تأثیر خطبه ی اوّل نهج البلاغه بر دیباچه های متون نظم و …

اکتبر 13, 2020 0 Comments

وزارت علوم تحقیقات و فناوری
دانشگاه معارف قرآن و عترت علیه السلام اصفهان
معاونت پژوهشی
پایان نامه ی کارشناسی ارشد رشته ی معارف نهج البلاغه
عنوان:
تأثیر خطبه ی اوّل نهج البلاغه بر دیباچه های متون نظم و نثر ادب فارسی
استاد راهنما:
دکتر تقی اجیه
استاد مشاور:
دکتر علی عابدی
پژوهشگر:
خدیجه کریمی
بهار ۱۳۹۳
کلیه حقوق این اثر متعلق به دانشگاه معارف قرآن و عترت (ع) می باشد.
وزارت علوم تحقیقات و فناوری
دانشگاه معارف قرآن و عترت علیه السلام اصفهان
معاونت پژوهشی
پایان نامه ی کارشناسی ارشد رشته ی معارف نهج البلاغه
عنوان:
تأثیر خطبه ی اوّل نهج البلاغه بر دیباچه های متون نظم و نثر ادب فارسی
استاد راهنما:
دکتر تقی اجیه
استاد مشاور:
دکتر علی عابدی
پژوهشگر:
خدیجه کریمی
بهار ۱۳۹۳
کلیه حقوق این اثر متعلق به دانشگاه معارف قرآن و عترت (ع) می باشد.
تأیید هیأت داوران:
استاد راهنما: دکتر تقی اژیه
استاد مشاور: دکتر علی عابدی
استاد داور:دکترمصطفی مرادی
استاد داور: محمد جعفر ورزی
تقدیم به:
ساحت مقدس مولی الموحدین
امام علی(علیه السلام)
تشکر
سپاس خدایی را سزاست که اولین ستوده شده و آخرین معبود است. بر خود لازم دانسته سپاسگزار خالقی باشم که مولای متقیان علی (ع) سپاس و حمد ایشان را خویش به این بنده حقیر تعلیم فرمودند و خالقم را سپاسگزارم به خاطر تمام نعمت هایی که بی هیچ منتی بر من ارزانی داشته و به خصوص نعمت قرار گرفتن در مسیری که باعث آشنا تر شدن هر چه بیشتر من به مولایم گردید. و بر طبق سخن «من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق» نیز وظیفه خویش می دانم از تمام کسانی که دلسوزانه در نگارش این اثر این حقیر را یاری نموده، به خصوص استاد ارجمند جناب آقای دکتر تقی اژیه که با راهنمایی های خویش راهی را فراسویم قرار دادند. همچنین از استاد گرامی جناب آقای دکتر علی عابدی که ایشان نیز از هیچ کمک و یاری و راهنمایی در تدوین این پژوهش مضایقه ننمودند. واز همسر مهربانم که همیشه در طول زندگی و به خصوص در طول تحصیل و همچنین در نوشتن این اثر پا به پایم همراهی نمودند و از هیچ کمکی دریغ نکردند، کمال قدردانی را دارم. و بر خود فرض دانسته از تمام اساتید محترمی که در دوران تحصیل در آشناتر کردن هر چه بیشتر من به مولا امیر المؤمنین تلاش نمودند تشکر داشته باشم. و از مادر عزیزم که همیشه دعایشان بدرقه راهم بوده است.
چکیده:
حمد و ستایش خداوند و پیامبران به ویژه نبی مکرم اسلام حضرت محمد صلوات الله علیه و خاندانش از پُر بسامدترین واژه های دیباچه ی متون فارسی است. در آغاز قرآن، خداوند کریم با آوردن سوره حمد در صدد بر آمده است تا اشرف مخلوقات را از زبان خود شکر گزاری بیاموزد و با آوردن بیست و چهار بار ترکیب «الحمد لله» در کل قرآن آن را مورد تأکید قرار دهد. نهج البلاغه که گرد آوری منتخبی از خطبه های امیر المومنین علی علیه السلام است به تأسّی از قرآن ایراد شده است؛ خطبه ی اوّل کامل به وصف و ستایش خالق هستی و بر شمردن نعمت های خداوند و سیر خلقت تا آفرینش آدم علیه السلام و پیامبران و توصیف پیامبر ختمی مرتبت اختصاص یا فته است که از خطبه های بی نظیر آن حضرت است؛ این خطبه، تأثیری نمایان در نویسندگان و شعرای عرب و عجم گذاشته است. سی و شش خطبه ی دیگر نیز با حمد و سپاس خداوند آغاز می شود.
شعرا و نویسندگان به تأسّی از این خطبه آغاز سخن خود را به شکر گزاری از خداوند باری تعالی و برشمردن نعمت های او و ستایش نبی مکرّم اسلام صلوات الله علیه اختصاص داده اند. این پژوهش با بررسی ۴۴ کتاب در موضوعات مختلف سعی کرده است تأثیر سخنوری امام علی علیه السلام را در متون فارسی -که آغازگر سبک جدیدی در نویسندگی به شمار می رود- از قرن چهارم مورد تحلیل و ارزیابی قرار دهد