اشغالگر قدس از سوی دیگر می‌باشد.
تصمیم به ساقط کردن صدام حسین توسط نیرهای ائتلاف از سوی عراقیها بدون هیچ بحثی پذیرفته میشد. هرچند این ضربه نظامی برای ملت عراق دردناک بود و خواستارآن نبودند، اما نمیتوانستند مانع تحقق آن شوند. ملّت عراق از سقوط صدام حسین و پایان حکومت کشتار، آوارگی و ویرانی خوشحال بود، اما عملکرد سیاسی و نظامی آمریکاییها و دخالت آنها در فرایند سیاسی عراق باعث نگرانی ملت عراق شد و به شکل منفی بر دو ملت آمریکا و انگلیس بازتاب داشت؛ همچنان که در ملتهای دیگر بازتابهایی داشت. برای مثال، دولت اسپانیا سقوط کرد، نخست وزیر انگلیس با مشکلاتی داخلی مواجه شد و دولت بوش و حزب متبوعش (حزب جمهوری خواه) اکثر کرسیهای کنگره را از دست دادند۳۵۲. شکاف‌های قومی ـ فرقه‌ای عامل عمده‌ای در تأثیرپذیری جامعه عراق از عوامل و مؤلفه‌های خارجی و ارتباط وسیع سیاست داخلی عراق با محیط پیرامونی آن می‌باشد. از منظر تاریخی، تلاش گروه‌های قومی ـ فرقه‌ای عراق برای کسب حمایت بازیگران خارجی، عاملی عمده در توازن قدرت بین ‌گروه‌ها و حاکمیت و یا قدرت‌نمایی در برابر حاکمیت بوده است. سنی‌های عراق به‌واسطه حمایت غرب و جهان عرب برای چندین دهه در عراق حاکم بودند و سرانجام یک نیروی خارجی به حاکمیت آنها پایان داد. فعالیت کردهای عراق در برابر دولت مرکزی نیز تا حد بسیار زیادی تابع حمایت‌های خارجی بوده است و با کاهش و یا پایان حمایت خارجی در مواردی چون انعقاد قرارداد الجزیره در سال ۱۹۷۵ و عدم حمایت ایران در زمان پهلوی، قدرت آنها فروکش کرده است. کسب حمایت خارجی از سوی شیعیان شاید نسبت به دو گروه دیگر کمتر بوده است، اما ساختار اجتماعی و سیاسی عراق، چاره دیگری برای آنها باقی نمی‌گذارد.
اپوزیسیون شیعی در دوره بعث به حمایت‌های جمهوری اسلامی ایران بیشتر توجه داشت و در دهه ۱۹۹۰ نیز با امریکا در مقابله با رژیم صدام همکاری می‌کرد، اما با فروپاشی رژیم بعث جایگاه گروه‌های شیعی به ساختار سیاسی منتقل شده است و آنها روابط و تعاملات خود با بازیگران خارجی را براساس رویکردی جدید دنبال می‌کنند. رویکرد گروه‌های شیعی در عرصه سیاست خارجی در دوره جدید، در چارچوب شکل‌بندی سیاسی ـ اجتماعی گروه‌های داخلی عراق و در جهت کسب حمایت‌های بیرونی به منظور موفقیت در منازعات قدرت در داخل کشور و ایجاد ثبات و اداره کشور قرار دارد. از این‌رو، سیاست اکثر گروه‌های شیعی در تعاملات خارجی خود عمدتاً دارای ویژگی‌های سیاست قدرت و در جهت امنیت‌سازی و ثبات می‌باشد. اکثر شیعیان عراق اکنون ایران و امریکا را به‌عنوان ستون‌های دوگانه قدرت و منابع اصلی کسب حمایت خارجی برای پیشرفت و ارتقای جایگاه خود در منازعات گروهی قدرت تلقی می‌کنند و رویکرد سیاست خارجی خود را بر این اساس استوار کرده‌اند۳۵۳. در مقطع کنونی، شیعیان عراق به‌واسطه در اکثریت بودن، از عراق جدید نفع می‌برند و به همین جهت اکثر آنها که در قدرت هستند با امریکا نیز همکاری می‌کنند و از درگیری در یک جنگ داخلی اجتناب می‌ورزند. البته رویکرد گروه صدر در این خصوص و درگیری‌های آنها در برخی از مقاطع زمانی، یک استثنا محسوب می‌شود. یکی از دلایل رویکرد متعادل و مسالمت‌آمیز شیعیان نسبت به امریکا که از اواسط دهه ۱۹۹۰ در میان برخی از گروه‌های شیعی در خاورمیانه به وجود آمد، گرایش به سوی سازگاری با شرایط و ایجاد فضای سیاسی بیشتر برای خود بود که این مغایر با اقدامات نظامی گروه‌های سنی افراطی در این منطقه می‌باشد۳۵۴.
یکی از ویژگی‌های اصلی عراق جدید تأثیرگذاری فزاینده بازیگران خارجی در روند تحولات این کشور به منظور تعقیب منافع خود از یک سو و سعی گروه‌های داخلی عراق برای کسب حمایت بیشتر از محیط پیرامونی و عوامل قدرت از سوی دیگر است. کردها توجه خود را به سوی کسب حمایت از امریکا معطوف نموده‌اند و سنی‌ها نیز از حمایت جهان عرب و حتی امریکا برخوردارند. در این میان، شیعیان با مخالفت جهان عرب روبه‌رو می‌باشند، اما اکثر آنها با نگرشی عمل‌گرایانه، کاهش تنش با امریکا و در نتیجه سعی در کسب حمایت آن در مقابل سایر گروه‌ها و همچنین استفاده از پیوندهای مذهبی ـ سیاسی با ایران و اتکا به قدرت آن را کانون اصلی رویکرد خود در سیاست خارجی قرار داده‌اند.
بنابراین استراتژی کلی شیعیان عراق در سیاست خارجی‌شان که در برنامه توسعه سیاسی عراق نقش برجستهای دارند به قرار ذیل است:
* احترام متقابل و به رسمیت شناختن مرزهای بینالمللی بر اساس قراردادهای دوجانبه یا قطعنامههای سازمان ملل.
* رعایت حسن همجواری، تنشزدایی و ایجاد اعتماد متقابل.
* تأسیس یک مرجع قطعی قانونی برای رسیدگی به ادعاهای ارضی و مرزی.۳۵۵
مقتدی صدر به تأسی از پدرش در خطبه‌های نماز جمعه به شدت علیه ایالات متحده موضع‌گیری می‌کند. در دهه ۹۰ میلادی محمدصادق صدر نیز آمریکا را “قدرت‌طلبی می‌دانست که قصد دارد بر تمام جهان سیطره پیدا کند.”۳۵۶ می‌توان گفت مهمترین متغیر در مؤلف? سیاست خارجی جریان صدر رویکرد ضد اشغالگری و مخالفت آن با آمریکا و حضور نیروهای آن در عراق است.
لذا حزب فضیلت در مرامنام? خود اینگونه موضع خود را بیان می‌نماید: ” هدف این حزب در پیش گرفتن یک سیاست‌خارجی، محتاطانه است که بتواند جایگاه مناسبی را برای عراق در میان کشورهای جهان به دست آورد و به دنبال ایجاد دوستی و همکاری با کشورهای همسایه و جهان به ترویج صلح و امنیت بین‌المللی کمک کرده و دست یابی به منافع مشترکشان را تضمین کنند.”۳۵۷
همچنین با طرح اینکه “عراق به عنوان عضو موسس اتحادیه عرب و سازمان کنفرانس اسلامی و سازمان ملل” می‌باشد این موارد را به عنوان سند چشم اندازی برای پی‌گیری سیاست خارجی و منافع ملی بر اساس منافع عراق و مردم آن بر اساس هنجارها و قوانین حاکم بر روابط بین‌الملل فرض کرده و معتقد است که عراق در روابط خود به تعهدات بین‌المللی و محتوای معاهدات و کنواسیون‌ها براساس صداقت وفادار خواهد ماند و حزب بر اساس اصول زیر با دیگران به تعامل خواهد پرداخت:
۱. سیاست خارجی عراق براساس قالب عراق واحد، عرب و مسلمان پیگیری خواهد شد و در این چهارچوب عراق سعی خواهد کرد روابط همسنگی را با اتحادیه عرب و سازمان کنفرانس اسلامی پایه‌گذاری کند و با درک آگاهانه از نقش و جایگاه خودبا کمک دولت‌های عرب با توسعه نیافتگی، وابستگی و استبداد به مقابله خواهد پرداخت تا آینده روشنی از هماهنگی، همکاری، و هبستگی میان این دولت‌ها ایجاد گردد.
۲. روابط دوستانه با همسایگان متمایز جغرافیایی براساس منافع متقابل، حسن همجواری و عمق روابط تاریخی و فرهنگی پایه گذاری خواهد شد و مسائل باقی مانده از طریق روش‌های مسالمت‌آمیز و بدون دخالت در امور داخلی دیگری پی گیری خواهد شد.
۳. در سیاست خارجی به قاعده عمل مقابله به مثل، مصالح مشترک و منافع متقابل تمسک جسته خواهد شد.
۴. سیاست خارجی بر اساس عدم دخالت در امور داخلی و اسقلال کشور‌ها و محافظت از مصالح مشترک بایستی به حرکت در آید.
۵. گروه یا دولت خارجی در داخل خاک عراق اجازه فعالیت علیه کشورهای همسایه عراق تحت هیچ شرایطی را ندارند و اعطای هرگونه مقر یا اجازه استقرار یا یک مجرا برای فعالیت ممنوع است.
۶. عراق بایستی در سیاست‌های ایجاد صلح و امنیتی بین‌دولت‌ها مشارکت کرده و درمقابل هرگونه بی‌قانونی و سیاست‌های تهاجمی ایستادگی کند.
۷. به همه مردم عراق اجازه داده می‌شود که تمام وسایل تکنولوژیکی و اسباب تولید صنعتی و اقتصادی را وارد کرده و مورد استفاده قرار دهند و دولت با ایجاد کارتل و تراست براساس قوانین بین‌المللی برخورد خواهد کرد.
۸. حزب فضیلت یک سیاست حمایت را در مورد مردم فلسطین دنبال می‌کند تا فلسطینی‌ها بتوانند با آزادسازی زمین‌های خود از دست اسرائیل به تاسیس دولت مستقل همت گماشته و بیت‌المقدس به عنوان پایتخت اباد کنند همچنین حزب فضیلت تلاش‌میکند تا حمایت‌های دولت‌های عربی را در این زمینه جذب کند.
۹. عراق نبایستی در پیمان‌ها، اتحاد‌های نظامی و جناح‌های منطقه‌ای و بین‌المللی که ممکن است عراق را در درگیر‌های منطقه‌ای و بین‌المللی وارد کند عضو شده و حضور پیدا کند.
۱۰. با تمام کشور‌های جهان به جز اسرائیل بایستی روابط متوازن برقرار شود.
۱۱. تعهدات و توافنامه‌های بین‌المللی و منطقه‌ای عراق با نظام بین‌الملل بایستی مورد احترام قرار گیرد.
۱۲. به صلح دوستی ملت عراق تاکید شود.
۱۳. با ایفای نقش فعال در سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای تصویر مثبتی از عراق بایستی به نمایش گذاشته شود و چهره مخدوش سابق بهبود یابد.
۱۴. روابط عراق با ایلات متحده و انگلیس بر اساس عدم مداخله در امور داخلی، احترام به حاکمیت عراق و مطابق با منافع متقابل برقرار شود.۳۵۸
از آنجاییکه حزب فضیلت خود را فرزند فکری-عقیدتی شهید صدر می‌داند، موارد مطرح شده از سوی آن‌ها قابل توجه است.
میزان تأثیر جریان‌های شیعی بر ساختاهای قدرت عراق
بر اساس واقعیت‌های نوین ساختار قدرت در عراق “هر نوع نظام سیاسی [در این کشور] که به شیعیان نقشی متناسب با اکثریت جمعیتی آنان ندهد، محکوم به شکست و تفرقه است.”۳۵۹

مطلب مرتبط :   منابع پایان نامه درموردteacher education، Education، language teaching

دیدگاهتان را بنویسید