دانلود پایان نامه

مشکل تعریف بهداشت روانی از آنجا سرچشمه میگیرد که هنوز تعریف صحیح و قابل قبولی برای بهنجاری (Normality) نداریم. بسته به تعاریف و نقطه نظر های زیادی با توجه به شرایط و موقعیت های اجتماعی، سنن و فرهنگ برای بهنجاری شده است.
پزشکان و افرادی که با دید پزشکی به مسئله نگاه می‌کنند بهنجاری یا سالم بودن را نداشتن علائم بیماری تلقی می‌کنند و به عبارت دیگر سلامتی و بیماری را در دو قطب مخالف یکدیگر قرار می‌دهند و برای اینکه فردی سالم و بیمار شود بایستی از قطب سالم به قطب مخالف برود. این امر در بعضی از بیماریها منجمله بیماریهای عفونی ممکن است صادق باشد ولی بیماریهای روانی صادق نیست. عدم وجود علائم بیماری روانی و یا از بین رفتن علائم بیماری در اثر درمان به این معنی نیست که فرد از سلامت روانی کامل برخوردار و باصطلاح سالم است. بیماران مبتلا به صرع، جنون ادواری و انواع افسردگی و نظایر آن از این قبیلند. البته این موضوع منحصر به بیماریهای روانی نیست و در اکثر بیماریهای جسمانی نیز صدق می‌کند. بیماران مبتلا به فشار خون یا بیماری قند و غیره اگر به علت استفاده از دارو به فشار خون عادی و یا قند خون در حد طبیعی دارند دلیلی بر سلامتی آنها نیست چون قطع درمان باعث پیدایش و برگشت علائم بیماری خواهد شد. پزشکان و روانپزشکان بهداشتی (Public Health Psychiatrist) که در سازمانهای بهداشتی با طب پیشگیری و برنامه‌های اجرایی سروکار دارند و به اصطلاح، دید بهداشتی دارند مانند اپیدمیولوژیستها برای تعریف بهنجاری از نرمال میانگین (Normality as Avarage) یا زنگوله معروف منحنی توزیع نرمال استفاده می‌کنند و افراد را با خصوصیات افراد میانگین مقایسه می‌کنند. این روش جنبه بالینی و درمانی نداشته و جنبه آماری دارد. بعلاوه تعیین خصوصیات افراد میانگین که از طریق آماری بدست می آید، خود مسئله سختی است. روانپزشکان فردی را از نظر روانی سالم می‌دانند که تعادلی بین رفتارها و کنترل او در مواجهه با مشکلات اجتماعی وجود داشته باشد. (Normality as Transactional system and/or Interacting system) از این دیدگاه انسان و رفتارهای او در مجموع یک سیستم در نظر گرفته می‌شود که بر اساس کیفیات تاثیر متقابل عمل می‌کنند. با این دید سیستمیک ملاحظه می‌شود که چگونه عوامل متنوع زیستی انسان بر عوامل روانی اجتماعی او اثر گذاشته و بالعکس از آن اثر می پذیرد. به عبارت دیگر در بهداشت و تعادل روانی، انسان به تنهایی مطرح نیست بلکه آنچه مورد بحث قرار می‌گیرد پدیده‌هایی است که در اطراف او وجود دارند و بر جمع سیستم و نظام او تاثیر می‌گذارند و از آن متاثر می‌شوند.
روانکاوان و طرفداران فرضیه های روانکاوی ( روان تحلیلی ) از شخصیت ایده آل صحبت می‌کنند « من» (Ego) را میانجی بین خواسته های « نهاد »(Id) و کنترل و مؤاخذه « فوق من » (Super Ego)می‌دانند و بهنجاری را میانجیگری صحیح و منطقی بین دو قدرت « نهاد » و « ابر من » می‌دانند.
کارشناسان سازمان بهداشت روانی سلامت فکر و روان را اینطور تعریف می‌کنند: سلامت فکر عبارتست از قابلیت ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی و حل تضادها و تمایلات شخصی بطور منطقی عادلانه و مناسب.
Levinson و همکارانش در 1962 سلامتی روان را اینطور تعریف کرده است : سلامتی روانی عبارتست از اینکه فرد چه احساسی نسبت به خود، دنیای اطراف محل زندگی، اطرافیان مخصوصا با توجه به مسئولیتی که در مقابل دیگران دارند چگونگی سازش وی با درآمد شناخت خود و شناخت موقعیت مکانی و زمانی خویشتن.
Karl Menninger می‌گوید: سلامت روانی عبارتست از سازش فرد با جهان اطرافش به حداکثر امکان بطوریکه باعث شادی و برداشت مفید و مؤثر بطور کامل شود. طبق تعریف Watson مؤسس مکتب رفتارگرایی، رفتار عادی نمودار شخصیت سالم انسان عادی است که موجب سازگاری او با محیط و بالنتیجه رفع نیازهای اصلی و ضروری او می‌شود.
تعریف Gisburg در مورد بهداشت روانی عبارتست از : تسلط و مهارت در ارتباط صحیح با محیط بخصوص در سه فضای مهم زندگی : عشق، کار و تفریح. این شخص و همکارانش برای توضیح بیشتر می‌گویند: استعداد یافتن و ادامه کار داشتن خانواده، ایجاد محیط خانوادگی خرسند، فرار از مسائلی که با قانون درگیری دارد، لذت بردن از زندگی و استفاده صحیح از فرصتها ملاک تعادل و سلامت روان است. (9)
اصول بهداشت روانی عبارتست از:
احترام فرد به شخصیت خود و دیگران
شناختن محدودیتها در خود و افراد دیگر
دانستن این حقیقت که رفتار انسان معلول عواملی است
آشنایی به اینکه رفتار هر فرد تابع تمامیت وجود اوست
شناسایی احتیاجات و محرکهایی که سبب ایجاد رفتار و اعمال انسان می‌گردد.
هیچ انسانی در برابر امراض روانی مصونیت ندارد. البته دانستن اینکه هر شخصیتی ممکن است گرفتار ناراحتی روانی شود خود به خود کافی نیست. زیرا که بهداشت روانی فقط منحصر به تشریح علل اختلالات رفتار نبوده بلکه هدف اصلی آن پیشگیری از وقوع ناراحتیها می‌باشد. پیش گیری به معنای وسیع آن، عبارت می‌باشد از بوجود آوردن عواملی که مکمل زندگی سالم و نرمال است. بعلاوه درمان اختلالات جزئی رفتار، بمنظور جلوگیری از وقوع بیماریهای شدید روانی.
در سالهای اخیر در کشور ایران مانند کشورهای دیگر جهان علاقه مخصوصی هم از طرف مقامات دولتی، و هم از جانب مردم به امر بهداشت روانی نشان داده شده است. اگر چه هنوز مدت زمانی از این توجه و علاقه نگذشته ولی اثرات آن در بهبود اوضاع بیمارستانهای روانی و بکار بردن روش های صحیح در پیشگیری مشاهده می‌گردد. با وجود این پیشرفتهای محسوس می‌توان گفت که مردم ما هنوز از فهم و درک صحیح ماهیت و علل اختلالات روانی به درستی آگاهی ندارند و متاسفانه آمارهای دقیق و منظمی مربوط به این موضوع نیز در دسترس نیست. برحسب آمارهایی که کشورهای مختلف ارائه داده‌اند، معلوم شده است که تعداد بیماران روانی بطور مداوم رو به ازدیاد می‌باشد. بعضی از تحقیقات ابتدائی در ایران نیز رشد روزافزون بیماریهای روانی را تایید می‌کند ولی چون این تحقیقات کامل نیست باید منتظر نتایج نهایی آنها بود. (10)
اینترنت
اینترنت، شبکه ای است جهانی شامل رایانه‌هایی که به هم اتصال دارند و طبق استانداردهای خاص اطلاعات را به اشتراک می‌گذارند. این شبکه شامل میلیونها شبکه کوچک خانگی، دانشگاهی، تجاری و دولتی است که حاوی انواع اطلاعات و خدمات مانند پستهای الکترونیک(E-mail)، امکانات گفتگو، انتقال اطلاعات و صفحات مختلف است.
اینترنت بزرگترین سامانه ای است که تاکنون به دست انسان، طراحی، مهندسی و اجرا گردیده است. این شبکه عظیم جهانی در ابتدا در اواخردهه 1960 با انگیزه همکاری و دسترسی چند سویه به منابع و مهارتهای محاسباتی و امکان فعالیت در زمینه‌های بین رشته ای علوم و مهندسی راه‌اندازی شد. در این سالها، وزارت دفاع آمریکا برای برقراری ارتباط بین پژوهشگرانی که در طرحهای دفاعی مشغول فعالیت بودند، به منظور به اشتراک گذاردن منابع اطلاعاتی به فکر راه انداختن شبکه رایانه‌ای افتاد. این شبکه که به ARPANET معروف شد، در ابتدا فقط چند رایانه را به هم وصل می‌کرد ولی خیلی زود صدها رایانه دیگر را نیز در برگرفت.
در اوایل سال 1980 میلادی ARPANET به INTERNET تبدیل شد و شبکه‌های رایانه‌ای در مؤسسات آموزشی و تحقیقاتی آمریکا با پشتیبانی بنیاد ملی علوم آمریکا به یکدیگر متصل شدند و سپس مراکز علمی اروپا و سایر کشورها نیز به آن پیوستند.
از اواخر دهه 1990 اینترنت به صورت یک شبکه همگانی و جهانی درآمده است.
وابسته شدن تمامی فعالیتهای بشر به اینترنت در مقیاسی بسیار عظیم و در زمانی چنین کوتاه حکایت از آغاز دوران تاریخی نوین در عرصه های گوناگون علوم، فن‌آوری و بخصوص نحوه تفکر انسانی دارد. (1)

اعتیاد به اینترنت
تعریف
اصطلاح اعتیاد به تکنولوژی (Technological addiction) برای اولین بار توسط Griffiths 1996 و اعتیاد به رایانه(Copmuter addiction) توسط Shotton (1991) در انگلستان معرفی شد. (7)
در سال 1996 Goldberg برای اولین بار اصطلاح اختلال اعتیاد به اینتر نت (Internet Addiction Disorder =AID) را مطرح کرد. (11)
هر چند که مطرح کردن این موضوع در محافل دانشگاهی تمسخر و بی توجهی متخصصان را بدنبال داشت، با انجام مطالعات متعدد در سالهای بعد این موضوع بیشتر مورد توجه قرار گرفت.
این اختلال با عناوین متفاوتی از قبیل « وابستگی رفتاری به اینترنت » (Internet behavior)، « استفاده مرضی از اینترنت »(Pathological Internet Use =PIU)، « استفاده مشکل زا از اینترنت » (=PIU Problematic Internet Use)، « استفاده بیش از اندازه از اینترنت »(excessive)، “سوءاستفاده از اینترنت “(Internet Abuse)، ” غیرسازشی “(Maladaptive) و ” اختلال اعتیاد به اینترنت ” معرفی می‌شود. ولی عناوین ” اختلال اعتیاد به اینترنت ” و ” استفاده مرضی از اینترنت ” در نوشته های اخیر (مثلا: Young 1996، 1997، 1998، 1999 ؛ Davis، 2001، 1999 ؛ Caplan، 2000، 2002؛ Griffiths 1996، 1997، 2000 ؛ Goldberg، 1996 ؛ Young و Radgers ؛ Sanders و همکاران، 2000 ؛ Kraut و همکاران 1998، Prafarelli و همکاران، 1999؛ Kennedy، Souza 1998 ؛ Grohol، 1999 ) بیشتر از عناوین دیگر به کاررفته است. علیرغم پژوهش‌های گسترده در سالهای اخیر، در این زمینه هنوز توافقی در بین روانشناسان در زمینه تعریف و اندازه گیری این اختلال حاصل نشده است، به علاوه یک نظریه جامع که بتواند تعیین کند چگونه این اختلال به بهداشت روانی یا اجتماعی ارتباط پیدا می‌کند وجود ندارد(Caplan 2002).
بطور کلی این اختلال را می‌توان به عنوان نوعی استفاده از اینترنت که بتواند مشکلات روان شناختی، اجتماعی، درسی و یا شغلی در زندگی فرد ایجاد کند تعریف کرد. (3)
تنوع این عناوین به دلیل دیدگاه های متفاوت محققان نسبت به این اختلال است.
Goldberg در سال 1996 اختلال اعتیاد به اینترنت را نوعی اختلال رفتاری می‌داند و از معیارهای تشخیصی وابستگی به مواد ، -IV-TR DSMسال 1995 برای تشخیص آن بهره می‌گیرد. (11)
از طرفی مطالعه‌ها تایید می‌کنند کسانی که وابستگی به مواد دارند نسبت به دیگران تمایل بیشتری به صرف کردن وقت خود در اینترنت دارند (Scherer، 1997 )
بنابراین ارتباط قوی بین اشخاصی که به اینترنت اعتیاد دارند و وابستگی آنان به مواد این باور را قوی تر کرد. (2) بعضی اعتیاد به اینترنت را به عنوان یک ” اختلال روانی ” مطرح کردند و براساس این دیدگاه یک رشته تحقیقات جدید با عنوان ” روان درمانی اینترنت “(Internet Psychotherapy) انجام شده است که از طریق تشکیل گروه های جدید و گروه های بحث انجام می‌گیرد. ( Stein 1997 ). این دیدگاه معتادان به اینترنت را “بیمار” می‌داند.
Young در 1998 و Orazack در1999 این اختلال را به عنوان نوعی ” اختلال کنترل تکانه” (Impulse Disorder) دانستند زیرا در تحقیقات آنها بعضی از ویژگیهای این مشکل مشابه قماربازی مرضی(Pathological Gambling) بود. Young 7 دلیل برای این مسأله عنوان کرد:
1- نارضایتی نسبی 2- اضطراب مربوط به شغل
3- مشکلات مادی 4- احساس عدم امنیت
5- اضطراب 6- کشمکشهای زندگی
7- زندگی اجتماعی محدود(12)

اختلال اعتیاد به اینترنت در DSM-IV-TR:
در DSM-IV-TR نیز این اختلال هم در گروه اختلالات تکانه‌ای و عادتی که به گونه ای دیگر مشخص نشده است (NOS)، طبقه بندی شده است.
طبق تعریف DSM-IV-TR در سال 2000، اختلالات کنترل تکانه برخی خصوصیات مشترک دارند. این افراد قدرت مقاومت در برابر تکانه ها، سایق ها یا وسوسه هایی که برای خود یا دیگری زیانبار است را ندارند. بیماران ممکن است آگاهانه در مقابل تکانه مقاومت داشته یا نداشته‌باشند. در هر صورت پیش از ارتکاب عمل دچار تنش یا تحریک فزاینده ای می‌شوند و هنگام عمل احساس لذت، رضایت یا رهایی می‌کنند. ولی ممکن است احساس ندامت واقعی، سرزنش خویشتن و احساس گناه نیز داشته‌ باشند عمل هماهنگ با خود-همخوان (Ego-syntonic ) است. زیرا رفتار بیمار با میل هوشیارانه او هماهنگی دارد. (3)

انواع و معیارهای تشخیصی ICD-10 به نقل از DSM-IV-TR اختلالات عادتی و کنترل تکانه:
1-قمار بازی مرضی:
الف) وجود 2 مورد یا تعداد بیشتر قمار بازی در طول یک سال گذشته.
ب) این رفتار فاقد منافع مالی برای فرد است و در عوض او را از نظر اقتصادی تحت فشار می‌گذارد و سبب اختلال در زندگی روزانه او می‌شود.
ج) اشخاصی که بیان می‌کنند احساس اضطرار شدید برای قمار بازی دارند وکنترل کردن آن برای آنها دشوار است و علی‌رغم تلاشهایشان نمی‌توانند این رفتار را متوقف کنند.
د) مشغولیت ذهنی و تصویر سازی عمل قمار بازی یا بیان این افکار

2-آتش افروزی بیمار گونه(Pyromania):
الف)وجود دو مورد یا بیشتر آتش افروزی بدون انگیزه واضح
ب) اشخاصی که بیان می‌کنند احساس اضطرار شدید برای آتش افروزی دارند وکنترل کردن آن برای آنها دشوار است و علی‌رغم تلاشهایشان نمی‌توانند این رفتار را متوقف کنند.
ج) مشغولیت ذهنی و تصویر سازی عمل آتش افروزی یا بیان این افکار

3-دزدی بیمارگونه(Kleptomania):
الف) تعداد دو مورد یا بیشتر دزدی بدون انگیزه واضح (دزدی اشیائی که مورد نیاز او یا دیگران نباشد. )
ب) اشخاصی که بیان می‌کنند احساس اضطرار شدید برای دزدی دارند وکنترل کردن این رفتار برای آنها دشوار است و علی‌رغم تلاشهایشان نمی‌توانند آن را متوقف کنند.

4-Trichotillomania:
الف)فقدان قابل توجه قسمتی از موهای سر که به علت تکانه مقاوم و مکرر، فرد را به کندن موها وادار می‌سازد، اتفاق می افتد.
ب) اشخاصی که بیان می‌کنند احساس اضطرار شدید برای کندن موها دارند وکنترل کردن این رفتار برای آنها دشوار است و علی‌رغم تلاشهایشان نمی‌توانند این رفتار را متوقف کنند.
ج)هیچگونه التهاب پوستی وجود ندارد و کندن مو به دنبال توهم نیست.

5-اختلالات تکانه‌ای و عادتی که به گونه ای دیگر مشخص نشده است (NOS):
این بخش باید برای انواع دیگر رفتارهای غیر سازشی مقاوم و تکرار شونده که ثانوی به سندرم روانی شناخته شده دیگری نیستند، اختصاص یابد و در ان رفتارهای تکانه‌ای مقاوم و مکرر اتفاق می افتد.
این اختلالات دوره هایی از تنش برای فرد ایجاد می‌کنند که فرد با انجام این اعمال احساس رهایی می‌کند. (4)
اختلالات این گروه عبارتند از :خرید وسواسی(Compulsive shopping)، اعتیاد به بازیهای ویدئویی، رایانه‌ای، اعتیاد به اینترنت، رفتار جنسی وسواسی و خودزنی‌های مکرر. (3)
وقتی برای اولین بار اصطلاح “اعتیاد به اینترنت” مطرح شد بسیاری از درمانگران و دانشگاهیان با آن به مخالفت برخاستند. قسمتی از این مخالفت مربوط به این موضوع می‌شد که آنها اعتقاد داشتند تنها به موادی که می‌تواند وارد بدن شوند می‌توان واژه “اعتیادآور”(Addictive) را اطلاق کرد.
Walker) 1989، Rachlin 1990) در مقابل کسانی هم مدافع اعتیادآور بودن بعضی رفتارها مانند ” قماربازی مرضی ” ( Griffiths، 1990 )، ” بازیهای رایانه‌ای” (Computer Games) ( Keepers ، 1990 ) ، ” پرخوری ” (Overeating) ( Lesuiret، Bloome 1993 )، ” ورزش “(Sport) ( Morgan، 1970)، “روابط عاشقانه” (Love relationships) ( Brody، Peek 1975 )، ” تماشای تلویزیون” (viewing Television) ( Winn، 1983 ). بودند.
بنابراین اگر اصطلاح “اعتیادآور” را فقط به عواملی مانند داروها مربوط بدانیم دچار خطایی شده ایم که باعث حذف عوامل اعتیاد آور مشابه می‌شود. ( Schewcighofor، Alexander 1988 )(7)
تغییرات نوروشیمیایی (احتمالا دوپامین) که در جریان هر عمل لذت‌بخش آزاد می‌شود ثابت میکند که آن عمل قابلیت آنرا دارد که به صورت عادت درآید. در مورد اینترنت هم وضع به همین صورت است. این حالت در مورد کسانی که رفتارهای تکانه‌ای دارند بیشتر است. به نظر می‌رسد این فعالیتها توان بالقوه ای برای ایجاد سوء مصرف نیز دارند.
دسترسی آسان به خرید و فروش، قماربازی و. .. به کاربران این فرصت را میدهد که زمان بسیار زیادی را بدون مهار و کنترل صرف اینترنت کنند. در نتیجه اگر انسان در مورد این مسأله دخالتی نکند احتمال بروز رفتار تکانه ای به همراه سوء مصرف یا به تنهایی در این زمینه‌ها وجود دارد.
چنانچه در مطالعات مشاهده شده در افراد با این اختلال 5 ویژگی تکانه ای بودن گزارش شده :
صمیمیت افراطی (Intense Intimacy)
مهار نکردن (Disinhibition)
رعایت نکردن حد ومرزها (Loss of Boundaries)
احساس بی زمانی (Timelessness)
احساس خارج از کنترل بودن (Feeling out of Control)
در زمینه اختلال کنترل تکانه در رابطه با اینترنت دو نوع نگرش وجود دارد:
نگرش اول حاکی از آنست که اینترنت خود باعث ایجاد الگوی تکانه ای در کاربران می‌شود. و نگرش دوم بیان می‌کند، فرد مستعد رفتار تکانه ای است که این گرایش بوسیله اینترنت تشدید می‌شود. (5)
دلیل دیگر مخالفت با اعتیاد آور بودن اینترنت این بود که به عقیده برخی همچون (Levy، 1996)، چون اینترنت تکنولوژی بسیار پیشرفته ای است و اغلب در جامعه فواید بسیاری دارد بنابراین نباید به عنوان ” عامل اعتیاد آور” از آن انتقاد کرد. اینترنت تواناییهای بالقوه ای برای تحقیقات، ایجاد شغل و تجارت دارد و دسترسی به کتابخانه‌های بین‌المللی و برنامه ریزی برای جهانگردی را تسهیل می‌کند.
اگر چه کتابهایی در مورد فواید کاربردی اینترنت از لحاظ روانشناسی در زندگی روزمره نوشته شده، در مقایسه به مسأله ” وابستگی به اینترنت “(Dependency) کمتر پرداخته شده است. (7)
بنابراین کسانی که اصطلاح اعتیاد را به نوعی وابستگی فیزیولوژیک بین یک شخص و یک محرک که معمولا نوعی مواد است، اطلاق می‌کند مانند ( Daivis، 2001 ) اصطلاح ” استفاده مرضی از اینترنت ” را مناسبتر از اصطلاحات دیگر یافته اند. (11)
چنانچه در بین معیارهای DSM – IV – TR (2000) هم این اصطلاح در گروه استفاده مرضی یا سوء مصرف مواد طبقه بندی نشده است.
اما گروهی دیگر آن را نوعی ” اعتیاد رفتاری “(Behavioral addiction) می‌دانند مانند اعتیاد به قماربازی، پرخوری، تماشای اجباری تلویزیون و مانند آن. در اینجا فرد نه به ماده، بلکه به آنچه که در رایانه انجام می‌دهد یا به احساسی که در هنگام کار با آن به او دست می‌دهد معتاد می‌شود. (3)
بطوریکه طبق نتایج تحقیقات طرفداران این دیدگاه تعداد زیادی از معتادان به اینترنت معیارهای اصلی اعتیاد را دارند. این معیارها عبارتند از :
برجستگی(Salience) :
وقتی مهمترین فعالیت شخصی، عمل خاصی باشد بطوریکه بر تفکر، رفتار و اعمال فرد تاثیر بگذارد، این امر رخ می‌دهد. طبق تحقیقات Fabian و همکاران در سال 2001 92% معتادان به اینترنت در تحقیق او دنیا را بدون اینترنت خالی و پوچ می‌دانند و 77% جالب ترین فعالیت روزانه خود را کار با اینترنت بیان کردند.
تغییر خلق (Mood modification) :
احساس سرخوشی و هیجان ضمن اشتغال به فعالیتی معین به تغییر خود تعبیر می‌شود. در این حالت ترشح دوپامین از مرکز لذت در مغز افزایش پیدا می‌کند. طبق تحقیقات Fabian و همکاران در سال 2001، 92% از کسانی که اختلال اعتیاد به اینترنت داشته‌اند دارای این ویژگی بودند.
تحمل (Tolerance) :
در مورد اعتیاد به اینترنت ” تحمل ” پروسه ای است که طی آن معتاد احساس می‌کند برای داشتن احساس بهتر نیاز به زمان بیشتری برای ماندن در اینترنت دارد. (Griffiths، 2000 ) مانند الکلی هایی که پس از مدتی نیاز به مقدار بیشتری الکل دارند تااحساس بهتری داشته باشند. طبق تحقیقات Youngدر سال 1996معتادان 8 برابر بیشتر از کاربران عادی از اینترنت استفاده می‌کنند. طبق تحقیق Green field در سال 1999، تحمل در 58% از معتادان به اینترنت وجود دارد.
نشانه‌های کناره گیری (Withdrawal symptoms):
معتادان به اینترنت وقتی به اینترنت وصل نیستند نشانه‌های ترک را که شامل : عصبی بودن، پرخاشگری، بی قراری می‌شود، دارند. Seeman و همکاران در سال 2000، Bai و همکاران در سال 2001 ، 82% از معتادان وقتی در حال استفاده از اینترنت هستند، با قطع ان، پرخاشگری می‌کنند و 81% اگر سرعت اتصال آنها به اینترنت کم باشد ” عصبی” می‌شوند. ( Fabian و همکاران، 2001 )
تعارض (Conflict) :
به علت استفاده از اینترنت، معتادان به اینترنت سطح اضطراب بالایی در روابط خانوادگی، شغلی، زندگی اجتماعی دارند ( Griffiths، 2000 ) در مطالعات Fabian و همکاران گزارش شده 43% معتادان بعد از خارج شدن از اینترنت احساس گناه و افسردگی می‌کنند و 71% آنها اگر در حین استفاده از اینترنت کسی مزاحم کارشان شود، تند خو و پرخاشگر می‌شوند.
عود(Relaps) :
Hirschman در سال 1992، علت عود را پابرجابودن مشکل عاطفی زمینه ای که به معتاد شدن فرد کمک کرده می‌داند. Young در سال 1996 بیان می‌کند، 46% معتادان تلاش ناموفق برای قطع استفاده از اینترنت داشته‌اند. Greenfield بیان می‌کند 68% از معتادان مطالعه او عود داشته‌اند.
young در سال 1999 سه معیار دیگر به این معیارها اضافه کرده که شامل :
پیشرفت (Progression) :
چنانچه در وابستگی به مواد فرد ابتدا از موادی که کمتر اعتیادآور است مانند تنباکو شروع می‌کند و بعد به داروهای اعتیاد آور مانند کوکائین روی می آورد، معتادان به اینترنت هم ابتدا در قسمتهایی از اینترنت که طبق تحقیقات ریسک اعتیاد آنها کمتر است مانند انواع سایتها و پروتکل ها و پستهای الکترونیک شروع می‌کنند و کم کم در قسمتهایی که بیشتر با فعالیتهای شخصی آنها در ارتباط است مانند گروه های جدید، Multi – user Domains (MUD) و اتاقهای گپ که اعتیاد آورترند به فعالیت بیشتری می پردازند.
انکار(Denial):
معتادان به اینترنت اغلب به مشکل خود آگاهی ندارند و آنرا به عنوان اختلال در نظر نمی‌گیرند بلکه اغلب با بیان عباراتی چون « کسی به ماشین معتاد نمی‌شود » یا « آن قسمتی از شغل من است » آنرا توجیه می‌کنند.
ادامه فعالیت علی‌رغم نتایج آن (‍Continued Use Despite Consequences) :
اعتیاد به اینترنت اغلب در روابط شخصی، تحصیلی و شغل افراد، اثر سوء می‌گذارد اما معتادان علی‌رغم این مشکلات به رفتار خود ادامه می‌دهند. (11)
بطو کلی رایج ترین اصطلاح برای این اختلال، “اعتیاد به اینترنت” (Internet Addiction) است که نوعی وابستگی رفتاری به اینترنت ایجاد می‌کند و با ویژگیهای زیر تعیین می‌شود:
هزینه روزافزون برای اینترنت و موضوعات مربوط به آن
احساس هیجانی ناخوشایند (مثل اضطراب، افسردگی و مانند آن در زمانی که فرد در تماس با اینترنت نیست).
قابلیت تحمل و عادت کردن به اثرات در اینترنت بودن
انکار رفتارهای مشکل زا (3)

علائم و نشانه‌ها
Orazack علائم و نشانه‌های اعتیاد به رایانه را بدین صورت بیان کرد:
استفاده از رایانه برای کسب لذت، پاداش، یا رهایی از اضطراب
احساس بی قراری، عدم کنترل یا افسردگی در زمانی که از رایانه استفاده نمی‌کند.
صرف زمان طولانی و هزینه زیاد برای سخت افزار، نرم افزار، مجله ها یا فعالیتهایی مرتبط با رایانه
چشم پوشی از وظایف شغلی، تحصیلی و خانوادگی
دروغ گفتن درباره مدت زمانی که صرف فعالیتهای رایانه‌ای می‌شود
فراموش کردن اهداف زندگی، اهداف تحصیلی و روابط شخصی
شکستهای متعدد در زمینه کم کردن زمان استفاده از رایانه
مشکلات تغذیه ای، سردرد، کمر درد و خشکی چشم بدنبال استفاده طولانی از رایانه. (13)
موارد زیر نشانه‌های اعتیاد به اینترنت برگرفته از Young و Goldberg هستند:
تغییرات اساسی در شیوه زندگی به منظور صرف زمان بیشتر در شبکه
کاهش اساسی در فعالیتهای فیزیکی
بیماری جسمی‌ناشی ازسپری کردن زمان طولانی در اینترنت
اجتناب از فعالیتهای مهم زندگی به منظور صرف زمان بیشتر در شبکه
کم خوابی یا تغییر الگوی خواب به منظور صرف زمان بیشتر در شبکه
کاهش روابط اجتماعی به علت کم شدن تعداد دوستان
چشم پوشی کردن از خانواده و دوستان
امتناع کردن از اینکه زمان زیادی را خارج از اینترنت سپری کند
تمایل شدید برای صرف زمان بیشتر بر روی رایانه
چشم پوشی از شغل و وظایف شغلی
پاسخهای موقعیتی مثل افزایش تعداد نبض، افزایش فشار خون به هنگام اتصال به اینترنت
سطح هوشیاری بالا (Alerted state of Consciousness) در طول شرکت در فعالیتهای گروهی در اینترنت. تمرکز و توجه فرد کاملا به صفحه نمایشگر رایانه معطوف می‌شود (حالتی شبیه به مدیتیشن)
دیدن رویاهایی که در آن فرد در فضای مجازی است مانند طراحی خاص صفحات اینترنتی
احساس بی قراری شدید وقتی که فرد کاملا غرق اینترنت است، و در این حال کسی در زندگی واقعی حواس او را پرت کند. (14)

علائم اعتیاد به اینترنت در محل کار :
کاهش توجه در انجام کار
رجوع به اینترنت قبل از شروع کار
ماندن تا دیر وقت در محل کار به علت استفاده از اینترنت
افزایش تعداد اشتباهات و خطاهای مکرر در وظایف شغلی
جدایی ناگهانی ازهمکاران (15)

نشانه‌های اختلال اعتیاد به اینترنت که مربوط به تکانه ای بودن رفتار آنهاست:
هر قدر مدت زمان استفاده از اینترنت بالاتر باشد خطر استفاده تکانه ای از اینترنت بالاتر است.
دیگران به غیرطبیعی بودن استفاده فرد از اینترنت پی می‌برند
تجربه نتایج جدی و ناخوشایند استفاده بیش از حد اینترنت
تجربه صمیمیت افراطی
مخفی کردن زمان استفاده کردن از اینترنت
سن، که ارتباط معکوس با اعتیاد به اینترنت دارد
تعجیل و صبر نکردن برای دسترسی به رایانه و اتصال به اینترنت(5)
Daivis در سال 2001 اعتیاد به اینترنت را با دو دسته از علائم و نشانه‌ها مشخص می‌کند:
الف – نشانه‌های رفتاری : مشکلات درسی، شغلی یا بین فردی؛ کناره گیری، بی‌توجهی و غفلت از دوستان، خانواده و شغل یا مسؤولیت های شخصی؛ بیقراری روانی – حرکتی در زمان تلاش برای کاهش یا متوقف کردن استفاده از اینترنت، خستگی بیش از اندازه، تغییر در سبک زندگی به منظور وقت بیشتر داشتن برای رفتن به اینترنت، کاهش عمومی قابل ملاحظه، فعالیت های جسمانی، محرومیت و تغییر در الگوی خواب به منظور وقت بیشتر داشتن برای اینترنت، دروغگویی به خانواده، دوستان و درمانگر به منظور پنهان کردن مدت زمان بودن در اینترنت، ماندن در اینترنت بیش از آنچه که قصد داشته است و نشانه‌های ترک.
ب – نشانه‌های شناختی غیر سازشی : افکار وسواسی درباره اینترنت، فقدان، کاهش کنترل تکانه، انتظار بازگشت به اینترنت، صرف وقت و مخارج زیاد برای اینترنت، کاهش فعالیت های لذت‌بخش و سرگرمی‌های قبلی برای رفتن به اینترنت، کناره گیری از دوستان قدیمی واقعی به جای دوستان اینترنتی و احساس گناه، نشانه‌های دروغگویی، « در اینترنت خودم هستم »، «در اینترنت احساس احترام بیشتری تا زندگی واقعی دارم »، نگرانی و اشتغال ذهنی در ناتوانی برای توقف استفاده از اینترنت، اینترنت بخش مهمی از زندگی فرد است. احساس این که اینترنت تنها دوست اوست.
معتادان به اینترنت ترجیح می‌دهند زمانی که رایانه در حال down loud کردن است به دستشویی بروند، دائما از درد مچ دست شکایت می‌کنند، در هنگام اتصال به اینترنت

و جلو رایانه غذا را میل می‌کنند، هر جا هستند سریع خود را به منزل می‌رسانند تا پست الکترونیک خود را بررسی کنند، در محیط های زندگی واقعی از اصطلاحات و نشانه‌های گپ اینترنت استفاده می‌کنند. تمام دوستان آنها دارای آدرس پست الکترونیک هستند. با دوستان اینترنتی رابطه عاطفی برقرار می‌کنند و با آنها به گردش و تفریح می‌روند و پیام های عاطفی با آنها رد و بدل می‌کنند. حداقل آدرس 20 سایت اینترنتی را در ذهن دارند. و به سرعت می‌توانند آنها را بیان کنند. 10 اصطلاح گپ را به خوبی می‌دانند و آن را در مکالمات روزمره بکار می‌برند. اطرافیان آنها به رایانه حسودی می‌کنند و رایانه را رقیب خود می‌دانند. وقتی خود را معرفی می‌نمایند، معمولا آدرس پست الکترونیک می‌دهند. ترجیح می‌دهند با دوستان و حتی همسرشان چت کنند تا با آنها به طور مستقیم صحبت نمایند. وقتی رایانه را روشن می‌کنند. از دیگران می خواهند که ساکت و خاموش باشند، وقتی مودم را خاموش می‌کنند یا اتصال به اینترنت را قطع می‌کنند احساس خالی بودن و خلاء می‌کنند درست مثل این که فردی زندگی عاشقانه خودراازدست داده است (Young، 1996، 1998، 1999 ؛ Daivis، 2001 ). (3)

استفاده متعادل از اینترنت
طبق تعاریف محققان مختلف، زمانهای متفاوتی برای استفاده متعادل از اینترنت (Normal internet use) ذکر شده است بطوریکه :
Young در سال 1998 ذکر می‌کند وابستگان به اینترنت به طور متوسط 5/38 ساعت در هفته از اینترنت استفاده می‌کنند که 8 برابر بیشتر از تعداد ساعتهای غیروابستگان است و این زمان برای آنها مرتب در حال افزایش است.
در حالیکه غیر وابستگان بطور متوسط 9/4 ساعت در هفته از اینترنت استفاده می‌کنند که این زمان برای آنها ثابت است و افزایش چشمگیری پیدا نمی‌کند. (16)
Holmes در سال 1997استفاده متعادل از اینترنت را، کمتر از 19 ساعت در هفته تعریف کرد. کسانی که معتقد به تئوری ” استفاده مرضی از اینترنت ” هستند مصرف 3-2 ساعت در هفته از اینترنت را استفاده متعادل می‌دانند و کسی که 5/8 ساعت و بیشتر در هفته از اینترنت استفاده می‌کند به عنوان کسی که ” استفاده بیمار گونه “(Pathological Use) از اینترنت دارد شناخته می‌شود. (11) ( Morahan Martin، Schumaker ) آنان همچنین ذکر کردند در مطالعه آنها کسانی که علائم محدودی از این اختلال داشته بطور متوسط 2/3 ساعت در هفته و کسانی که هیچ علامتی نداشته حدود 4/2 ساعت از اینترنت استفاده می‌کردند. (17)
زمان، تنها عامل تعیین کننده متعادل بودن استفاده از اینترنت نیست بلکه فاکتورهای دیگری هم مانند دانشجوی کالج بودن و ارتباط شغل با اینترنت هم در تشخیص آن دخیلند زیرا اینترنت قسمتی از وظایف آنان است. (18)
تحقیقات حاکی از آنست که میانگین ساعت استفاده از اینترنت در دانشجویان کالج 8 ساعت در هفته و کسانی که اینترنت جزء حرفه شان است 20 ساعت در هفته است، بدون اینکه مشکل خاصی داشته باشند. (16) با وجود این تحقیقات هنوز تعریف دقیقی برای مصرف متعادل ازاینترنت مطرح نشده، بنابراین فقط می‌توان گفت کسانی که در هفته صفر ساعت از اینترنت استفاده می‌کنند، مصرف متعادل دارند. (18)

عوامل خطرساز
تحقیقات نشان داده، بیشترین افراد معتاد به اینترنت در گروه دانشجویان کالج هستند. در بین این افراد فاکتورهای زمینه ساز برای روآوردن بیمارگونه به اینترنت عبارتند از:
دسترسی آزاد و بدون محدودیت به اینترنت
زمانهای آزاد برنامه ریزی نشده
کسانی که به تازگی از طرف خانواده آزادی بیشتری دریافت کرده‌اند.
توجه نکردن اطرافیان به اینکه آنها در اینترنت چه کاری انجام می‌دهند.
تشویق شدن از سوی کاربران دیگر
آموزش دیدن در زمینه فعالیتهای مشابه
تمایل به فرار از عوامل اضطراب زا در کالج
ترس و کناره گیری اجتماعی
سن قانونی بالاتر برای نوشیدن الکل (19)

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه رشته روانشناسی درباره رضایت شغلی کارکنان

اپیدمیولوژی
در سال 1999 اداره امار ایالات متحده آمریکا، گزارش داد که تعداد رایانه‌ها در خانواده‌ها از 2/8 درصد در سال 1982 به 8/42 درصد در سال 1998 افزایش یافته است. در کشور کانادا اعلام شده است که 67 درصد خانواده‌ها از رایانه بهره می‌برند.(3)
طی سالهای اخیر رشد کاربران اینترنت بسیار گسترده شده است بطوریکه از 500000 نفر در سال 1989 به 700 میلیون نفر در سال 2004 رسیده است. (2)
Greenfield در سال 1999 تخمین زد حدود 6 درصد از کاربران اینترنت معتاد هستند. این مطالعه براساس تئوری کنترل تکانه انجام گرفت. (12)
Morahan martin در سال 2001 اعلام کرد 9/5 تا 13 درصد از کاربران اینترنت به آن اعتیاد دارند. در تحقیقی که Anderson در سال 1997 بر دانشجویان دانشگاههای امریکا و اروپا انجام داد بیان کرد 15 درصد دانشجویان معتاد به اینترنت هستند. (2)
دکتر Young در سال 1996 بیان کرد با وجود اطلاعات کم، براساس معیارهای قماربازی مرضی می‌توان تخمین زد حدود 1 تا 5 درصد کاربران به اینترنت معتاد هستند. (19)
تحقیقات در زمینه فراوانی این اختلال در مطالعات متفاوت است، تحقیقات اولیه بین 40 تا 80 درصد را گزارش می‌کنند حال آنکه در پژوهشهای جدید همانطور که بیان شد این آمار را بین 6 تا 14 درصد نشان می‌دهد. یک عامل این تفاوت در این است که تحقیقات قدیم برروی نمونه های اندک و با کسانی که خودشان داوطلب بودند انجام گرفته بود در حالی که در تحقیقات جدید از نمونه های بزرگتری استفاده کرده بودند. در عین حال براساس یک تخمین محافظه کارانه رقم 6 درصدی نیز هنوز یک رقم قابل ملاحظه است. بخصوص که نشان داده شده است با توجه به سرعت و سهولت دسترسی به اینترنت، این میزان روز بروز بیشتر می‌شود. ( Erbring، Nai، 2000 ؛ Ferari، Benjamin 1999 ) (3)

ارتباط استفاده ازاینترنت و سن :
Kraut و همکاران در سال 1998 بیان کردند، اختلال اعتیاد به اینترنت در بین نوجوانان بیشتر از والدین آنها شیوع دارد. طی تحقیقات Graphics,Visualization and usability center در سال 1997، بیشترین تعداد کاربران را دانشجویان کالج تشکیل داده‌اند، این تحقیق میانگین سنی کاربران را 35 سالگی می‌داند. طبق تحقیقی که در دانشگاهAlfred نیویورک انجام شد، 43 درصددانش آموزانی که ترک تحصیل کرده بودند معتاد به اینترنت بودند. ( Kennedy – Souza، 1998 ) (20)
Erbring و Nai در سال 2000 بیان کردند، افراد بزرگسال به احتمال زیاد کمتر مبتلا به اختلال اعتیاد به اینترنت می‌شوند. تحقیقات Sarter در سال 1998 نشان داده حدود 11 درصد از افراد بالای 55 سال از اینترنت استفاده می‌کنند. افراد مسن تر وقتی می‌توانند استفاده از اینترنت را کنترل نمایند، ناراحتی کمتری از خود نشان می‌دهند. (Brenner، 1997) (3)

ارتباط بین جنسیت و استفاده اینترنت :
در اولین تحقیق در مورد استفاده از اینترنت در دانشگاه Georgia tech در سال 1994، فقط 6 درصد شرکت کنندگان زن بودند در حالیکه در نهمین تحقیق در این باب در آوریل 1998، 38 درصد آنها زن بودند, Graphics , Visualization and usability center) 1997) (21)
در سال 2000، Nualtd بیان کرد 5/275 میلیون نفر کاربر اینترنت وجود دارد که 86/136 میلیون نفر از آنها در آمریکا هستند.
از بین این افراد دو سوم کاربران مرد بودند و 77 درصد زمان اتصال با اینترنت را به خود اختصاص می‌دادند. (Nielsen , Cemerce Net ، 1997 ) مردان همچنین تمایل به برقراری اتصال به اینترنت به مدت و تعداد دفعات بیشتری نسبت به زنها در طول روز دارند. ,Graphics , Visualization and usability center) 1997 )
طبق تحقیقات در سال 1998 نسبت استفاده مردان به زنان 20 به یک بود، اخیرا این نسبت به 2 به یک کاهش پیدا کرده است. (22)
تحقیقات Welsh در سال 1999 نشان می‌دهد، 8 درصد دانشجویان مرد معیارهای اختلال اعتیاد به اینترنت را دارند. Scherer در سال 1997 عنوان کرد 72 درصد وابسته‌ها مرد هستند. (3)
Brenner 66 درصد Thompson 75 درصد و Egger 84 درصد معتادان را مرد می‌دانند. (20)
در مطالعه ای Anderson بر روی 1300 دانشجوی کالج انجام داد، مشخص شد 103 نفر از دانشجویان معتاد به اینترنت بودند که 91 نفر از آنها مرد بودند.
اما در مطالعه ای که Young انجام داد دریافت درصد زنها هم به اندازه مردها به اینترنت معتاد می‌شود اما به طرق دیگر. در واقع این تفاوت به قسمتهای مختلف اینترنت که برای هر یک از دوجنس جذابیت دارد برمی‌گردد. (24)
Kandell در سال 1998، بیان می‌کند زنها بیشتر از مردها در دامنه شدید اختلال بودند و بنابراین نسبت به مردها مشکل بیشتری در استفاده از اینترنت داشتند. (3)

ارتباط شغل و سطح تحصیلات و استفاده از اینترنت :
تحقیقی که Young در سال 1997 انجام داد، نشان داد:
میانگین سنی برای مردان 29 سال و برای زنها 42 سال بود 42 درصد بدون شغل(خانه دار، ناتوان، بازنشسته، دانش آموز)، 11 درصد کارگر، 39 درصد اداری غیرفنی و 8 درصد اداری فنی بودند. 90 درصد ارتباطات دو طرفه ( گپ (Chat) و(MUD)) را انتخاب کرده بودند.
علل استفاده از ارتباط دو طرفه عبارت بودند از :
گمنام ماندن خود (86درصد)، قابل دسترس بودن (63درصد)، امنیت(58درصد)، و آسانی استفاده (37درصد).
در مطالعه دیگر Young در سال 1998، 259 نفر معتاد به اینترنت را بررسی کرد و دریافت 30 درصد دارای مدرک دبیرستانی، 38 درصد لیسانس، 10 درصد فوق لیسانس و دکترا و 22 درصد هنوز در مدرسه مشغول به تحصیل بودند. 15 درصد شغل نداشته (مثلا بازنشسته بودند)، 31 درصد دانش آموز، 6 درصد کارگر، 22 درصد کارکنان سطح بالا مانند معلمین و کارمند بانک، 29 درصد افراد فنی مانند مهندسین رایانه و مانند آن بودند. این پژوهش نشان داد که افراد با موقعیت اجتماعی ، اقتصادی و تحصیلات بالا در معرض خطر بیشتری برای ابتلاء به اعتیاد به اینترنت هستند.
اگر چه همگان در معرض معتاد شدن به جنبه ای از اینترنت قرار دارند، گروه‌هایی از آنان در معرض آسیب‌پذیری بیشتری قراردارند. معمولا آنهایی که وقت بیشتری دارند، مانند افرادی که به تنهایی زندگی‌می‌کنند، دانشجویان در خوابگاه ها که در سازگاری با برنامه ریزی زمان‌بندی جدید مشکل دارند و مانند آن، در ظن بیشتری هستند. (3)
Egger در سال 1996 بیان کرد، تفاوت معنی‌داری از نظر سن و جنس یا سطح تحصیلات در معتادان به اینترنت وجود ندارد بلکه مهمترین عامل در این افراد، مدت زمانی است که این افراد صرف کار با اینترنت می‌کنند و از آنجایی که تازه واردان به اینترنت بسیار مستعدتر از گروههایی هستند که از مدتی قبل از اینترنت استفاده می‌کرده‌اند. برای معتاد شدن، در این گروه، این اختلال بیشتر مشاهده می‌شود. (20)

علل جذابیت اینترنت
شکست در ازدواج، از دست دادن شغل و افت تحصیلی، نتایج گزارش شده از استفاده بی رویه از اینترنت هستند ( Jabs، 1996، Surya raman، 1996 ) که اهمیت بررسی ویژگیهای جذابیت اینترنت را ضروری جلوه می‌دهند.

چند ویژگی زیر از جمله عواملی هستند که در جذابیت اینترنت تاثیر می‌گذارند :
1- ایجاد ارتباط :
ارتباطات اینترنتی (پست الکترونیک گروهی، اتاقهای گپ و MUD`S ) اغلب برای مردم این فرصت را فراهم می‌کنند تا بدون نیاز به حضور فیزیکی تجربه ای از ارتباطات اجتماعی داشته باشند. تفاوت واضحی که بین ارتباطات مجازی و ارتباطات در دیگر تکنولوژی ها مانند ( تلفن، فاکس، پست) وجود دارد اینست که روش های فرهنگی جدیدی در ارتباطات مجازی اینترنت وجود دارد که افراد را به استفاده از آن تشویق می‌کند و این محیطها را به گونه ای برای کاربران جدید و عجیب می‌نمایاند. چنانچه Rhelngold در سال 1994 ذکر کرده است. هرچه که محیط مجازی، محیطی سرد بنظر می‌رسد اما در جایی مانند شهرهای بزرگ که مردم اغلب به تنهایی زندگی می‌کنند و روابط اجتماعی محدودی دارند. محیط اینترنت می‌تواند جایگزین زندگی اجتماعی واقعی گردد.
2- عدم وجود مهار و کنترل :
درمحیطهای مجازی، اغلب، وسیله ارتباطی، متنهای نوشتاری بدون کلام است. سؤال اصلی اینجاست که چگونه متنهای نوشتاری می‌تواند کاربران را به سمت اعتیاد بکشاند؟
مردم خود را در اینترنت آزاد می‌دانند زیرا بدون هیچگونه مهار و کنترلی قادر به فعالیت هستند و این خاصیت اینترنت عاملی برای تحریک و تقویت رفتارکاربران است.
3- فرصت ملاقات آزاد با اقشار مختلف :
اینترنت راحت ترین راه برای ملاقات با دیگران است و در این راه خطرات بسیار کمی وجود دارند. کاربران می‌توانند هر زمانی که می خواهند با تعداد زیادی از انسانهای دیگر با هر موقعیت اجتماعی ارتباط برقرار کنند و دراین بین به راحتی می‌توانند مورد توجه انسانهای دیگری از طبقات مختلف اجتماعی اقتصادی و فرهنگی قرار بگیرند.
4- ناشناخته بودن در اینترنت:
کاربران بطور معمول، مشخصات و ویژگیهای خود را افشاء نمی‌کنند و این ناشناخته بودن باعث جذب شدن افراد مختلف به طرف آنها می‌شود.

5- بروز رفتارهایی که درزندگی واقعی نمی‌توان انجام داد:
بسیاری از مردم می‌توانند براحتی و بدون ترس از شناخته شدن در محیطهایی چون اتاقهای گپ یا پستهای الکترونیک گروهی، رفتارهایی چون “بذله گویی”(Witticism) و ” لاس زنی ” (Flirtation)داشته باشند، رفتارهایی که در زندگی عادی بدلیل موانع اجتماعی نمی‌توانند انجام دهند. (20)
6- جذابیت و تازگی اینترنت :
بیشتر کسانی که معتاد به اینترنت می‌شوند، کاربران جدید هستند. کسانی که وارد محیط جدیدی می‌شوند و خود را در آن غرق می‌کنند. از آنجایی که این محیطها بسیار بزرگتر از محیطهایی است که افراد مبتلا دیده‌اند، بعضی از آنها به مدت طولانی کاملا مسحور این محیطها و تولیدات و خدمات جدید تکنولوژیکی می‌شوند (, Walther1999). (18)
انواع اعتیاد به اینترنت:
Daivis در سال ( 2001) نوع استفاده بیمارگونه از اینترنت را مطرح کرد. نوع خاص(Specific) و نوع کلی(General). در نوع خاص، فرد معتاد به قسمتهای خاصی از اینترنت وابسته است مانند خرید اینترنتی، هرزه نگاری جنسی. در نوع کلی که شخص به تمام ابعاد و جنبه های اینترنت وابسته است. (11)
برای اعتیاد به اینترنت 5 زیر گروه در نظر گرفته شده است :
اعتیاد جنسی به اینترنت : استفاده تکانه ای بالغین از سایتها برای روابط جنسی در اینترنت
اعتیاد به روابط اینترنتی : در محیطهایی که امکان برقراری ارتباط وجود دارد.
اجبار شبکه ای : اعتیاد به قماربازی و خریدکردن از طریق اینترنت.
جمع آوری اطلاعات : کسانی که بصورت تکانه ای در سایتهای مخصوص جستجو، کسب اطلاعات می‌کنند.
معتادان به رایانه : استفاده بیش از حد رایانه برای بازیهای رایانه‌ای و بازیهای اینترنتی (24)
بخشهای مختلف در اینترنت توانایی های متفاوتی در ایجاد اعتیاد در کاربران دارند. این بخشها شامل موارد زیر می‌شوند :
1- هرزه نگاری(Pronography) :
رایج ترین موضوع در جستجوی اینترنت از سوی کاربران هرزه نگاریست Greenfield در سال 1999 و Griffiths در سال 2001 مبلغ 366 میلیون تا یک میلیارد دلار را برای صنعت هرزه نگاری در سال 2001 تخمین زده‌اند.
از هر 5 کاربر 1 نفر در شکلهای مختلف در این قسمت از اینترنت فعالیت دارد.
هرزه نگاری در اینترنت فرمهای مختلفی دارد که شامل : صفحات خاص هرزه نگاری، خرید و فروش ابزارهای جنسی از فروشگاه های مجازی، پیدا کردن درمانگر برای مشکلات جنسی وقت گذرانی برای گفتگو با اشخاص هرزه.
هرزه نگاری در اینترنت ارزان، قانونی وقابل دسترس در هر خانه و محیط کاری است و در این نوع فعالیت جنسی کاربران از نظر انتقال بیماریهای منتقله از راه جنسی کاملا در امان هستند. (Griffith , 2001 )
2- ارتباطات اینترنتی (Cyber Relationships) :
چه اشخاص ازدواج کرده و چه مجردان، می‌توانند وارد شکل خاصی از این ارتباط، با عنوان” ارتباطات عاشقانه اینترنتی ” شوند. که حتی گاهی شخص مقابل وارد زندگی واقعی اونیز می‌شود. ( ,Young 1997 ) در این نوع ارتباط اشخاص می‌توانند در محیطی امن، در حالی که مجبور به بیرون رفتن از خانه یا محل کار خود نیستند روابطی به دلخواه خود داشته باشند. (Griffith , 2001 )
این ارتباطات می‌تواند از اتاقهای گپ باموضوعات جنسی آغاز شود. این ارتباطات با ” صمیمیت افراطی ” شروع می‌شوند. بدین ترتیب، اینترنت می‌تواند محیط بسیار مساعدی برای افراد همجنسگرا هم باشد.
این نوع ارتباطات به چند گروه تقسیم می‌شوند:
1- گروهی که هیچگاه در زندگی واقعی با افرادی که در اینترنت رابطه برقرار کرده‌اند ملاقات نمی‌کنند.
2- گروهی که تمایل به ملاقات با دوستان اینترنتی خود دارند.
3- افرادی که در زندگی واقعی دوستان اینترنتی خود را ملاقات می‌کنند و در کنار آن در محیطهای مجازی هم به ارتباط با آنها ادامه می‌دهند.
3- گشت زدن در اینترنت(‍Cyber Stalking) :
به رفتارهایی گفته می‌شود که بعضی از کاربران اینترنت انجام می‌دهند و موجب آزار و اذیت و به ستوه در آوردن کاربران دیگر می‌شوند. ( Griffith , 2000 ) بطوریکه بعضی از کاربران بدون اینکه از آنها درخواست شده باشد به قصد آزار دادن، برای بقیه تصاویر هرزه نگاری یا تصاویر رقت انگیز می فرستند یا نشانی پست الکترونیک شخص را برای گروهی می فرستند. گروهی سعی در فریب دادن کاربران دیگر دارند و اغلب سعی می‌کنند با آنها در دنیای واقعی قرار ملاقات بگذارند.
گروهی از این افراد را کاربران با اختلالات جنسی شامل می‌شوند. طبق گفته یانگ در 1998 “کودک آزاران”(Pedophilia) برای ارضاء نیازهای خود، صرفا نیازی به آزار فیزیکی ندارند. بنابراین اینترنت، برای این گروه از افراد راهی مناسب برای رسیدن به مقاصد خود است.
در سال 1995 گروهی به نام ” فرشتگان اینترنت “(Cyber Angels) برای کمک به کاربران در مقابل فجایح “گشت زنان اینترنتی” شکل گرفت.
4- قمار بازی :
در تحقیقات Pratarelli و همکاران در سال 1999، 4 درصد از کاربران ذکر کردند که در اینترنت قماربازی می‌کنند.
خرید وفروش سهام، حراجهای اینترنتی مانند ebay هم طبق تحقیقات Youngو Orazack جزو رفتارهای قماربازی مرضی به شمار می آیند که به فرد احساس قدرت و هیجان می‌دهد.
5- فضاهای چندین کاربری (MUDS) :
شامل بازیهای با مضامین جنگهای فضایی و دوئلهای قرون وسطایی می‌شود که کاربران در آنها می‌توانند شخصیتهای خاصی را انتخاب کنند و با این نقشهای خاص با دیوها بجنگند و به خرید وفروش اسلحه بپردازند. این محیطها همچنین قابلیتهای اتاقهای گپ را نیز دارند. طبق تحقیقات Young در سال 1997 استفاده از محیطهای MUDS یکی از دو فعالیتهای اینترنتی اعتیاد آور هستند به این علت که در این فضاها اشخاص می‌توانند شخصیت خود را عوض کنند و با شخصیتهایی خیالی در دنیای خیالی خود زندگی کنند.
6- اتاقهای گپ :
یکی دیگر از 2 فعالیتی که در اینترنت بیشتر اعتیادآورند، گپ زدن در اتاقهای گپ است. (Griffith 2000، Young 1998 ) اتاق گپ محلی است که در آن کاربران می‌توانند با بقیه گفتگو کنند. این اتاقها در تمام ساعات شبانه روز فعال هستند و کاربران می‌توانند در آن واحد با چند نفر گفتگو کنند وارتباطاتی در سطوح مختلف با دیگران داشته باشند.
7- خرید اینترنتی :
یکی از قسمتهای جذاب اینترنت، خرید کالا از طریق شبکه است. که با حراج اینترنتی یا خرید سهام تفاوت دارد. این قسمت، کمتر مورد توجه محققان قرار گرفته است.
8- جمع آوری اطلاعات :
یک نوع فعالیت نسبتا خوش خیم در اینترنت است. در اینترنت محیطهای خاصی برای جستجو وجود دارد که افراد برای پیدا کردن منابع و علایق خود می‌توانند در آن جستجو کنند. این نوع فعالیت، بندرت اعتیاد اور است. (11)
Young در سال 1996 تحقیقی بر روی 605 نفر از کاربران اینترنت انجام داد، که نشان می‌دهد نوع استفاده از اینترنت در افراد وابسته به اینترنت و افراد غیروابسته به آن متفاوت است.
جدول 1-1
نوع استفاده از رایانه
غیر وابسته ها وابسته ها بخشهای مختلف
7% 35% اتاقهای گپ
5% 28% MUDS
10% 15% گروه های جدید
30% 13% پست الکترونیکی
25% 7% سایتها
24% 2% قسمتهای اطلاعاتی

همانگونه که طبق جدول 1-2 ملاحظه می‌شود، اتاقهای گپ و محیطهای MUD، رایج ترین قسمتهایی از اینترنت هستند که افراد وابسته به اینترنت را جذب خود می‌کنند.(16)

تفاوت جنسیت و نوع کاربری از رایانه و اینترنت :
بطور کلی، جنسیت یکی از عواملی است که نوع کاربری و دلایل زیربنایی برای استفاده از اینترنت را تحت تاثیر قرار می‌دهد. عامل اساسی در اینجا پیش فرضهایی است که در جامعه برای زن ومرد در نظر گرفته می‌شود.
به نظر می‌رسد مردها از بازی های تعاملی که مستلزم قدرت و تسلط است، لذت می‌برند. این بازی ها از بازی های ویدیویی از این جهت متفاوت هستند که حالت تعاملی دارند و رتبه و مقام هریک در آن مشخص می‌شود. بنابراین وقتی کسی برنده می‌شود، برای او شخصیتی به وجود می آید که باعث تشخص و مقام او در بین دیگران می‌شود. جنبه های خشونت و تسلط حاکم بر این بازی ها چیزی است که باعث لذت مردها می‌شود. (3)
طبق تحقیقات Cooper در سال 2000، زنان بیشتر از مردان علاقه‌مند به صرف وقت در محیطهای گپ با موضوع جنسی هستند و مردها بیشتر به وقت گذراندن در صفحات با موضوع هرزه نگاری هستند. مردان تمایل دارند تجربیات جنسی داشته باشند و از طریق بینایی تحریک شوند در حالیکه زنان به برقراری ارتباط و تعاملات علاقه‌مند هستند. (23)
زن ها بیشتر از مردها سعی می‌کنند ظاهر جسمانی خود رااز دیگران پنهان کنند. معیارهای زیبایی در هر فرهنگی فرق می‌کند. بنابراین زن هایی که با این معیارها خودشان را متناسب نمی‌دانند و یا خود راچندان جذاب نمی‌بینند، بدون ترس از برملاشدن آن می‌توانند فرصت این ارتباطات را به دست آورند. این تفاوتها به نوعی نشان دهنده نوع نگرشی است که جامعه برای مرد و زن در نظر می‌گیرد. (3)

تشخیص
تشخیص اولیه به علت اینکه هنوز معیارهای تشخیصی معینی برای اعتیاد به اینترنت در DSM- IV- TR ذکر نشده، مورد اختلاف است.
تشخیص اعتیاد به اینترنت به علت خاصیت ذاتی مرضی آن با بهره گرفتن از معیارهای قماربازی بیمارگونه در DSM-IV-TR داده می‌شود. زیرا اعتیاد به اینترنت هم مانند قماربازی بیمارگونه نوعی اختلال کنترل تکانه است.
Young در سال 1996 پرسشنامه 8 سؤالی (Internet Addiction Scale= IAS) را که تعدیل شده معیارهای قماربازی بیمارگونه بود برای تشخیص اعتیاد به اینترنت ترتیب داد.
1- آیا مشغولیت فکری درباره اینترنت دارید؟
2- آیا احساس می‌کنید نیاز به استفاده از اینترنت با زمان بیشتری دارید تا به رضایت برسید؟
3- آیا مکررا تلاش ناموفق برای کنترل کردن، کاهش دادن یا متوقف کردن استفاده از اینترنت داشته اید؟
4- آیا هنگام تلاش برای کاهش یا متوقف کردن استفاده از اینترنت احساس بیقراری، افسردگی یا بدخلقی می‌کنید؟
5- آیا در اینترنت بیشتر از آنچه قصد دارید می مانید؟
6- آیا رابطه مهم، شغل یا فرصتهای درسی شما بخاطر استفاده از اینترنت به خطر افتاده است؟
7- آیا به افراد خانواده، درمانگر یا دیگران برای پنهان کردن میزان صرف وقت در اینترنت دروغ گفته اید؟
8- آیا اینترنت را به عنوان راه فرار از مشکلات یا احساس ناراحت کننده (مثلا درماندگی، گناه، اضطراب یا افسردگی) مورد استفاده قرار می‌دهید؟
کسانی که حداقل به 5 سؤال از 8 سؤال پاسخ مثبت دهند، به عنوان معتاد به اینترنت شناخته می‌شوند. (7)

ملاکهای تشخیص گلدبرگ (1996 ) برای اختلال اعتیاد به اینترنت :
الگوی غیر انطباقی استفاده از اینترنت، که موجب تخریب یا ناراحتی قابل ملاحظه از نظر بالینی می‌شود، و با سه (یا بیشتر) از علایم زیر، که زمانی در طول 12 ماه روی می‌دهند، تظاهر می‌کند.
اول) تحمل، که با هریک از موارد زیر تعیین می‌شود:
الف) نیاز برای افزایش قابل ملاحظه مقدار زمان صرف شده در اینترنت برای رسیدن به رضامندی.
ب) کاهش قابل ملاحظه در اثرات اینترنت در هنگام استفاده از همان مقدار وقتی که برروی اینترنت صرف شده است.
دوم) ترک، که با هریک از موارد زیر مشخص می‌شود:
الف) نشانگان ترک اینترنت ( بروز نشانه‌های محرومیت از استفاده از اینترنت)
1- قطع (یا کاهش ) استفاده از اینترنت به مقادیری بیشتر و دوره طولانی از آنچه که مورد نظر است.
2- دو یا بیشتر از علایم زیر، ظرف چند روز تا یک ماه بعد از قطع تظاهر میکند:
بیقراری روانی – حرکتی
اضطراب
افکار وسواسی درباره اینکه در اینترنت چه می‌گذرد
رویا و خیالبافی درباره اینترنت
حرکات تایپ کردن ارادی و غیرارادی با انگشتان
نشانه‌های ملاک دو موجب ناراحتی یا اختلال در کارکردهای اجتماعی، شغلی یا کارکردهای مهم متعدد دیگر زندگی می‌شود.
ب) استفاده از اینترنت برای اجتناب یا تسکین نشانه‌های ترک ادامه می‌یابد.
سوم) معمولا باعث تماس بیشتر یا طولانی تر از آنچه که در نظر گرفته شده بوده است می‌شود.
چهارم) میل مداوم یا تلاش های ناموفق برای کاهش یا کنترل استفاده از اینترنت
پنجم) وقت زیادی صرف فعالیتهای مربوط به اینترنت (مثلا خرید کتاب، راهنما و… ) می‌شود.
ششم) فعالیت های مهم اجتماعی، شغلی یا تفریحی به خاطر استفاده از اینترنت حذف می‌شود یاکاهش می‌یابد.
هفتم) استفاده از اینترنت علیرغم دانستن اینکه مسایل مستمر جسمانی، اجتماعی، شغلی یا روانی از آن ناشی شده یا آن را تشدید کرده است، مانند محرومیت از خواب، مشکلات زناشویی یا خانوادگی، تاخیر در قرار ملاقات ها، مسامحه و غفلت در وظایف شغلی یا احساس بی حوصلگی با افراد مهم زندگی ادامه می‌یابد. (3)
Egger ملاکهای تشخیص اعتیاد به اینترنت در دانشجویان را موارد زیر می‌داند:
1- بیان نتایج منفی حاصل از مصرف اینترنت
2- شرکت زیاد در گروه های کمک به خود در اینترنت
3- احساس اضطرار برای وصل شدن به اینترنت وقتی هنوز اتصال برقرار نکرده‌اند
4- فکر کردن به در اینترنت بودن، زمانی که به ان وصل نیست.
5- احساس گناه نسبت به استفاده از اینترنت
6- دروغ گفتن به دوستان درباره طول مدت زمانی که صرف اینترنت می‌کنند
7- بیان افتهای تحصیلی به علت استفاده از بیش از حد از اینترنت. (20)
Rasmussen در سال2000 معیارهای زیر را برای اختلال اعتیاد به اینترنت ارائه میدهد:
1- بطور فزاینده در تعهدات عمده خود در کار، مدرسه یا خانه اشکال دارند
2- از اینترنت بیشتر استفاده می‌کنند و کمتر لذت می برند
3- در مواقعی که تماس ندارند بیقرار، حساس ومضطرب هستند
4- در قطع، کنترل کردن یا توقف استفاده موفق نیستند
5- به خاطر استفاده از اینترنت مشکلات جسمی، روان شناختی و اجتماعی دارند، اما در رفتار خود پافشاری می‌کنند.
انجمن روان پزشکان آمریکا(American Psychiatric Association= APA) در سال 1997 دو سمپوزیوم برای ادامه تحقیقات و نظریات رفتار مربوط به اینترنت ترتیب داده است که در مقایسه با ارائه یک پوستر در سالهای قبل نشان می‌دهد در چند سال اخیر به این مسأله به عنوان یکی از اشتغالات مهم بعضی از روانشناسان توجه زیادی شده است. همچنین در سالهای اخیر چاپ یک مجله جدید که به جنبه های مختلف استفاده و اعتیاد به اینترنت، مستحق آن است که به عنوان یک اختلال کنترل تکانه قانونی طبقه بندی خاص خودش را در تجدید نظرهای جدید DSM-IV-TR داشته باشد. (,Young 1996) (3)
گاهی بیماران به علت استقبال دانشگاهها و ادارات و شرکتهای مختلف از اینترنت، از معتاد بودن خود به اینترنت غافل هستند و حتی کسانی که به هر8 سؤال پاسخ مثبت داده‌اند، آنرا نفی می‌کنند.
بر نشانه‌های اعتیاد به اینترنت به راحتی با این توجیهات سرپوش گذاشته می‌شود:
” من به عنوان قسمتی از شغلم به اینترنت نیاز دارم “.
” این فقط یک ماشین است ”
” همه از آن استفاده می‌کنند ” (7)
برای برخورد با چنین افرادی روانشناسان سؤالاتی مطرح کرده‌اند که با پرسیدن آنها از فرد معتاد به اینترنت، می‌توان او را نسبت به این مسأله آگاه کرد.
1- آیا شما از مسائل مهم زندگی خود به خاطر این رفتار چشم پوشی می‌کنید؟
2- آیا این رفتار، روابط شما با افراد مهم در زندگیتان را مختل می‌کند؟
3- آیا افراد مهم زندگی شما به خاطر این رفتار، شما را آزار می‌دهند یا به شما بی‌توجهی میکنند ؟
4- آیا وقتی از شما به علت این رفتارتان انتقاد می‌شود شما حالت تدافعی به خود میگیرید یا تحریک پذیر می‌شوید؟
5- آیا تا به حال به خاطر این کاری که انجام می‌دهید احساس گناه یا اضطراب کرده‌اید؟
6- آیا تا به حال سعی کرده‌اید این رفتار خود را از دیگران پنهان کنید؟
7- آیا تا به حال سعی کرده‌اید این رفتار خود را قطع کنید اما نتوانسته باشید؟
8- آیا تا به حال با خود صادق بوده‌اید؟ آیا احساس کرده‌اید نیاز پنهان دیگری شما را به این رفتار وادار می‌کند؟ (14)

درمان
علی‌رغم اینکه آگاهی مردم نسبت به استفاده مرضی از اینترنت به عنوان یک حقیقت، افزایش پیدا کرده است اما، اشخاصی که از این اختلال رنج می‌برند همیشه در پیدا کردن متخصصانی که آگاهی لازم را درمورد این اختلال داشته باشند یا گروه های درمانی ویژه معتادان به اینترنت ناموفق هستند و اختلال آنها اغلب ناشناخته باقی می‌ماند. به این منظور، چندین راه درمانی برای این اختلال از سوی محققین مختلف پیشنهاد شده است. (25)
Young، 5 تکنیک برای درمان اعتیاد به اینترنت ذکر می‌کند :
1- تمرین متضاد :
درمانگران می‌توانند از الگوهایی که کاربران از آنها در اینترنت استفاده می‌کنند برای درمان استفاده کند. به این منظور، درمانگر باید از مراجعه کننده این سؤالات را بپرسد:
1- چه روزهایی از هفته، با اینترنت در تماس است؟
2- اغلب چه ساعتی از روز این کار را شروع می‌کند؟
3- هر بار تماس با اینترنت چه مدتی طول می‌کشد؟
4- معمولا کجا از رایانه استفاده می‌کند؟
بعد از اینکه درمانگر الگوی فرد را تشخیص داد، درگام بعدی لازمست جدول زمان‌بندی را که متضاد آن باشد طراحی کند تا از عادتهای جدید برای از بین بردن عادتهای قدیمی استفاده کند.
برای مثال، اگر فرد، اولین کاری که در صبح بعد از بیدارشدن از خواب انجام می‌دهد، چک کردن پست الکترونیک خود است، به او پیشنهاد می‌کنیم قبل از تماس با اینترنت، دوش بگیرد یا صبحانه بخورد یا اگر فقط آخر هفته ها این کار را انجام می‌دهد از این به بعد در طول هفته با اینترنت تماس داشته باشد.
2- حمایت بیرونی :
یک روش دیگر اینست که به او کمک کنیم تا بازمان‌بندی خاصی از اینترنت خارج شود، بطوریکه اگر قرار است ساعت 5/7 از اینترنت خارج شود، از او بخواهیم ساعت 30/6 این کار را انجام دهد به این منظور می‌توان از ساعت زنگ دار استفاده کرد. وقتی زنگ زده شد او باید از اینترنت خارج شود.
3- هدف گذاری :
ممکن است علی‌رغم تمام تلاش کاربران درمان ناموفق باشد بدین منظور با گذاشتن اهداف منطقی برای آنها باید برنامه ریزی انجام شود. مثلا به جای 40 ساعت در هفته، 20 ساعت از اینترنت استفاده کنند. او این زمانها رادر تقویم شخصی یادداشت می‌کند. در برنامه ریزی باید توجه داشت که طول مدت تماس را کم و تعداد دفعات را زیاد کنیم. این همکاری کردن مراجعه کننده طبق برنامه، به او این احساس رضایت بخش را می‌دهد که می‌تواند نحوه استفاده خود را تحت کنترل درآورد.
4- پرهیز کردن :
در این روش ابتدا مشخص می‌شود کاربر چه نوع اعتیادی دارد. یعنی بیشتر به کدام بخش از اینترنت جذب می‌شود. برای مثال از کسی که به اتاقهای گپ اعتیاد دارد، بخواهد هنگام تماس با اینترنت از بخشهای دیگر مثل سایتها یا پست های الکترونیک شخصی، استفاده کند.
این روش بیشتر برای کسانی کاربردی و مناسب است که اعتیادی دیگر مثل مواد یا الکل را در سابقه خود ذکر می‌کنند. این افراد به این علت به سمت اعتیاد به اینترنت کشیده می‌شوند که آنرا سالم می‌دانند. بنابراین از این طریق می‌توان به آنها کمک کرد تا بتوانند در مورد مشکل زمینه ای خود تمرکز کنند.

5- کارتهای یادآور :
یکی از اشتباهاتی که مراجعه کنندگان اغلب انجام میدهند اینست که مشکلات خود را بزرگ جلوه میدهند. برای اینکه به این افراد کمک کنید تا در هدف خود مبنی بر کاهش استفاده از اینترنت موفق شوند لازمست از آنها بخواهید فهرستی را حاوی موارد زیر تهیه کنید:
1- پنج مشکل بزرگ که متعاقب اعتیاد به اینترنت برایش بوجود آمده را بنویسید.
2- پنج مورد از فوایدی را که از بکاربردن یک برنامه ثابت بدست می آورد را بنویسید.
سپس از او بخواهید آن را در یک جدول روی کاغذ بنویسد و آنرا همیشه در کیف یا جیب خود نگه دارد و هرگاه تمایل به اتصال به اینترنت داشت آنرا درآورد و مشاهده کند، از چه چیزهایی می خواهد اجتناب کند و چه کارهایی می خواهد انجام دهد تا زندگی مؤثرتری داشته باشد.
از مراجعه کننده بخواهید چندین بار این کار را انجام دهد و سود و زیان استفاده کردن ونکردن از اینترنت را بارها مرور کند. در نتیجه انگیزه لازم برای کاهش مصرف اینترنت در او ایجاد می‌شود بعلاوه این عمل باعث می‌شود، پس از موفقیت درمان، احتمال عود اختلال کمتر شود.
به مراجعه کننده قوت قلب دهید که تا آنجا که ممکن است فهرست خود را گسترده تر و صادقانه تر درست کند.
6- صورت برداری شخصی :
وقتی که بیمار سعی می‌کند ارتباط خود با اینترنت را قطع کند یا طبق برنامه از آن پرهیز کند، زمان خوبی است تا به او کمک شود، فعالیتی را برای جایگزین کردن با آن پیدا کند. درمانگر باید از مراجعه کننده بخواهد، صورتی از فعالیتها را که با روآوردن اعتیاد گونه به اینترنت در زندگی خود قطع کرده یا کاهش داده تهیه کند. مثلا ورزش کردن، ملاقات با دوستان یاموارد دیگر و بعد این فعالیتها رابراساس
1- خیلی مهم
2- مهم
3- نه خیلی مهم
رتبه بندی کند. در مورد فعالیتهایی که او از آنها به عنوان خیلی مهم یاد کرده از او سؤال کنید که این فعالیتها چقدر کیفیت زندگی او را بالاتر برده بود. این عمل در آگاه تر کردن او کمک می‌کند و می‌تواند اینترنت را با فعالیتهای سابق خود مقایسه کند و لذت فعالیتهای سابق در زندگی عادی را با لذت ارتباط با اینترنت جایگزین کند.
7- گروه های حمایت کننده :
بعضی افراد به دلیل عدم وجود حمایت اجتماعی به اینترنت گرایش دارند Young در سال 1997 عنوان کرد کسانی که تنها زندگی می‌کنند (مانند خانه دارها، مجردها، ناتوانان و یا بازنشستگان) در معرض خطربیشتری برای اعتیاد به اینترنت هستند. زیرا این افراد زمان زیادی را به تنهایی در خانه صرف می‌کنند و گپ زدن، بازیهای تقابلی و مانند آن جایگزین برای زندگی واقعی آنهاست. همچنین کسانی که یک واقعه مهم مانند از دست دادن کسی، طلاق یا از دست دادن شغل در ماه های اخیر داشته‌اند، آسیب‌پذیری بیشتری برای اعتیاد به اینترنت دارند. بنابراین اگر درمان در زمان منطقی به پایان نرسد، باید به حمایت اجتماعی آنان در زندگی روزمره توجه بیشتری شود.
درمانگر باید کمک کند تا یک گروه حمایتی جایگزین را که با موقعیت فرد متناسب تر است پیدا کند. شرکت در این گروه ها و پیدا کردن دوستهای مشابه می‌تواند به او کمک کند تا میل و وابستگی آنها به اینترنت را کم کند. به همین منظور در سالهای اخیر چندین گروه حمایتی برای معتادان به اینترنت در بیمارستانهای مختلف ایجاد شده است.
8- خانواده درمانی :
خانواده درمانی برای مراجعینی که مشکلات زناشویی یا خانوادگی دارند واعتیاد به اینترنت تاثیر سوئی در زندگی آنها گذاشته انجام می‌شود. از طرق مختلف می‌توان برای درمان این افراد اقدام کرد :
1- آموزش به خانواده در این زمینه که یک معتاد به اینترنت چگونه می‌تواند باشد.
2- کاهش سرزنش از سوی خانواده در قبال رفتار اعتیادی فرد.
3- بهبود ارتباطات شفاف بین اعضای خانواده برای شناخت و از بین بردن عواملی که باعث شده فرد برای جبران آنها به اینترنت پناه ببرد و ارضای روانی بدست آورد.
4- تشویق اعضای خانواده برای کمک در بهبود رفتار مراجعه کننده با ایجاد زمینه ای مانند سرگرمی‌های جدید، مسافرتهای طولانی و توجه به احساسات او. خانواده می‌تواند با حمایت قوی خود سهم مهمی‌در بهبودی فرد داشته باشد. (7)
بنا به دیدگاه Grohol افراد وابسته به اینترنت دو گروه هستند:
1) افرادی که به علت مشکلات خاص خود مانند مشکلات روانی چون افسردگی، اضطراب و غیره یا بیماریهای جدی جسمی‌یا ناتوانیهای جسمی‌یا مشکلات ارتباطی به اینترنت پناه می آورند زیرا تمایل به روبروشدن با مشکلات خود را ندارند.
2) افرادی که مشکلاتی که در بالا ذکر شد را ندارند اما به علت استفاده بیش از حد ناشی از عدم کنترل تکانه، به اینترنت معتاد شده‌اند.
که شیوه درمان برای دو گروه باید تفاوت داشته باشد.
برای گروه اول، باید درمان حرفه ای برای مشکلات آن مانند افسردگی توسط متخصصین انجام شود و در مورد گروه دوم، توسط درمانگرهای حرفه ای آموزش دیده باید رفتار عدم کنترل تکانه آنها درمان شود. این درمان ممکن است سالها ادامه داشته باشد. متعاقب این درمانها مدت زمانی که کاربر صرف اینترنت می‌کند بتدریج کاهش پیدا میکند. (18)
طبق دیدگاه Young و Orazach که اختلال اعتیاد به اینترنت را نوعی اختلال کنترل تکانه عنوان می‌کنند. دو نوع درمان می‌تواند به معتادان اینترنت کمک کند:
1- درمان شناختی رفتاری (Cognitive Behavioral Therapy= CBT)
2- درمان افزایش انگیزه (Motivational Enhancement Therapy= MET)
که درمان شناختی رفتاری متداول تر از درمان افزایش انگیزه است. (12)
یکی از مشکلاتی که همواره متخصصین با آن دست به گریبان بوده‌اند اینست که افراد معتاد به اینترنت علاقه ای به ارتباط چهره به چهره با درمانگر ندارند و اغلب متمایلند تداخلات درمانی را از طریق اینترنت دریافت کنند. در حال حاضر سایتهایی توسط این متخصصین در اینترنت راه اندازی شده مانند :
www. internetaddichion. Com
www. netaddiction. com
طبق عقیده Orazack، متخصصین همگام با درمان باید به پیشگیری از این اختلال نیز توجه کنند. به این منظور در مورد کودکان نسلهای جدید که در شروع راه استفاده از رایانه هستند باید این نکته لحاظ شود که ساعات کمی‌را صرف استفاده از این ابزار نمایند. (13)
متاسفانه در حالی که تعداد زیادی از معتادان به اینترنت و خانواده‌های آنها از این مسأله رنج می‌برند به علت نبود گروه های حمایتی و سطح آگاهی پایین متخصصین در مورد اعتیاد به اینترنت و اثرات آن بر سلامت روان مشکل این افراد جدی گرفته نمی‌شود و اختلال آنها ناشناخته باقی می ماند. بنابراین درمانگاهها و مراکز بازپروری بهداشت روانی باید کاری کنند که تاثیر این اختلال کمرنگ جلوه نکند و خدمات درمانی اثربخشی را نیز برای آن ارائه دهند. (25)
عوارض اعتیاد به اینترنت :
مشکلات جسمی :
تاکنون در مورد عوارض وابستگی به مواد مانند سیروز کبدی ناشی از الکلیسم یا افزایش احتمال سکته مغزی ناشی از کوکائین توضیحات زیادی داده شده اما در مورد خطرات و عوارض اعتیاد به اینترنت تحقیقات کمی انجام شده است. مواردی که تاکنون در تحقیقات به آنها اشاره شده است شامل :
تغییر الگوی خواب به علت استفاده شبانه از اینترنت که استفاده از قرصهای کافئین دار رابدنبال خود دارد وهمچنین باعث خستگی شدید ومختل شدن فعالیتهای روزمره می‌شود که خود باعث کاهش عملکرد سیستم ایمنی و مستعد کردن فرد به بیماری می‌شود.
بعلاوه نشستنهای طولانی روبروی رایانه باعث کم شدن فعالیتهای فیزیکی، سندرم تونل کارپال، کمر درد و خستگی چشم می‌شود. (7)
علاوه بر آن تاکنون گزارشهایی از مرگهای مربوط به اینترنت وجود داشته که به علت ایست قلبی ناشی از کمبود خواب و همچنین خودکشی های به دنبال اضطراب ناشی از اینترنت بوده است. (Imer , Dewitt ,1997 ; Rheingold 1994 ) (19)

مطلب مرتبط :   نمونه پایان نامه :اختلالات روانی

مشکلات خانوادگی :
طبق تحقیقات Young در سال 1996، 53 درصد از معتادان به اینترنت مشکلات جدی در روابط با افراد مهم زندگی خود داشتند. اعتیاد به اینترنت بر تمام روابط مهم مانند روابط زن و شوهر، والد و فرزند و روابط دوستی تاثیرات سوء می‌گذارد. یکی از دلایل این مشکل، اختصاص دادن زمان طولانی وابستگان اینترنت به آن و در نتیجه غفلت از وظایف روزمره در قبال خانواده، همسر و دوستان است. از طرف دیگر وجود قابلیتهای روابط عاطفی و جنسی در اینترنت، روابط زناشویی را تهدید می‌کند. بطوری که دادگاههای خانواده اعلام کرده آمار طلاق در این گروه در حال افزایش است. (Quittner، 1997)

مشکلات تحصیلی :
اعتیاد به اینترنت اغلب باعث ایجاد تاثیرات سوء بر نتایج تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان می‌شود. بطوریکه در 85 درصد از معتادان مشکلات تحصیلی ایجاد کرده است. (Young، 1996)
که از بین آنها می‌توان به افت شدید در نمرات، از دست دادن کلاسها و کاهش ساعات مطالعه اشاره کرد. (7)
Anderson در سال 1997 در تحقیقی که بر 200 دانشجو انجام داد، دریافت یک سوم مشکلات تحصیلی دانشجویان مربوط به استفاده بی رویه آنان از اینترنت است.(12)

مشکلات شغلی :
ایترنت برای 55 درصد از معتادان شاغل مشکلات جدی ایجاد کرده است. (7) مشکلاتی چون :
1- کاهش تولید
2- کاهش رضایت شغلی
3- کاهش سود دهی
4- کاهش کیفیت محصولات
5- افزایش احتمال از دست دادن کار(15)
اینترنت و ویژگیهای شخصیتی :
علی‌رغم اینکه آگاهی نسبت به اختلال اعتیاد به اینترنت به عنوان یک حقیقت بالا رفته است، اما تحقیقات کمی‌درباره ویژگیهای شخصیتی که افراد دارنده آنها را مستعد این اعتیاد می‌کند، از سوی محققین انجام شده است. (Loytsker، Aiello 1997 ) مطالعاتی که این دانشمندان انجام دادند نشان داد احساس تنهایی(Loneliness)، فوبی اجتماعی(Social Phobia) و کناره گیری از اجتماع در معتادان به اینترنت در سطوح بالایی وجود دارد.
در مطالعه ای که Young در سال 1998 انجام داد، دریافت در معتادان به اینترنت سطوح بالایی از این ویژگیها وجود دارد : منزوی بودن، محدود کردن تعاملات اجتماعی، راحت نبودن در اجتماع و عکس العملهای احساسی نشان دادن نسبت به دیگران.
همچنین نتایج نشان داده وابستگان به اینترنت اغلب انسانهای حساس و گوش به زنگ و مرموز هستند. (6)
مطالعات دیگر نشان می‌دهد کسانی که دارای ویژگیهایی چون خیالپردازی، خجالتی بودن، فوبی اجتماعی، فقدان موقعیت اجتماعی یاتوجه اجتماعی دارند برای معتاد شدن به اینترنت مستعد هستند. (19)
Kraut در سال 1999 باتحقیقی که بر 169 نفر از افرادی که قبل و 1 تا 2 سال بعد از استفاده از اینترنت انجام داد، بیان کرد، نوجوانانی که از جامعه کناره گیری می‌کنند به علت فرار از واقعیت به اینترنت پناه می‌برند.
همانطور که Shotton در سال 1991 بیان کرد معتادان به رایانه تمایل به جداکردن خود از جامعه دارند و با اینکه مدت طولانی جلوی رایانه بنشینند و از جامعه دور باشند مشکلی ندارند، در معتادان به اینترنت هم که بصورت طولانی مدت وقت خود را صرف اینترنت می‌کنند و در تمام این مدت تنها هستند به همین صورت است. با این تفاوت که آنها با وجود اینکه جسمشان تنهاست اما از مزیت پذیرفته شدن از طرف جمع نیز برخوردارند. ویژگی ناشناخته بودن در اینترنت به افراد منزوی این فرصت را میدهد که در اینترنت برای خود شخصیت خیالی جدیدی بسازند و از این طریق نیازهای اجتماعی خود را تامین کنند. ناشناخته بودن به کسانی که در ملاقاتهای اولیه در دنیای واقعی احساس خطر می‌کنند و کسانی که به سختی به دیگران اعتماد می‌کنند، اجازه می‌دهد تا به راحتی و بدون کنترل و مهار در اینترنت رابطه برقرار کنند.
و همچنین به اشخاصی که عقاید خشک و متعصبانه دارند و مدافع تابوهای اجتماعی هستند و در دنیای حقیقی نمی‌توانند عقاید خشک متعصبانه خود را بیان کنند. امکان آن را میدهد تا بدون مهار ابراز وجود و عقیده کنند.
همچنین طغیان خشم و میل جنسی که در اجتماع جایی برای ابراز ندارد براحتی در اینترنت دیده می‌شود. بنابراین نتایج این تحقیقات بیانگر آنست که ویژگیهای شخصیتی خاص قادرند افراد را مستعد اختلال اعتیاد به اینترنت سازند. هر چند که هنوز جای این سؤال باقی است که آیا ویژگیهای شخصیتی خاص افراد را مستعد به اعتیاد به اینترنت می‌کند یا اعتیاد به اینترنت باعث بوجود آمدن این ویژگیها در این افراد می‌شود. (19)

تاثیر اینترنت بر عواطف :
سطح خلق معتادان به اینترنت اغلب با دسترسی و عدم دسترسی آنها به اینترنت تغییر می‌کند. بطوریکه اغلب آنها احساسات خود را هنگام عدم دسترسی به اینترنت اینگونه توصیف می‌کنند:
احساس تنهایی، نگرانی، احساس پوچی و احساس منع شدگی. و در مقابل زمانی که به اینترنت وصل هستند، اغلب احساس هیجانی بودن، خوشحالی، آزادی، جذاب بودن، حمایت شدن و احساس خوب بودن دارند.
تاثیر اینترنت بر شناخت :
نگرانی و پیش بینی کردن منفی حوادث، ویژگیهایی هستند که در افراد معتاد به اینترنت نسبت به افراد عادی جامعه بیشتر دیده می‌شوند. یانگ رو آوردن به اینترنت را در این افراد مکانیسم روانی فرار از مشکلات می‌داند. (7)

اینترنت و سلامت روان :
کسانی که سوء مصرف اینترنت دارند بیشتر از سایرین در طول زندگی از اختلالات روانپزشکی دیگر مانند افسردگی (, Young Rodgers ,1998(2) ;Orazack 1999 (7)) اختلال دوقطبی Gold smith , ,Shapira Mec Elroy, Keck Khosla ,2000 – 1999)(2) رفتار جنسی تکانه ای ( Cooper و همکاران، 2003 و 2000 )
بعلاوه، در معتادانی که بیشتر به فعالیتهای مانند قماربازی و مسائل جنسی در اینترنت می پردازند اختلالات دیگر بیشتر قابل مشاهده است.
( Green field، 1999 ; Morahan Martin ,Schumker , 2000 ; ,Young 1997)
اما هنوز بر سر این مسائل تفاهمی وجود ندارد:
1- آیا اعتیاد به اینترنت، نشانه ای از اختلالات است؟
2- علت و اثر ارتباط بین مصرف بیش از حد اینترنت و این اختلالات چیست؟
ویژگیهای اینترنت بیان کننده آنست که چگونه این اختلالات گسترش پیدا می‌کند، برای مثال اینترنت می‌تواند مجرایی تازه برای کسانی باشد که اختلال تکانه ای جنسی دارند. اینترنت برای این افراد، براحتی قابل دسترسی است و میتواند برای آنها انواع ابزارهای جنسی فراهم کند. ناشناخته بودن، دسترسی 24 ساعته بدون هیچگونه کنترل ومهاری، قابلیت انتخاب بالا و آزادانه در مورد پیدا کردن شریک جنسی راهی جدید است برای تعاملات جنسی کسانی که فشارهای جنسی را احساس می‌کنند.
این امکان وجود دارد که کسانی که اعتیاد جنسی به اینترنت دارند از قبل اختلالات زمینه ای داشته‌اند. اما در بعضی افراد در خارج از محیط اینترنت این اختلال وجود ندارد. (Cooper و همکاران، 1999 )
بطور مشابه، قماربازی مرضی در اینترنت نوع جدیدی از رفتار قدیمی است اما الگوی قماربازان مرضی در اینترنت با نوع سابق آن فرق دارد. که اینجا هم قابل دسترس بودن و دریافت پاسخ آنی، تسهیلاتی برای فرد فراهم می‌کند.
تاکنون تحقیقات کمی‌در زمینه ارتباط اختلالات روانی قبل از اعتیاد به اینترنت انجام شده است.
هنوز علت و اثر ارتباط بین استفاده بی رویه از اینترنت و افسردگی و تنهایی قطعی نیست.
این ارتباط ممکن است دوطرفه باشد. افرادی که تنها یا افسرده هستند برای اینکه از احساس دردناک خود کم کنند به اینترنت پناه می آورند. چون آنها از این طریق ارتباطات دوستانه و حمایتهای انسانهای دیگر را بدست می آورند و اینها دقیقا چیزهایی است که آنها در زندگی واقعی از دست داده‌اند.
(Morahan Maythin ,1999 ; Morahan Marthin , Schumker , 2000 و 2003)
تحقیقات نشان داده که معتادان به اینترنت برای این به اینترنت روی می آورندکه احساسهای منفی خود را کم کنند. فرار از فشارها، بهتر کردن روحیه خود وقتی خلق پائین دارند یا مضطرب هستند یا از جامعه کناره گیری کرده‌اند از جمله آنها هستند. ( Anderson 1999; Morahan Marthin ,Schumker , 2000 )
این یافته ها مهر تاییدی است بر تئوری کسانی که بیان می‌کنند اعتیاد به اینترنت از نشانه‌های اختلالات دیگر این افراد است.
افسردگی اغلب همراه تعدادی از اختلالات مانند سوء مصرف مواد، قمار بازی مرضی، اختلالات خوردن(Eating Disorder)، اختلالات اضطرابی و اختلال شخصیت(Personal Disorder) فردی دیده می‌شود.
(Fuentes , Lorenzo , Apa ,2000 ; Becona , 1996 )
احساس تنهایی همرا اختلالاتی چون افسردگی، خصومت بین فردی، اضطراب و اختلال شخصیت ( Elliott , Forsyth , 1999 ) و اختلال تکانه جنسی (Cooper و همکاران، 1999 ) وجوددارد.
بنابراین اگر فرد همزمان دواختلال داشته باشد، نمی‌توان با قطعیت علت اصلی را پیدا کرد. در نتیجه، در مورد اختلال اعتیاد به اینترنت هم دقیقا نمی‌توان گفت آیا اختلالات روانی نشانه‌های بیماری است یا علتی برای این روآوردن به اینترنت و اعتیاد به آن هستند.
مطالعات آینده باید اثرات اینترنت و علل آنها را شفاف تر سازند. (2)
در فصل دوم به مطالعات انجام شده درباره ارتباط اینترنت و سلامت روان بیشتر خواهیم پرداخت.

– در ژانویه سال 2005 در دپارتمان روانپزشکی کالج پزشکی Dong-A بوسان کره تحقیقی با عنوان: ” نیمرخ(Symptom Checklist-90-Revised) SCL-90-Rو (Sixteen Personality Factor Questionnaire)16PF در دانش آموزان دبیرستانی که استفاده بی رویه از اینترنت دارند” توسط Yang CK,Cho BM,Baity M,Lee JH,Cho JSانجام شد.
این تحقیق برای تعیین وجود نشانه‌های روانپزشکی و ویژگیهای شخصیتی دانش آموزان دبیرستان کره ای که استفاده بیش از حد اینترنت داشتند، صورت گرفت.
به این منظور یک بسته سوال که شامل 4 پارامتر:
1- استفاده از اینترنت در طول ماه گذشته ، 2- تست اعتیاد به اینترنت (Internet Addiction Test= IAT) ، 3- چک لیست نشانه‌های SCL-90-R ، 4- پرسشنامه 16PF بود را در اختیار دانش آموزان قرار دادند.
کل دانش آموزان 328 نفر بودند و در محدوده سنی 15 تا 19 سال.
در این مطالعه دانش آموزان بر اساس نمره کل تست IAT به 4 گروه تقسیم شدند:
کسانی که از اینترنت استفاده نمی‌کردند( 18. 0% – 59 =n )
کسانی که به میزان کمی از اینترنت استفاده می‌کردند (67. 3% و 156 =n ).
کسانی که بطور متوسط از اینترنت استفاده می‌کردند( 29. 9 و 98 =n )
کسانی که به میزان فراوانی از اینترنت استفاده می‌کردند ( 4. 9% و 16 =n ).
تست SCL-90-R نشان دادکه گروه پرمصرفها در مقایسه با گروه های دیگر سطح نشانه‌های روانپزشکی بالاتری دارند.
تست 16PFهم نشان داد که پرمصرفها (گروه 4) به آسانی تحت تاثیر احساسات قرار می‌گیرند و از نظر عاطفی ثبات کمی‌دارند، خیالپرداز و خود خورند وتمایل دارند در مورد تصمیم گیریها، تجربیات خودشان را بکار برند.
این مطالعه بیان می‌کند دانش آموزان سالهای بالاتر دبیرستانی که در گروه پرمصرف قرار گرفتند بطور برجسته ای نشانه‌های روانپزشکی بیشتری را نسبت به کسانی که بطور مداوم از اینترنت استفاده می‌کنند، نشان می‌دهند. بعلاوه این کاربران، ویژگیهای شخصیتی اختصاصی تری در مقایسه با کسانی که کمتر از اینترنت استفاده می‌کنند، دارند. (26)

– در اکتبر 2004 در ایتالیا تحقیقی با عنوان : “اینترنت و اختلالات روانی : تحلیل استفاده از اینترنت در 1075 دانش آموز سالهای آخر دبیرستان” توسط Favaretto G,Morandin I,Gava M,Binotto F انجام شد.
هدف اصلی این تحقیق، ایجاد کمک برای تحلیل ارتباط بین استفاده از اینترنت و بیماریهای روانپزشکی و همچنین بررسی جنبه های شایع آن و اثرات چنین
استفاده ای در نمونه دانش آموزان سالهای آخر دبیرستان بود.
تحقیق بر 1075 دانش آموز در گروه سنی بین 14 تا 21 سال از دو گروه دانش‌آموزان سالهای آخر که در یکی از آنها تعداد دختران ودردیگری تعداد
پسران بیشتر بودند، انجام شد. در هر دو موسسه، علوم کامپیوتر قسمتی از برنامه آموزشی بود.
در این مطالعه از پرسشنامه های
(General Health Questionnaire) GHQ
برگردان 28 قسمتی گلدبرگ(Goldberg’s 28-item version)
فرمی‌که حاوی اطلاعات شخصی و اجتماعی و اطلاعاتی راجع به اینکه چند سال، چند ساعت در روز / هفته از اینترنت استفاده می‌کنند تجربه های ذهنی و درک کمی و کیفی اتصال به اینترنت بود، به عنوان ابزار تحقیق استفاده شد.
نتایج، یک ارتباط واقعی و آشکار بین استفاده از اینترنت بر حسب ساعت در هفته ونمرات GHQ را نشان داد.
همچنین با توجه به اظهارات گروه نمونه که در پیشینه پژوهش آمده بود، تحلیل نمونه ها ثابت کرد ارتباط واضحی بین استفاده از اینترنت و اختلالات روانپزشکی وجود دارد. (27)
– در می 2006 در دپارتمان روانپزشکی بیمارستان Yongiدر کره جنوبی تحقیقی با عنوان: “اختلالات روانپزشکی همراه در بچه‌ها و بالغین معتاد به اینترنت
در کره” توسط HaJH,YooHJ,Cho IH,Chin B,Shim D,Kim JH انجام شد.
هدف این مطالعه این بود که مسائل کلینیکی همراه اعتیاد به اینترنت را در بچه‌ها و بالغین با بهره گرفتن از مصاحبه های ساختاری ارزیابی کند.
مطالعه طی دو مرحله انجام شد به این صورت که ابتدا اعتیاد به اینترنت در میان 455 نفر از بچه‌ها(0. 9 سال 11. 9 :متوسط ) و 826 نفر از بالغین ( 0. 8 15. 8: متوسط ) جستجو گردید.
به این منظور از مقیاس اعتیاد به اینترنت Young (IAS) استفاده شد. این افراد همچنین یک معیار سایکوپاتولوژی را پر کردند تا بر اساس این دو آزمون، افراد معتاد به اینترنت و کسانی که به اینترنت معتاد نیستند مقایسه شوند. 63 نفر از بچه‌ها 8/13% و 170 نفر از بالغین 3/20% اعتیاد به اینترنت داشتند.
از بین این افراد 12 بچه (N=9 مذکر و N=3مونث ) و 12 بالغ (N=11مذکر و1 N= مونث ) بصورت تصافی برای ارزیابی شخصیتهای روان پزشکی اخیر انتخاب شدند. برای بچه‌ها ازپرسشنامه K-SADS-PL-K و برای بالغین از SCID-IV استفاده شد.
جمع آوری اطلاعات و انجام مصاحبه ها از آگوست 2003 تا اکتبر 2004 ادامه داشت. نتایج نشان داد:
در گروه بچه‌ها برای 7 نفر تشیخص ADHD (Attention- Deficit/Hyperactivity Disorder) گذاشته شد. ( از نوع نا مشخص، شامل کسانی که در سطوح زیر آستانه تحریک هستند ).
متوسط نمرات ADHD آنها بر اساس مقیاس DuPauPs در 6 مورد 20% و بالاتر از متوسط بچه‌های کره ای بود. در گروه بالغین 3 مورد بیماری افسردگی 1 مورد اسکیزوفرنی و 1 مورد هم اختلال وسواسی جبری داشند.
با این مصاحبه ساختاری مشخص شد کسانی که معتاد به اینترنت هستند اختلالات روانپزشکی متعددی هم دارند. نوع این اختلالات در سنین مختلف متفاوت است. اگر چه این محققین نتوانستند نتیجه گیری کنند که آیا اعتیاد به اینترنت علت است یا نتیجه این اختلالات، اما توصیه شده پزشکان باید اختلالات روانپزشکی وابسته به سن را در کسانی که معتاد به اینترنت هستند جدی تلقی کنند. (28)

– درفوریه 2005 در بخش روانپزشکی دانشگاه Nottingham انگلستان تحقیقی با عنوان:”شیوع استفاده مرضی از اینترنت در میان دانشجویان دانشگاه و ارتباط آن با عزت نفس سلامت کلی و عدم بازداری”توسط Niemz K,Griffiths M,Banyard P انجام شد.
مطالعه اخیر به منظورتعیین یافته های شایع درمعتادان به اینترنت و پیشگیری از اعتیاد به اینترنت در میان دانشجویان به دلیل در معرض آسیب بودن این افراد به طور اخص انجام شد.
به این منظور 371نفرازدانشجویان انگلیسی به سوالاتی که شامل:
1- پرسشنامه مقیاس استفاده مرضی از اینترنت (Pathological Internet Use (PIU) scale)
2- پرسشنامه GHQ ، 3- مقیاس عزت نفس (self-esteem scale) ، 4- معیار عدم بازداری(disinhibition) بودند، پاسخ دادند.
نتایج نشان داد 3/18 % نمونه ها که استفاده مرضی از اینترنت داشتند مشکلات بین فردی و اجتماعی و تحصیلی دارند. نتایج دیگر نشان داد استفاده کنندگان مرضی اینترنت، عزت نفس پایین تر و عدم بازداری اجتماعی بیشتری دارند. اگر چه اختلاف معنی‌داری در نمرات GHQ در آنها نبود. این نتایج بطور کلی در ارتباط با محدودیتهای متودولوژی تحقیق در نظر گرفته می‌شود. (29)

– در دسامبر2004 در مرکز پیشگیری و کنترل بیماریها در دپارتمان پزشکی کالج پزشکی دانشگاه کره تحقیقی با عنوان: “همراهی اعتیاد به اینترنت با ارتقاء سلامت روش های زندگی و تعبیر سطح سلامت” توسط Kim JS,Chun BC انجام شد.
این مطالعه برای نشان دادن ارتباط بین اعتیاد به اینترنت بالغین و نیمرخ ارتقاء سلامت روش های زندگی و تعبیر سطح سلامت به منظورردیابی اثر اعتیاد به اینترنت بر سلامت بالغین انجام گرفت. آزمون دهندگان دانش آموزان سال دوم از 3 دبیرستان در شهر K در Kyung Gi province بودند. از769مورد، 764 نفر به سوالات پاسخ دادند. (3/99%) که 395 نفر (7/51% ) از دبیرستان جونیور و 369 نفر ( 48% ) دانش آموزان دبیرستانی بودند. پرسشنامه ها شامل اعتیاد به اینترنت Young، نیمرخ روش های سلامت و تعبیر سطح سلامت و ویژگیهای کلی بودند.
از آزمونهای T-test و ANOVA به منظور مقایسه بین دو گروه استفاده شد. از تست Chi2 هم برای تحلیل فراوانی ها و رگرسیون چند متغیری در برنامهSAS 8. 1 استفاده شد. نتایج، یک اختلاف آماری معنی‌داری در نیمرخ ارتقاء سلامت روش های زندگی با سطح اعتیاد به اینترنت را نشان داد. نمرات تعبیرسطح سلامت در گروه معتادان شدید، کمتربود(P<0. 0001) همچنین ارتباط معنی‌دار و قابل ملاحظه ای بین اعتیاد به اینترنت و نیمرخ ارتقاء سلامت روش های زندگی وجود داشت. ( P<0. 0001 ) نتایج رگرسیون چند گونه ای نشان داد بین نمره اعتیاد به اینترنت Young و نیمرخ ارتقاء سلامت روش های زندگی بعد از کنترل کردن متغیرها ی دیگر، ارتباط معنی‌داری وجود دارد. به گونه ای که گروه معتادان به اینترنت شدید، کمترین نمره را در نیمرخ ارتقاء سلامت روش های زندگی و همچنین در تعبیر سطح سلامت داشتند و محققان این پژوهش پیشنهاد کردند، پزشکان به اثرات منفی اعتیاد به اینترنت بر سطح سلامت بالغین توجه ویژه داشته باشند. (30)
– در فوریه 2004در دانشگاه Konkak کره جنوبی تحقیقی با عنوان: “ارتباط اعتیاد به اینترنت با افسردگی و افکار خودکشی در بالغین” توسط Ryu EJ,Choi KS,Seo JS,Nam BW انجام شد.
این مطالعه برای نشان دادن سطح اعتیاد به اینترنت و تحقیق در جهت یافتن ارتباط بین آن و افسردگی و افکار خودکشی در بالغین انجام شد.
شرکت کنندگان در این تحقیق 1670 نفر از دانش آموزان دبیرستانی یک شهرهای کره جنوبی بودند.
مقیاس اعتیاد به اینترنت برای بررسی اعتیاد به اینترنت و Disc-MDDSQ برای سنجش افسردگی در شرکت کنندگان و پرسشنامه افکار خودکشی JR برای اندازه گیری افکار خودکشی استفاده شد.
در پایان تحقیق ملاحظه شد 1/38% شرکت کنندگان در مراحل اولیه اعتیاد به اینترنت بودند و 5/1% آنها بعنوان معتادان شدید به اینترنت شناخته شدند.
رویهمرفته نمرات معیار اعتیاد به اینترنت12/52 375/57 بود. در ویژگیهای نمونه‌ها در افراد با سطوح مختلف اعتیاد به اینترنت تفاوت وجود داشت. این اختلافات در Disc-MDD-SQ و نمرات IAS در میان سطوح اعتیاد به اینترنت از نظر آماری معنی‌داربود. بطوریکه شدت اعتیاد به اینترنت ارتباط مستقیمی‌با سطح افسردگی و تصورات خودکشی داشت. (31)

بیان مساله:
بررسی آثار و پیامدهای روانی، اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی، تحصیلی و بالینی اینترنت و رایانه، امروز نقطه عطف توجهات روانپزشکان و روانشناسان بالینی به حساب می آید. افزون بر این، چون ترکیب عناصر روان شناختی، لذت، برانگیختگی و احساس غالب بودن در اینترنت، جاذبه های آنها را نزد کاربران دو چندان کرده است. متخصصان علوم رفتاری باید بیش از پیش، نگران آثار احتمالا منفی آن بر روی جامعه باشند.
با توجه به پژوهش‌های انجام شده در مورد اینترنت، ملاحظه می‌شود که در حال حاضر اینترنت، باعث کاهش عزت نفس، پرخاشگری، انزوای اجتماعی، تنهایی، افسردگی، پیامدهای منفی جسمانی و غیره می‌گردد.
لذا این پژوهش به بررسی رابطه استفاده مرضی از اینترنت و سلامت روانی می‌پردازد. موضوعی که بررسی آن هم می‌تواند در سطح کاربردی، برای پزشکان و روانشناسان و هم در سطح نظری، امکان دستیابی به الگوهای معرفت شناختی را فراهم سازد.

اهداف پژوهش:
هدف کلی:
هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی رابطه بین اختلال اعتیاد به اینترنت و سلامت روانی در مراجعین به کافی نتهای شهر مشهد بوده است.

اهداف عینی (رفتاری):
1-بررسی رابطه بین اطلاعا ت جمعیت شناختی و اعتیاد به اینترنت
2- بررسی رابطه بین اطلاعا ت جمعیت شناختی و سلامت روانی
3- بررسی رابطه بین اعتیاد به اینترنت با سلامت روانی آنان
اهداف فرعی :
بر اساس ابعاد 9 گانه پرسشنامه (Symptom Checklist-90-Revised)SCL-90-R، 9 هدف فرعی خواهیم داشت.
1- بررسی ارتباط اعتیاد به اینترنت و جسمانی سازی
2- بررسی ارتباط اعتیاد به اینترنت و وسواس-اجبار
3- بررسی ارتباط اعتیاد به اینترنت و حساسیت در روابط بین فردی
4- بررسی ارتباط اعتیاد به اینترنت و افسردگی
5- بررسی ارتباط اعتیاد به اینترنت و اضطراب
6- بررسی ارتباط اعتیاد به اینترنت و حالات پارانوئیدی
7- بررسی ارتباط اعتیاد به اینترنت و خصومت و پرخاشگری
8- بررسی ارتباط اعتیاد به اینترنت و حالات سایکوتیک
9- بررسی ارتباط اعتیاد به اینترنت و فوبیا

فرضیه یا سوال تحقیق:
1-شیوع اختلالهای روانی در افرادی که استفاده مرضی از اینترنت دارند بیشتر از افرادی است که چنین تجربه ای ندارند.
2-سلامت روانی کاربران معتاد به اینترنت، کمتر از افراد عادی است.
3- بین اعتیاد به اینترنت و سلامت روانی، همبستگی منفی وجود دارد.

تعریف واژگان تحقیق:
الف)اختلال اعتیاد به اینترنت
تعریف نظری: بطور کلی این اختلال را می‌توان به عنوان نوعی استفاده از اینترنت که بتواند مشکلات روانشناختی، اجتماعی، درسی یا شغلی در زندگی فرد ایجاد کند، تعریف کرد. رایج ترین اصطلاح ” اعتیاد به اینترنت ” است که نوعی وابستگی رفتاری به اینترنت ایجاد می‌کند و با ویژگیهای زیر تعریف می‌شود:
1-هزینه روز افزون برای اینترنت و موضوعات مربوط به آن
2-احساس هیجانی نا خوشایند (مانند اضطراب، افسردگی و مانند آن) در زمانی که فرد در تماس با اینترنت نیست.
3-قابلیت تحمل و عادت کردن به اثرات در اینترنت بودن.
4-انکار رفتارهای مشکل زا
این دیدگاه اختلال را به عنوان اختلال تنشی یا کنترل تکانه مانند قمار بازی مرضی در نظر می‌گیرد. (‍Caplan، 2002)(3)
تعریف عملیاتی: معتاد به اینترنت به فردی گفته می‌شود که با توجه به پرسشنامه 8 ماده ای اعتیاد به اینترنت Young (IAS) که اصلاح شده معیارهای قمار بازی بیمار گونه است، اگر کسی در این آزمون به پنج مورد یا بیشتر جواب “بله” بدهد به عنوان معتاد به اینترنت در نظر گرفته می‌شود. (3)
ب)سلامت روان
تعریف نظری: سلامت روان عبارتست از قابلیت ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران، تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی و حل تضادها و تمایلات شخصی بطور منطقی، عادلانه و مناسب. (WHO ، 1994)(9)
تعریف عملیاتی: نمره ای که فرد در پرسشنامهSCL-90-R به دست می آورد.

واژگان کلیدی فارسی:
اختلال اعتیاد به اینترنت
سلامت روان
چک لیست علائم روانی
واژگان کلیدی انگلیسی:
1-Internet addiction
2-Mental health
3-SCL-90-R

جامعه پژوهش:
کلیه افرادی که در شش ماهه دوم سال 1384 به کافی نتهای شهر مشهد مراجعه کردند.

معیارهای شمول:
افرادی که بر اساس پرسشنامه Young اختلال اعتیاد به اینترنت دارند.

معیارهای حذف نمونه:
1-افرادی که تمایل آزادانه و داوطلبانه در پژوهش را نداشته باشند.
2-پرسشنامه هایی که کامل تکمیل نشده باشند.
3-سابقه قبلی اختلال روانپزشکی یا درمان روانپزشکی قبل از شروع به استفاده از اینترنت داشته باشند.
4-کسانی که کمتر از 15 سال باشند.
5- کسانی که تحصیلات پایین تر از سوم راهنمایی داشته باشند.

حجم نمونه پژوهش وروش نمونه‌گیری:
طی چند مرحله تصادفی ابتدا از مناطق 11 گانه شهر مشهد بر اساس تقسیم بندی سازمان مدیریت و برنامه ریزی شهر داری از هر منطقه 2 کافی نت انتخاب شد یعنی مجموعا 22 کافی نت و بعد به طور تصادفی افرادی که به کافی نت مراجعه کردند با هماهنگی مورد سوال قرار گرفتند.
نمونه پژوهش 115 نفر بودند و 15 نفر به دلیل عدم تکمیل پرسشنامه از نمونه حذف شدند ونمونه پژوهش، 100 نفر انتخاب شدند. حجم نمونه از طریق فرمول :

انتخاب شده است که در آن p، براورد نسبت صفت متغیر با بهره گرفتن از مطالعات قبلی وq =1-p
است و در سطح اطمینان 95/0، بر آورد شده است. ضمنا اشتباه مجاز نسبت یاد شده، 08/0 اختیار شده است(32). و حجم جامعه با توجه به تحقیقات قبلی (صارمی، 1382 ) 500 N= فرض شده است.
در این صورت:

چون تعداد نمونه (n) بدست امده از فرمول، نسبت به حجم جامعه (N)، کوچک می‌باشد، حجم نمونه محاسبه شده به عنوان نمونه نهایی مورد نظر قرار می‌گیرد. در غیر اینصورت تعداد نمونه را نامیدیم و با بهره گرفتن از رابطه تعداد نمونه را برای حجم نهایی تعدیل کردیم:

که در این رابطه، حجم نمونه است که باید تعدیل می‌شد. در نهایت:

بدست آمد.
متغییرهای پژوهش:
متغییرمستقل: اختلال اعتیاد به اینترنت
متغییروابسته: بهداشت روان و اختلال روانی
1-جسمانی سازی
2-وسواس-اجبار
3-حساسیت در روابط بین فردی
4-افسردگی
5-اضطراب
6-حالات پارانوئیدی
7-خصومت و پرخاشگری
8-حالات سایکوتیک

دیدگاهتان را بنویسید