پایان نامه رایگان با موضوع عراق جدید، سیاست خارجی، خاورمیانه، منافع ملی

حال گسترش نفوذ ایران در منطقه و نزدیکی ایران و عراق موجب شده است که آمریکایی ها با از دست دادن اعتماد و اعتقادشان به دولت عراق، در حال محک و آزمون منافعی باشند که بتواند با تحمیل جو خشونت و درگیری های فرقه ای در عراق، منافع خویش را تأمین کنند. ویژگی های فرهنگی، نژادی، آداب و رسوم و تجربیات تاریخی، همراه با جهان بینی مذهبی بزرگ‌ترین گروه مذهبی عراق، راه را برای گسترش نفوذ سیاسی ایران در این کشور باز می کند و همان گونه که بیشتر کارشناسان می گویند، چنین فرآیندی بیش از هر چیزی، روندی عادی و طبیعی است. افزون بر بحث دخالت ایران در مسایل عراق، به نظر می رسد که هیچ یک از کشورهای منطقه (جز ایران) و قدرت های بزرگ (آمریکا) دوست ندارند که حکومتی شیعی محور در عراق روی کار بیاید. چنان که بانزدیک شدن به موارد حساس، مثل انتخابات، تبلیغات ضد شیعی و ضدایرانی، از طرف برخی گروه ها و کشورهای منطقه و حتی ابرقدرت آمریکاعلیه شیعیان و ایران افزایش یابد. حتی “هنری کیسینجر” (وزیر خارجه اسبق آمریکا) در گفت و گو با شبکه تلویزیونی “سی. ان. ان”، به دولت بوش پیشنهاد داد، چنانچه منافع ملی آمریکا در ایجاد یک عراق یکپارچه حاصل نشود، بهتر است که این کشور تجزیه شود۴۳۸. وی افزود: (نباید موضوع تشکیل یک حکومت دین سالار شیعه را در عراق پذیرفت. اگربه چنین نقطه‌ای برسیم، از متحد و یکپارچه نگاه داشتن عراق، سودی عاید ما نخواهد شد. احتمالا باید به هر یک از گروه های قومی اجازه دهیم، تا به ازای یک حکومت دین سالار تحمیلی، حکومتی خودگردان تشکیل دهند)۴۳۹. در این باره، یکی از دانشمندان آمریکایی می‌گوید: “صحبت کردن درباره حق حاکمیت، استقلال و عراق دموکراتیک، یک جوک بی‌مزه است. من اصلاً این احتمال را ممکن نمی‌دانم که آمریکا و انگلیس اجازه دهند، یک عراق مستقل پدید آید. در چنین حکومتی شیعیان حاکم خواهند بود که احتمالاً به عنوان نخستین گام، در صدد بهبود روابط خود با ایران بر می آیند.
تلاش برای کسبِ قدرت، ثروت و منزلت بیشتر از سوی شیعیان مورد ظلم واقع شد? منطقه خلیج فارس با تأثیر پذیری از موقعیت شیعیان در ایران، در دورهای که بیداری اسلامی در گوش تاریخ معاصر طنین انداز شده است از مهمترین پدیدههای قرن بیست و یکم شده است. ایران نیز حمایت معنویِ بیشتر از گروههای شیعهای را که خواستار تقویت مواضع خویش یا حتی دسترسی به قدرت هستند را هیچ‌گاه نادیده نگرفته است.
با تغییر رژیم بعثی عراق شاهد تغییرات عمده‌ای در مناسبات جمهوری اسلامی ایران و عراق بودیم. چراکه هر دو کشور با توجّه به اتّخاذ سیاستهای هماهنگ در جهت گسترش روحیه خودباوری در میان سایر شیعیان دنیا یا مشخصاً شیعیان حوزه خلیج فارس نائل شدند. از آنجاییکه بازیهای آینده در منطقه خاورمیانه نه صرفاً بر اساس بازی‌های ایدئولوژیک، بلکه برای تثبیت حوزه‌های رقابت و نقشها صورت میگیرد۴۴۰، لذا عراق بازیگری است که اگر بخواهد، میتواند به عنوان مکمّل ایران در فعال کردن نقش شیعیان در جهان اسلام تأثیر مهمی ایفا کند۴۴۱. زیرا شیعیان عراقی حدود ۶۵% جمعیّت عراق را تشکیل میدهند، عمدتاً عرب هستند، اما نسبت به ایران شیعه مذهب، احساساتی دوستانه و دو پهلو دارند. لذا این به‌هم پیوستگی آنها را تشویق میکند که حیات مذهبی، فکری و حتّی سیاسی خود را به سمت ایران سوق دهند۴۴۲. البته در میان شیعیان عراق، در مورد دیدگاه حاکم در عرص? سیاسی ایران یعنی ولایت فقیه که اسلامیّت جمهوری در ایران را شکل میدهد، توافق نظر کامل وجود ندارد.۴۴۳
شهرهای مقدس شیعی در عراق، -کربلا، نجف، سامراء و کاظمین- فرهنگ شیعی را شکوفا کردهاند، و برای جهان تشیع به طور کلّی نقش محوری دارد. این شیعیان بودهاند که توانستند طی ۱۰۰ سال گذشته در قالب اپوزیسیون، عراق را از یک ولایت عقبمانده امپراطوری عثمانی به کشوری شاخص و متمایز تبدیل کنند. روحانیون شیعه در عراق با مسائل سیاسی ایران ارتباط تنگاتنگی داشتهاند و حتی پادشاهان ایران نیز نفوذ معنوی و سیاسی آنها را در امور ایران به رسمیت شناختند ۴۴۴
تعاملات سیاسی عراق نوین با جمهوری اسلامی ایران
رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران در دیدار نوری المالکی -نخست وزیر عراق- در چهارم اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۹۱ با ایشان، ضمن اشاره به اقتدار روزافزون عراق در منطقه و در دنیای عرب، آن را مایه‌ی خرسندی فراوان جمهوری اسلامی ایران دانستند. ایشان برگزاری نشست سران اتحادیه‌ی عرب در بغداد را نیز یکی دیگر از زمینه‌های اقتدار عراق برشمردند و افزودند: “اقتدار هر کشوری نیازمند پیش زمینه‌ها و ابزاری است که مهم‌ترین آنها پیشرفت علمی و سازندگی و خدمت‌رسانی به مردم است”۴۴۵.
اهمیت عراق جدید در حوزه دیپلماسی ایران و شکل‌گیری یک سری متغیرها مانند ورود و تقویت عنصر شیعی در ساخت قدرت و حکومت عراق، روند حرکت عراق را از یک دشمن استراتژیک به یک دوست و همکار منطقه‌ای فراهم آورد. تعادل در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران با جهان عرب، ورود قدرت‌های فرامنطقه‌ای در معادلات خاورمیانه از طریق اشغال عراق، رقابت‌های پنهان و آشکار در میدان عراق امروز و منافع مشترک همه از عواملی هستند که اهمیت عراق جدید را برای ایران چند برابر کرده است. در همین حال یک روزنامه آلمانی با اشاره به خسارات فراوانی که جنگ عراق برای آمریکا به بار آورد و با تاکید بر اینکه ایران در جریان این جنگ بدون اینکه کاری انجام دهد دشمنی را از دست داده و یک متحد سرسخت به دست آورد، تهران را برنده و واشنگتن را بازنده این میدان ارزیابی کرد۴۴۶.
ایران از عراق با ثبات به همراه استقرار دموکراسی بومی با خاصیت‌های ملّی و مذهبی این کشور حمایت می‌کند و معتقد است که تا خروج کامل نیروهای خارجی و حقّ تعیین سرنوشت عراق به دست عراقی‌ها انجام نپذیرد، عراق با موانع و چالش‌های بی‌شماری روبه‌رو خواهد بود. همه کشورهای منطقه و قدرت‌های فرامنطقه‌ای در شرایط موجود به دقّت تحوّلات و مسیر دولت‌سازی، ساخت قدرت و تثبیت حاکمیت سیاسی در عراق را دنبال و از راه کانال‌های خود به تأمین منافع‌شان مشغول هستند که طبیعی است ایران یکی از این بازیگران است که مواضع خود را آشکارا اعلام نموده و منافع خود را با منافع عراق جدید همسو کرده است به طوری که بیشترین حمایت را از دموکراسی واقعی براساس آموزه‌های تکثّرگرا از عراق می‌نماید. فارغ از دشمنی‌ها و تقابل سیاسی اگر به درستی نقش بازیگران منطقه‌ای در میدان عراق را بررسی کنیم تهران نمره قبولی را از اکثریت مردم عراق خواهد گرفت. در همین راستا برخی جریان‌ها در داخل عراق همچون بعثیون سابق و متنفذین در رژیم صدام حسین جهت خدشه وارد کردن به وجهه قدرتمند ایران در عرص? نفوذ نرم، القا می‌کنند که ایران در رهبری عراق تعیین تکلیف می‌کند، در حالی‌که ایران کمک می‌کند تا عراق در مقاطع بحرانی از این مشکلات خارج شود. برای مثال: شرکت ایران در رفع اختلافی که بر سر انتخاب نخست وزیری عراق پیش آمده بود. در برهه‌ای که ابراهیم جعفری، نخست وزیر دولت موقت عراق حاضر به کناره‌گیری نبود و در انتخابات داخلی حزب الدعوه دبیرکل شدن نوری المالکی مطرح بود، ایران ناچار به تعامل فعال با جریان‌های شیعی موجود در عراق شد که در نهایت جعفری با استعفا موافقت کرد و زمینه به قدرت رسیدن مالکی فراهم شد. از موارد دیگر تعامل مثبت و فعالان? ایران با جریان‌های شیعی در عراق این بود که ایران کمک کرد بن‌بست سیاسی ایجاد شده در عراق که هم? عراق را به نوعی تهدید می‌کرد حل و فصل نماید. تلاش ایران باعث شد صدری‌ها پیش‌قدم شوند و بحران سیاسی ایجاد شده به سبب انتخاب نخست وزیر و تشکیل کابینه شکسته شود. و جریان‌های پیروز انتخابات عراق و من جمله مهمترین جریان‌های شیعی در عرص? سیاسی عراق بر سر انتخاب مجدد نوری المالکی به عنوان نخست‌وزیر توافق کردند و این توافق باعث شد وی کابینه را در سال ۲۰۰۹م تشکیل دهد.قابل ذکر است که ایران در مسأل? انتخاب نخست وزیر اصرار بر شخصی خاص نداشت و هدفش رفع تنش و بن‌بست سیاسی در این کشور بود.زیرا از دیدگاه منافع ملی ایران، تبدیل عراق به یک همسایه قابل اعتماد، بستگی مستقیم به حضور یک حکومت متعادل در بغداد دارد که اول به حل مشکلات موجود بین دو کشور اهمیت دهد، دوم تلاش کند روابط دو کشور را باز تعریف کرده و آن را به سوی احترام متقابل و حسن همجواری و همچنین رقابت سازنده و مبتنی بر همکاری ها سوق دهد و سوم، به اهمیت نقش ایران در معاملات منطقه‌ای واقف باشد و در پی تقابل غیر ضروری نباشد. در حال حاضر بعضی مشکلات به جا مانده از گذشته همچنان می‌توانند آینده روابط دوکشور را تحت تاثیر قرار دهند، از جمله این مشکلات می توان به مشکلات روانی، اقتصادی و حقوقی ناشی از جنگ تحمیلی و همچنین بازگشت عوامل غیرمطلوب به صحنه قدرت در عراق اشاره کرد. سیاست خارجی ایران در سال‌های اخیر در قبال عراق مبتنی بر حمایت همه جانبه از حاکمیت و تمامیت ارضی آن کشور و تاکید بر خروج اشغالگران و واگذاری کلیه نهادها، سازوکارها و ابزارهای داخلی به دولت قانونی و منتخب عراق بوده است. همچنین دولت ایران تلاش‌هایی را برای رفع اختلافات و ترغیب مشارکت هم? مردم عراق در تعیین سرنوشت سیاسی خود از طریق اعلام مواضع رسمی و گفت‌وگو با همه نیروها و جناح‌های عراقی تاثیرگذار دنبال کرد. یکی از توجهات جدی در تعاملات سیاسی عراق با جمهوری اسلامی ایران باید برای حل مشکلات ناشی از سیاست‌های غلط رژیم گذشته عراق باشد. در سفر اخیر نوری مالکی به تهران مقامات ایرانی بخصوص رهبر معظم انقلاب آشکارتر از گذشته مواضع ایران در قبال عراق را برای طرف عراقی بیان نمودند که بیان دوباره مواضع ایران تاکید بر ایجاد ثبات و امنیت برای مردم عراق شده است.
از جمله تعاملات مثبت در عرص? سیاسی بین دو کشور می‌توان به تأسیس کمیسیون عالی مشترک همکاریهای جمهوری اسلامی ایران و عراق و تشکیل پنج کمیتهی کاری در زمینههای سیاسی، امنیتی، مرزی، تبادل اطلاعات، همکاری اقتصادی و بازسازی اشاره داشت. در همین چارچوب، سفرهای متعدّدِ هیئتهای متقابل سیاسی و اقتصادی دو کشور، امضای چندین یادداشت تفاهم و سند همکاری در زمینههای اقتصادی، برق‌رسانی، کنسولی، تبادل زائرین و برقراری خط هوایی در مسیر تهران – بغداد همگی حکایت از اراده دو کشور به ویژه ایران برای توسعهی روابط و همکاری با عراق دارد. موافقت جمهوری اسلامی ایران با درخواست عراق برای احداث دو خط لوله نفتی بین بصره و آبادان، اتصال شبکه راه آهن در دو کشور و ترانزیت کالا از طریق خاک ایران به عراق، اعلام آمادگی ایران جهت اختصاص یک میلیارد دلار اعتبار برای کار با عراق و حضور شرکت‌های ایرانی و روابط تجاری با آن کشور روابط دیگری است که چشم

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه ارشد درموردقصاص

دیدگاهتان را بنویسید