پایان نامه رایگان با موضوع کتابخانه ها، نسخه های خطی، بهره بردار، تاریخ اسلام

است. جمع‌آوری و حفاظت از نسخه های خطی کهن شیعی در عراق به حوزه درسی دینی نجف اشرف تعلق داشته و دارد. همین ویژگی منحصر به‌فرد سبب گردید، در اعصار گذشته، مراجع بزرگ به همان میزانی که از خود مستحدثاتی چون مدرسه، حسینیه، مسجد، دارالایتام و… بنیان گذاردند، توجه به جمع کتب و آثار موجود را نیز مورد توجه و عنایت ویژه قرار دهند. از این رو مجموعه های متعدد و قابل اعتنایی چون کتابخانه کاشف الغطاء (مکتبه مدرسه کاشف الغطاء و مکتبه الشیخ آل کاشف الغطاء)، علامه امینی (مکتبه الامام امیرالمؤمنین در محل? حویش)، شیخ آقا بزرگ تهرانی (مکتبه الشیخ آقابزرگ تهرانی وقف عام)، آیت الله حکیم (مکتبه الامام الحکیم العامه در مجاورت مسجد هندی)، شیخ باقر شریف القرشی (مکتبه الامام حسن المجتی انتهای خیابان شارع الرسول)، محمد حسین خان صدر اعظم (مکتبه مدرسه الصدر)، حاج میرزا علی محمد نجف آبادی (مکتبه حسینیه الشوشتریه)، و مکتبه مدرسه القوام، الخلیلی، الآخوند، الیزدی و البروجردی… به همت و سرپرستی آن بزرگواران بنیان نهاده شد. در میان این مراجع، شاید مهمترین اقدام از سوی آیت الله العظمی سید محسن حکیم(ره)شکل گرفت. ایشان بر آن شدند با حمایت از تأسیس کتابخانه های متعدد در شهرهای مختلف زمینه آشنائی بیشتر جامعه آن روز عراق با علوم و دانش های سازنده، و همچنین میراث بازمانده اهل بیت(ع) را تسهیل نمایند. شمار شعب کتابخانه های مجموعه ایشان که در استان های مختلف عراق تشکیل شد امروز به بیش از یکصد کتابخانه رسیده است و بعضاً، از آمار ۳۰۰ کتابخانه صحبت کرده‌اند. نخستین و ارزشمندترین این مجموعه ها کتابخانه مرکزی ایشان در ابتدای شارع الرسول(ص) و محله حویش نجف و در جوار مسجد هندی است. این کتابخانه در شوال ۱۳۷۵ق/۱۳۳۵ش بنا نهاده شد اما به صورت رسمی ده سال پس از این بود که کتابخانه در عید مبعث سال ۱۳۸۶ق/۱۳۴۵ش با کلیه امکانات و فضائی مساعد مورد بهره برداری قرار گرفت. کتابخانه ای که اینک افزون بر ۵۰۰۰ نسخه خطی از آثار مختلف شیعی را در خود جای داده است آماده سازی فهرستی جامع از نسخه های خطی این کتابخانه تا پیش از این ظاهراً مورد توجه واقع شده بود اما به دلیل پاره ای از اقتضائات زمان، از جمله شرایط خاص عراق، این مهم ناتمام مانده و فهرست مجموعه هیچگاه به صورت کامل در دسترس قرار نگرفت. از این رو و نظر به اهمیت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در بغداد، و با مشارکت کتابخانه بزرگ حضرت آیت الله مرعشی نجفی(ره) پس از زیور طبع مورد دسترس همه محققان و دانش پژوهان قرار خواهد گرفت.۱۹۴
کتابخانه حرم مطهرعلوى یکى از برجسته‌ترین و پیشرفته‌ترین کتابخانه‌هاى شهر نجف به شمار مى‌آید. در گذشته این کتابخانه حاوى کتابها و نسخه‌هاى خطى بسیارى بود. اکثر نسخه‌هاى خطى در این کتابخانه با خط خود نویسنده کتاب تدوین شده‌اند. شیخ علی الحزین الگیلانی در کتاب السوائح که آن را در سال (۱۱۵۴هجرى) تألیف کرده مى نویسد: (در این کتابخانه کتابهاى اوائل و اواخر گردآورى شده و از هر موضوعى کتابى در آن یافت مى شود. بر شمردن این کتابها بسى دشوار است.)۱۹۵
کتابخانه حرم مطهر در طول تاریخ نامهاى بسیارى به خود گرفته است. من جمله: (الخزانه الغرویه) (مشهورترین و شایعترین نام نزد مردم)، (مکتبه الصحن العلوی)، (المکتبه العلویه)، (المکتبه الحیدریه)، و أخیرا: (مکتبه الروضه الحیدریه)
بى‌توجهى به این کتابخان? مهم و دست‌یازى افراد سودجو به آن باعث شده مقدار اندکى از محتویات ارزشمند آن باقى بماند. پس از سرنگونى رژیم بعث، اهتمام حضرت آیت الله العظمى سیستانى به تأسیس کتابخانه هاى عمومى در عتبات عالیات، أثر به سزایى در بازسازى و افتتاح کتابخانه حرم مطهر داشت. به کوشش تولیت محترم حرم مطهر در آن وقت، حجه الاسلام و المسلمین سید محمد رضا الغریفی و مدیر مرکز پژوهشهاى اعتقادى، حجه الاسلام مرحوم شیخ فارس الحسون، این کتابخانه در سال (۱۴۲۶هجرى) بازسازى و افتتاح گردید. حجه الاسلام سید هاشم المیلانى ریاست کتابخانه را تا به امروز بر عهده دارد.۱۹۶
واحد کتابخانه و دار المخطوطات وابسته به اداره امور فکری و فرهنگی حرم مطهر عباسی۱۹۷ که در طی سالهای گذشته و همراستا با نهضت علمی فرهنگی شیعیان پس از سقوط صدام در عتبات مقدسه، دستاوردهای ارزشمندی داشته و دامنه فعالیتهای آن رشد چشمگیر و قابل توجهی داشته است.
دپارتمان تحقیق وابسته به کتابخانه حرم حضرت عباس در کربلا با توجه به نیاز تحقیقاتی محققان و دانشجویان به منابع قدیمی و نظر به فرسوده بودن این نسخ، وظیفه خود را، فعالیت در زمینه احیای نسخ خطی موجود در گنجینه حرم مطهر می‌داند. دپارتمان تحقیق با استخراج این نسخ و پژوهش بر روی آنها، امکان بهره برداری محققان از این کتب قدیمی را به شکلی نوین در کتابخانه های عمومی فراهم نموده است۱۹۸
مجلّات
قبل از سقوط صدام از جمله امور مهمی که جریان‌های اسلامی در عراق بدان اهتمام داشتند نشر عقاید جهت آشنایی مردم با دینشان، در قالب توزیع مجلّات و نشریات بود. آنها مجلاتی بودند که از شهر نجف تهیه شده و به بقیه شهرهای عراق ارسال می‌گردید. از جمل? این مجلات:
۱. مجله الاضواء الاسلامیه: این مجله توسط جماعت العلماء درنجف سال ۱۹۵۰ تأسیس شد. مجله اسلامی که تا سالها انتشار آن ادامه پیدا کرده است. اولین مقالههای آن توسط شهید سید محمد باقر صدر تحت عنوان رسالتنا نوشته شد. در ادامه اندیشمندانی همچون شیخ محمد امین زین الدین، دکتر عبدالهادی الفضیل، سید محمد حسین فضل الله، سید اسماعیل صدر، شیخ محمد مهدی آصفی و… اداره کنندگان این مجله شدند.
۲. مجله النجف: این مجله از دانشکده فقه منتشر میشد. مجلهای که مشی فکری فرهنگی و اسلامی داشت. این مجله در تلاش بود که مردم را با افکار و آموزههای صحیح اسلامی آشنا کند، از جمله در حوزه علمی، ادبی، فرهنگی و… .محتوی این مجله را اندیشمندانی همچون شیخ محمدرضا مظفر و سید محمد تقی حکیم فراهم مینمودند.البته در این امر علما و طلاب کلیه الفقه نجف نیز مشارکت قوی داشتند.
۳. مجله التضامن الاسلامی: این مجله از سوی جمعیت التضامن الاسلامی در شهر ناصریه منتشر میشد. مؤسس آن علامه شیخ محمد باقر ناصری به کمک سایر شیعیان در شهر ناصریه میباشد. هدف این نشریه، نشر و تعلیم معالم اسلامی در خلال سالهایی است که این مجله به وسیله مقالات فرهنگی اسلامی غنی شده، از مهمترین اهداف جمعیت التضامن الاسلامی نیز بوده است. گستره توزیع این مجله در کل استانهای عراق مخصوصا در شهرناصریه بوده است.
۴. مجله الایمان: این مجله از شهر نجف توسط الخطیب الیعقوبی و مرحوم الخطیب سید هادی حکیم صادر میشد. در نزدیک به ۴ سال فعالیت این مجله مجموعه‌ای غنی از مقالات اسلامی، ادبی، اجتماعی و سیاسی انتشار یافت که بزرگترین نقشی بود که این مجله با نشر آموزهای اسلامی و قصیدههای شعری در حرکتهای اسلامی اقامه کرد.
۵. مجله الموعظه: این مجله از دار الرساله الاسلامیه شهر کوفه توسط برخی از جوانان فرهنگی مسلمان انتشار پیدا میکرد. اگر چه مجله حجم و عمر کمی داشت اما ماهنامه مفیدی در زمینه آشنایی با مهمترین حرکتهای اسلامی معاصر بود. به مدت دو سال به فعالیت خود ادامه داد و نهایتا به خاطر مشکلات مالی این مجله بسته شد.
۶. مجله الرساله الاسلام: این مجله از سوی دانشکده اصول دین نجف صادر میشد. در طول فعالیتهای خود به طور عمده به تشجیع و ترویج آموزههای اسلامی برگرفته از قرآن پرداخت و شیعیان عراق را با ارائه مواضع عمیق و اصیل توسط علمای بزرگی همچون سید مرتضی عسکری، شهید عارف البصری، دکتور داوود العطار و سید محمد باقر حکیم غنی ساخت.
۷. مجله النشاط الثقافی: مجله مهمی که با رویکرد ادبی – اسلامی که توسط جمعیت التحریر الثقافی در نجف اشرف منتشر میشد. در طول سالها فعالیت، توجه خود را به نشر تعالیم اسلامی و مبارزه با دشمنان اسلام مانند بقیه مجلات اسلامی معطوف ساخته بود.
۸. مجله البلاغ: این مجله از سوی الجمعیه الثقافیه الاسلامیه شهر کاظمین منتشر میشد. در طول بیش از هفت سال انتشار این مجله نقش مهمی را در دفاع از امت اسلامی و میراث و فرهنگ آن بازی کرد. لذا این مجله از مجلات بسیار مفید این دوره محسوب میشود.۱۹۹
اما پس از سقوط صدام، بر اساس آمار گذرا، وضعیت نشریهها و مجلات، از حدود ۱۰ نشریه در زمان صدام به ۳۰۰ نشریه در همین اوضاع آشفته کنونی رسیده است. برای مثال “الصباح” روزنامه رسمی با شمارگان حدود ۱۲هزار نسخه، قویترین روزنامه امروز عراق است، چون مردم به آن نگاه میکنند و اعلامیههای رسمی از سوی دولت در این روزنامه منتشر میشود. با اینکه چاپخانههای عراق بیشتر قدیمی و با امکانات محدود چاپی است، ولی ۳۰۰ نشریه اعم از روزنامه و مجلّه به چاپ میرسد. از جمله: نوبامداد (الصباح الجدید)، دادگری (جریده العدانه)، گفتار روشن (جریده البیان)، برهان (جریده البینه)، اتحاد کردستان، اخوت، دارالسلام، بغداد و… .۲۰۰
۱. نشریات وابسته به شیعیان نظیر العداله‌ سخنگوی مجلس اعلای انقلاب اسلامی‌
۲. روزنامه الدعوه، جریده البیان وابسته به حزب الدعوه
۳. روزنامه الاحرار وابسته به جریان صدر
۴. روزنامه المؤتمر وابسته به حزب کنگره ملی عراق، از جمله نشریات مطرح در عراق می باشد.
۵. مجله ریاض الزهراء، صدای روضتین و عطاء الشباب از سوی انتشارات عتبه مقدسه حضرت عباس علیه السلام.
چاپ و نشر
حوزه نشر و چاپ کتب دینی در عراق عمدتاً در سه حوز? قابل انعطاف :
۱. آثار تألیفی و تدوینی علمای بلند پایه قدیم به عنوان میراث اسلامی (مانند: چاپ و نشر قرآن کریم، احادیث نبوی، حدیث الائمه، اصول فقه، علم الرجال، تفسیر القرآن، علم الحدیث، اصول دین، کلام، فلسفه اسلامی، تاریخ اسلام، زندگینامه‌ها، کتاب‌های دعا، آثار وقفی، مناظره با غیر شیعیان)
۲. آثار علما و اشخاص روحانی معاصر: (رساله‌های عملیه، معاملات، عبادات، و نوشته‌های مجتهدان درباره مسائل خاص فقه از جمله: علم سیاست و اقتصاد اسلامی، مسائل دینی، توصیه‌هایی برای زندگی اسلامی(ازدواج، مسائل جنسی، تحصیل)، حقوق و تکالیف زنان از یک سو، و رساله‌های علمی نوین درباره اسلام که اثر اشخاص مذهبی غیر روحانی و علمای متجدد است. مضامینی چون تاریخ اسلام و علوم جدید، اسلام و علم سیاست از سوی دیگر)
۳. آثار عامه پسند از سوی اشخاص اسلام‌گرای غیر روحانی (برخی نمونهها از این نوع عبارتند از: فراروانشناسی، جزوههای سیاسی و کتابهایی برای کودکان)
بسیاری از نویسندگان و متفکرین شیعی عراق جدید، در دورانی زندگی کردند که با درجات مختلفی از مخالفت‌های فکری حکومت‌های عراق مواجه بودند. برخلاف برخی نویسندگان شیعی مانند علی شوقی که آثارش را در عراق چاپ کردند، کار

مطلب مرتبط :   منابع مقاله با موضوعand، al، Anxiety

دیدگاهتان را بنویسید