دانلود پایان نامه با موضوع سازمان اسناد و کتابخانه ملی و کتابخانه ملی ایران

دانلود پایان نامه

جستجو در سایت ما :

غیر توصیفگرها با علامت (بک) به معنی بکار ببرید به توصیفگرها ارجاع داده شده اند و اصطلاحات ناگزیده پس از نشانه های ارجاعی (بجای) در ذیل آمده است.
هر نقطه (.) نشانه خاص تر بودن اصطلاح است و ممیز(/) نشان دهنده رابطه مرتبط و کروشه [ ] نشان دهنده تکرار اصطلاح در شاخه دیگری است. (جهانی، 89 )
2-3- پیشینه پژوهش
2-3-1- پیشینه پژوهش در ایران
(مزینانی، 1373) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان « بررسی نمایه های انتهای کتاب های علوم پزشکی فارسی منتشرشده بین سالهای 1368 تا 1372» تعداد 1118 عنوان کتاب منتشرشده طی سال های مذکور را بررسی کرد و به این نتیجه دست یافت که در مجموع 123 عنوان یعنی حدود 11 درصد از آنها دارای نمایه هستند. از این 123 عنوان فقط 5 عنوان یعنی حدود 4/0 درصد از آنها دارای نمایه هایی هستند که بیش از 75 درصد از ملاک های استاندارد نمایه سازی را رعایت کرده اند. تعداد 31 عنوان یعنی 25 درصد از نمایه های مذکور 50 تا 74 درصد از اصول را رعایت کرده اند و 42 عنوان یعنی 34 درصد از آنها 24 تا 49 درصد از اصول را رعایت کرده اند و در نهایت 45 عنوان از آنها کمتر از 24 درصد از اصول را رعایت کرده اند.
(آبادطلب،1378) نیز در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان « بررسی وضعیت نمایه‌های پایان کتابهای علوم فنی و مهندسی فارسی انتشاریافته در سالهای 1367-1376 » بدین نتیجه رسید که 5/7% از کتابهای مورد بررسی دارای نمایه بوده است.
(کریمی،1378) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان «مطالعه میزان رعایت استانداردهای بین المللی ایزو در نمایه های پایانی کتابهای فارسی تاریخ معاصر ایران منتشر شده در سالهای 1373-1377» میزان رعایت استانداردهای بین المللی ایزو(999:1996) را در نمایه‌های پایانی تعداد 584 عنوان کتاب منتشر شده در سالهای 1373-1377 در حوزه تاریخ معاصر ایران را مورد بررسی قرار داد. وی دریافت که بیش از نیمی از کتابهای فارسی تاریخ معاصر ایران فاقد نمایه پایانی کتاب بوده و بیش از50% ، استانداردهای ایزو را بطور کامل رعایت نکرده‌‌اند.
( انصاری، 1379) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان « بررسی انطباق میان توصیفگرهای نمایه سازی و کلیدواژه های عنوان پایان نامه های دکترای تخصصی کودکان، زنان، قلب و عروق و روانپزشکی » به بررسی 506 پایان نامه به روش نمونه گیری تصادفی پرداخته و دریافت در حالتی که نشانگرها در نظر گرفته نشوند مجموعا 3/70 درصد انطباق میان توصیفگرها و کلیدواژه های عنوان وجود دارد و در حالتی که نشانگرها در نظر گرفته شوند این میزان 9/50 درصد است. در حالتی که نشانگرها در نظر گرفته نشوند 2/34 درصد انطباق کامل و 4/30 درصد انطباق دارند که این ارقام در حالتی که نشانگرها در نظر گرفته شوند به ترتیب 7/27، 5/19، 7/3 درصد است. همچنین از سال 61 به بعد در هر دو حالت مورد بررسی، انطباق کامل بیشتر از طریق ارجاع است. یافته ها فرضیه نخست پژوهش مبنی بر یکسان نبودن میزان انطباق بین چهار رشته مورد بررسی را تأیید نمودند. پایان نامه های روانپزشکی از نظر انواع انطباق در وضعیت متفاوتی از سایر رشته ها قرار دارند. همچنین افزایش تعدادکلیدواژه های عنوان تأثیری بر میزان انواع انطباق ندارد.
( داروغه، 1380) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان « بررسی میزان همپوشانی کلیدواژه های عنوان و عناوین مآخذ با توصیفگرهای نمایه سازی در پایان نامه های دکترای تخصصی روانپزشکی، زنان و زایمان و قلب و عروق دانشگاه علوم پزشکی ایران » به بررسی 35 پایان نامه، 554 مأخذ و 2443 کلیدواژه پرداخت. یافته های پژوهش نشان داد که میزان همپوشانی سرجمع کلیدواژه های عنوان و عناوین مأخذ با توصیفگرهای نمایه سازی در رشته روانپزشکی 5/72 درصد، در رشته قلب و عروق 3/58 درصد و در رشته زنان و زایمان 59 درصد است. همچنین میزان همپوشانی سر جمع کلیدواژه های عنوان و عناوین ماخذ با توصیفگرهای نمایه سازی در هر سه رشته روانپزشکی، قلب و عروق و زنان و زایمان بیش از میزان همپوشانی کلیدواژه های عنوان با توصیفگرهای نمایه سازی است.
( ایرانشاهی، 1383) در مقاله ای پژوهشی با عنوان « بررسی میزان همخوانی کلیدواژه های عنوان و توصیفگرهای نمایه سازان در پایگاه چکیده پایان نامه های ایران » به ارزیابی میزان همخوانی کلیدواژه‌های عنوان در پایان‌نامه‌های مندرج در پایگاه چکیده‌نامه‌های ایران با توصیفگرهای اختصاص‌یافته به این پایان‌نامه‌ها پرداخت. جامعه مورد بررسی، کلیه رکوردهای موجود در این پایگاه (65536 رکورد) از ابتدا تا پایان سال 1381 بود. با استفاده از فرمول تعیین حجم نمونه از هر حوزه علوم انسانی، علوم پایه، علوم پزشکی، فنی و مهندسی، علوم کشاورزی و هنر، 100 رکورد به شیوه تصادفی انتخاب شد. نتایج پژوهش نشان داد که بین تعداد متوسط کلیدواژه‌های عنوان در حوزه‌های مورد بررسی تفاوت معناداری وجود دارد و 67 درصد توصیفگرهای نمایه‌سازان را کلیدواژه‌های عنوان تشکیل می‌دهند. همبستگی بالایی بین تعداد کلیدواژه‌های عنوان و تعداد توصیفگرها و میزان همخوانی آن‌ها وجود دارد. از نظر شیوه نگارش 48 درصد توصیفگرها به صورت تک‌واژه، 52 درصد ترکیب‌واژه، 87 درصد توصیفگرها مفرد و 13 درصد آن‌ها به صورت جمع تهیه شده‌اند. بازیافت بیشتر از طریق توصیفگرها در مقایسه با کلیدواژه‌های عنوان، اثربخشی طرح‌هایی را نشان داد که به منظور افزایش ارتباط بین توصیفگرهای هم‌موضوع در این پایگاه صورت پذیرفته است.
( تجفری، داورپناه، 1386) در مقاله ای پژوهشی با عنوان « ارزیابی نمایه های پایان کتابهای فارسی حوزه علوم اجتماعی از نظر رعایت ملاکهای استاندارد ایزو 9999 » به بررسی 233 عنوان کتاب فارسی حوزه علوم اجتماعی دارای نمایه پایانی از نظر رعایت ملاکهای کمی استاندارد ایزو 9999 به روش پیمایشی پرداختند. یافته های پژوهش نشان داد میزان رعایت ملاکهای ارزیابی ایزو در نمایه های پایانی مورد بررسی 49/54% است. درصد کتابهای دارای نمایه پایانی 92/5% از کل کتابهای منتشرشده در این حوزه است. تراکم نمایه 22/3% بوده و انواع نمایه از نظر نوع تهیه شامل 50% نمایه بنیادی و 50% نمایه ترجمه و از نظر شیوه چاپ و ساختار مدخل شامل نمایه ساده با 55/77% و نمایه برون بافتی با 81/15% و نمایه درون بافتی با 63/6% است. در بین رشته های مختلف از نظر میزان رعایت ملاکهای ارزیابی ایزو تفاوتی معنادار وجود دارد. از نظر رعایت ملاکهای ارزیابی ایزو در بین ناشران دولتی و خصوصی و همچنین در نمایه بنیادی و ترجمه تفاوتی معنادار وجود ندارد.
( خسروی، 1386) در مقاله ای پژوهشی با عنوان « بررسی میزان رعایت استاندارد ایزو 7144 در پایان نامه ها » به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای به بررسی 1154 پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه های مختلف کشور تدوین شده طی سال های 1376-1381 از نظر شاخص هایی مانند شکل فیزیکی پایان نامه، شماره گذاری بخش های اصلی و فرعی و نظایر آن با استاندارد ایزو 7144 پرداخت و به این نتایج رسید که 37/52 درصد پایان نامه های کارشناسی ارشد با این استاندارد مطابقت دارند و در بخش های شابک و شاپا و حق مؤلف کمترین و در بخش فیزیکی بیشترین درصد رعایت استاندارد ایزو 7144 دیده می شود. در سال های 1380 و 1376 بیشترین و کمترین میزان رعایت این استاندارد دیده می شود و در بین دانشگاهها، دانشگاه بوعلی سینا با 8 پایان نامه (37/58 درصد) و دانشگاه علم و صنعت با 90 پایان نامه (74/57 درصد) بیشترین میزان رعایت استاندارد را نشان دادند.
مطلب مرتبط :   منبع مقاله دربارهانرژی، الکتریکی، استراتژی

(فتاحی، ارسطوپور، 1386) در مقاله ای پژوهشی با عنوان « بررسی میزان همخوانی سرعنوان های موضوعی فارسی با کلید واژه های عنوان و فهرست مندرجات کتابهای فارسی در حوزه های علوم انسانی، علوم اجتماعی، علوم کاربردی و علوم محض » به بررسی میزان همخوانی سرعنوانهای موضوعی فارسی با کلیدواژه‌های به کار رفته در عنوان و فهرست مندرجات کتابهای فارسی با استفاده از روش تحلیل محتوا پرداخت. از میان 88459 کتاب، 472 اثر به عنوان نمونه انتخاب و کلیدواژه‌های عنوان و فهرست مندرجات آنها استخراج شد. پس از مقایسه کلیدواژه‌ها با فهرست سرعنوانهای موضوعی فارسی، مشخص شد:‌ 1- از نظر همخوانی کامل سرعنوانهای موضوعی فارسی با کلیدواژه‌های عنوان وفهرست مندرجات کتابهای فارسی، تفاوت معناداری میان حوزه‌های موضوعی مورد بررسی به چشم می‌خورد. 2- از نظر همخوانی نسبی و نبود همخوانی میان سرعنوانهای موضوعی فارسی با کلیدواژه‌های عنوان و فهرست مندرجات کتابها، میان حوزه‌های مورد بررسی تفاوت معناداری وجود ندارد. 3- از نظر همخوانی کامل و همخوانی نسبی کلیدواژه‌های عنوان با کلیدواژه‌های فهرست مندرجات کتابهای فارسی، میان حوزه‌های مورد بررسی تفاوتی معنادار وجود دارد. 4- از نظر همخوان نبودن کلیدواژه‌های عنوان با کلیدواژه‌های فهرست مندرجات تفاوت معناداری میان حوزه‌های مورد بررسی وجود ندارد.
(موسوی، 1388) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان « انطباق واژه‌های نمایه‌ای پایان‌نامه‌های موضوعات بهداشت و علوم زیستی دو مرکز منتخب با استاندارد نمایه‌سازی سازمان استانداردهای اطلاعاتی ملی آمریکا (ANSI/NISO Z39.19 2005) » 14 فاکتور در موضوعات بهداشت و علوم زیستی در مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران و کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی ایران را با استاندارد مقایسه کرد . نتایج بدست آمده نشان داد که مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران در موضوع علوم زیستی با 7/45 درصد نسبت به موضوعات بهداشت با 25/38 درصد بیشتر منطبق با استاندارد است و کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی ایران نیز در موضوع علوم زیستی با 02/74 درصد نسبت به موضوع بهداشت با 7/55 درصد انطباق بیشتری با استاندارد دارد اما در مقایسه کلی، کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی ایران با 86/64 درصد نسبت به مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران با 97/41 درصد بیشتر منطبق با استاندارد است.
(پیرهادی، 1389) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان « ارزیابی تطبیقی واژه های عنوان و چکیده پایان نامه ها با توصیفگرهای تعیین شده در نمایه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران » به بررسی 380 پایان نامه از بین4 گروه علمی فنی- مهندسی و علوم پایه، علوم پزشکی، علوم انسانی و هنر از سال 1380 تا پایان سال 1387 پرداخت. یافته ها نشان داد میزان مطابقت واژه های عنوان با توصیفگرهای موجود در نمایه سازمان، 47 درصد و میزان مطابقت واژه های چکیده با توصیفگرها 5/53 درصد بوده است. میزان مترادف بودن واژه های عنوان با توصیفگرهای موجود در نمایه سازمان، 6/24 درصد و میزان مترادف بودن واژه های چکیده با توصیفگرها حدود 7/24 درصد بوده است. دو فرضیه مذکور نیز تایید شد. نتایج نشان داد حدود ۷۵ درصد توصیفگرها همان واژه های عنوان و چکیده یا مترادف آنها هستندو حدود ۷۵ درصد توصیفگرها همان واژه های عنوان و چکیده یا مترادف آنها هستند.
2-3-2- پیشینه پژوهش در خارج از ایران
( هنزلر، 1978) در پژوهشی کلیدواژه های عناوین برخی از رکوردهای موجود در پایگاه اطلاعاتی Cancer Net را با نمونه هایی از توصیفگرهای موجود در اصطلاحنامه Cancer Net مورد مطالعه و بررسی قرار داد و به این نتیجه رسید که 35 درصد از کلیدواژه‌های عناوین، فاقد توصیفگرهای مناسبی در اصطلاحنامه‌ هستند. از این بین 5 درصد اصطلاحات بی معنی، 25 درصد مرتبط به موضوعات خاص و 5 درصد به اسامی خاص و شماره ها اختصاص دارند. وی در پایان به این نتیجه رسید که استفاده همزمان از کلیدواژه‌ها و توصیفگرها منجر به بازیابی مطلوب اطلاعات خواهد شد.
(فراست، 1989) در پژوهشی به بررسی همپوشانی بین سرعنوان‌های برگزیده از «سرعنوان‌های موضوعی کتابخانه کنگره» و واژه ‌های استخراج‌شده از عنوان، در فهرست کتابخانه دانشگاه میشیگان پرداخت. او قصد داشت بررسی کند که چه درجه از همپوشانی بین واژگان کنترل شده موضوعی و واژه های عنوان وجود دارد. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن بود که 73 درصد واژه‌های عنوان، با تمام یا حداقل با بخشی از سرعنوان یا تقسیمات فرعی، همپوشانی دارند. در 11 درصد موارد نیز واژه‌های عنوان، دقیقاً با سرعنوان برابر است و در بیش از 53 درصد موارد، واژه‌های عنوان حداقل با یک واژه از سرعنوان‌ همپوشانی دارند.
(بیشاپ،‌ لیدی و ستل،1991) در پژوهشی با عنوان « مطالعه کیفیت نمایه: توصیف کمی نمایه های انتهای کتاب » به بررسی نمایه‌های انتهایی کتابهای حوزه‌های هنر، علوم انسانی، علوم و فناوری و علوم اجتماعی پرداختند. این پژوهش نشان داد حدود 84% از کتابهای مورد بررسی دارای نمایه است و در حدود 80% از آنها نظام ارجاعها به‌کار برده شده است.
(دیوداتو و گانت،1991) در یک مطالعه اکتشافی با عنوان « نمایه های انتهای کتاب و ویژگیهای نمایه سازی نویسندگان و غیرنویسندگان » ویژگیهای نمایه‌های انتهای کتاب را که توسط دو گروه نویسنده و غیرنویسنده تهیه شده بود، مورد بررسی قرار داده و دریافتند که غیر نویسنده‌ها (که احتمالاً نمایه‌ساز حرفه‌ای بودند) نمایه را با تعداد صفحه‌ها و معرفهای بیشتری تهیه می‌کنند.
(کلر، 1992) در پژوهشی روی پایان‌نامه‌های مقطع کارشناسی ارشد کتابخانه‌ دانشگاه ایالتی ایندیانا بین سال های 90-1978 به مقایسه نخستین سرعنوان موضوعی کنگره- که به پایان‌نامه اختصاص داده شده بود- با واژه‌های عنوان پرداخت تا مشخص کند احتمال وجود کلیدواژه‌های عنوان در سرعنوان‌های موضوعی چقدر است. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که از 371 پایان‌نامه، در 238 عنوان (64 درصد) بین واژه‌های عنوان و سرعنوان موضوعی، همپوشانی وجود دارد؛ یعنی در پایان‌نامه‌هایی که دارای 6-1 واژه در عنوان هستند 13 درصد، پایان‌نامه‌های دارای 12-7 واژه در عنوان 47 درصد، 18-13 واژه در عنوان 30 درصد، و 24-19 واژه در عنوان 10 درصد همپوشانی میان واژه‌های عنوان و نخستین سرعنوان‌ موضوعی وجود دارد. بدین‌ترتیب مشخص شد که با افزایش تعداد واژه‌های تشکیل‌دهنده عنوان، میزان همپوشانی سرعنوان‌های موضوعی با واژه‌های عنوان کاهش می‌یابد.