دانلود پایان نامه با موضوع کتابداری و اطلاع رسانی و اصطلاحنامه پزشکی فارسی

دانلود پایان نامه

جستجو در سایت ما :

1-9- محدودیت های پژوهش
به دلیل گوناگونی انواع کلیدواژه ها و انواع بدعت گذاریهای پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد در انتخاب این کلیدواژه ها ( بعنوان مثال استفاده از علامت به اضافه در بین کلیدواژه ها)، در برخی موارد تعیین انطباق و عدم انطباق واژه های نمایه ای با اصطلاحنامه پزشکی فارسی، کار بسیار دشواری بود. به همین دلایل راهکارهایی جهت تعیین انطباق و عدم انطباق این واژه های نمایه ای با اصطلاحنامه پزشکی فارسی در نظر گرفته شد که در فصل دوم به تفضیل درباره آنها بحث خواهد شد.
فصل دوم
مبانی نظری پژوهش
2-1- مقدمه
در فرایند اطلاع یابی هر قدر اطلاعات منظم و سازمان یافته تر باشد زمان صرف شده برای کسب اطلاعات بهتر تقلیل خواهد یافت بنابراین اطلاعات برای حضور در سیستم نیازمند نظم و سازماندهی است تا به روش درست و دقیق ایفای نقش کند. برای اینکه نظام قادر به انجام این عمل باشد باید محتوای مجموعه کاملا مشخص باشد، جهت نزدیک کردن مواد موجود در مجموعه اطلاعات و نیاز استفاده کنندگان، نیازمند نظام استاندارد اصطلاحنامه نویسی هستیم. اصطلاحنامه استاندارد با ارائه واژه های نمایه ای استاندارد باعث تقویت زبان نمایه سازی شده و اطلاعات بازیابی شده مرتبط با نیاز کاربران را افزایش می دهد.
2-2- مبانی نظری پژوهش
2-2-1- سازماندهی اطلاعات
سازماندهی اطلاعات از فرایندهای کلیدی در حوزه اطلاع رسانی است که برای امکان پذیرساختن جستجوی آسان و بازیابی م‍‍ؤثر اطلاعات و مدارک به کار می رود. اطلاعات و مدارک بدون سازماندهی، به ویژه هنگامی که حجم آنها رو به فزونی می رود، قابلیت استفاده خود را از دست می دهند؛ به همین منظور برای سازماندهی اطلاعات روش های گوناگونی پدید آمده اند که رولی و فاور آنها را چنین طبقه بندی می کنند:
فهرستنویسی و رده بندی که برای فهرست کردن مدارک موجود در مجموعه یا در یک زمینه تخصصی به کار می رود.
نمایه سازی و چکیده نویسی که برای شناسایی مدارک مورد نیاز و پاسخ به درخواست موضوعی خاص استفاده می شود.
بدین ترتیب سازماندهی اطلاعات را می توان مجموعه ای از فعالیت ها تعریف کرد که در آنها مدارک و منابع اطلاعات، تحلیل، طبقه بندی و قابل بازیابی می شوند. هدف از سازماندهی اطلاعات، دسترسی بهتر و سریع تر به اطلاعات است که از دو طریق صورت می گیرد: اول توصیف مدرک از لحاظ مشخصات ظاهری و دوم تحلیل و بازنمایی محتوای آن. در این میان نمایه سازی نقش عمده ای در مدیریت اطلاعات ایفا می کند. معمولا همه افراد بی آنکه با این مفهوم آشنا باشند، برای مرتب ساختن اطلاعات و نظم دادن به آن از نوعی نمایه سازی ابتکاری استفاده می کنند، اما نمایه سازی حرفه ای که با استفاده از زبان طبیعی یا واژگان کنترل شده به تبدیل محتوای مدرک به اصطلاحات نمایه ای می پردازد، به روش ها و شیوه هایی استاندارد و همخوانی با سیاست هایی از پیش تعیین شده در چارچوب یک نظام نمایه سازی نیاز دارد. نمایه سازی حرفه ای از رهیافت های اساسی سازماندهی اطلاعات است که برونداد آن، حلقه ارتباطی میان تولید کنندگان و کاربران اطلاعات را تشکیل می دهد. بر این اساس اگر نمایه سازی با کیفیتی مطلوب اجرا نشود، نه تنها به هدف اولیه خود در تأمین این حلقه ارتباطی نائل نمی شود بلکه باعث بازیابی اطلاعات بی ارتباط و سردرگمی کاربران و پیامدهای منفی دیگر خواهد شد. از این رو توجه به کیفیت در این زمینه اهمیت می یابد و در مواردی نیز حیاتی می شود که حجم مدارک و شمار نمایه سازان زیاد باشد.(علیدوستی، عصاره، کاظم پور،84)
2-2-2- نمایه
Index از واژه لاتینی Indic به معنی دلالت کردن گرفته شده است. واژه انگلیسی Indicate نیز ظاهراً از همین واژه Indic لاتینی گرفته شده است. برابر فارسی Index نمایه و فهرست است. فهرست گویا از واژه پهلوی پهرست آمده و معرب پهرست است. کلمه نمایه نیز از مصدر نمودن و نماییدن گرفته شده است. در متون نمایه سازی، منظور از نمایه، کلمه ای است که نشان دهنده مفهومی از مفاهیم اصلی یک مدرک باشد. البته در انگلیسی کلمه Index در عین حال به فهرستی از این کلمه ها نیز اطلاق می شود که در این مورد باید آن را نمایه نامه ترجمه کرد. در واقع معیار معنی این کلمه، متن است. نمایه، مفصل ضروری ارتباطی است بین منابع اطلاع و کسانی که در سوی دیگر قصد دستیابی به این منابع را دارند بعبارت دیگر نمایه یک زنجیره ارتباطی بین مجموعه نمایه سازی شده و جامعه استفاده کننده است. (آقابخشی، 76)
طبق تعریف دانشنامه کتابداری و اطلاع رسانی « نمایه، صورتی از موضوع ها و واژه های مهم، اساسی و دیگر مطالب یک یا چند کتاب با ارجاع به صفحاتی که این مطالب در آن واقع شده است.» (سلطانی، راستین، 79)
نمایه ها در حکم نقشه های دقیق یا ابزاری هستند که می توانند مخازن اطلاعات را از آشفتگی حفظ کنند و راه میان بر مؤثر و نظام یافته ای میان کاربر و اطلاعات به شمار می روند. (علیدوستی، عصاره، کاظم پور،84 )
2-2-3- هدف نمایه
هدف از تهیه نمایه، فراهم کردن ابزارهای کارآمد برای کمک به کاربران در پیداکردن اطلاعات درون مدرک است.
بنابراین نمایه ساز باید به نکات زیر توجه کند:
الف: شناسایی و جایابی اطلاعات مرتبط در متن اثری که در دست نمایه سازی است؛
ب: قائل شدن تمایز بین اشارات کامل و گسترده و اشارات سطحی و گذرا به موضوع؛