دانلود پایان نامه با موضوع کتابداری و اطلاع رسانی و نظام های اطلاع رسانی

دانلود پایان نامه

ب: نمایه مجموعه که ناظر بر مجموعه ای از مدارک است که بنا به هدف و سیاست خاصی جمع آوری و نگهداری می شوند، در این معنا، نظام نمایه سازی عبارت است از مجموعه ای از رهیافت های دستی یا ماشینی از پیش توصیف شده برای سازماندهی محتویات پیشینه های دانش به قصد بازیابی و اشاعه آنها.
در نمایه انتهای کتاب، آنچه دامنه موضوعی و نوع اصطلاحات را معین می کند محتوای کتاب است اما در نمایه مجموعه، چارچوب نمایه و دامنه موضوعی آن بر اساس یک سلسله پیش بینی ها و با توجه به اهداف سازمان مورد نظر تعیین می شود. (مزینانی،73 )
2-2-5- اندازه و جزئیات نمایه
با توجه به تفصیل و تعداد موضوعات مدرک، نمایه باید با اندازه کافی به جزئیات بپردازد تا نیازهای اطلاعاتی کاربران برآورده شود. عواملی که بر طول و جزئیات نمایه تأثیر می گذارد عبارتند از:
الف: ماهیت و هدف مدرکی که نمایه می شود، برای مثال نمایه گزارش های فنی و دانشگاهی مفصل تر از نمایه های معمولی است؛
ب: هدف نمایه سازی، برای مثال یک کاربر خاص می تواند فقط به یک جنبه از مدرک علاقه مند باشد. هدف نمایه باید به روشنی در یادداشت مقدماتی، یا عنوان و یا جای دیگر ذکر شود.(صدیق بهزادی، 81)
2-2-6- کیفیت نمایه
نمایه کارآمد نیازهای اطلاعاتی کاربران را برآورده می کند. شناسه های نمایه باید از جنبه های مختلف، جوابگوی نیاز های اطلاعاتی کاربران باشد. نمایه ساز باید در گزینش موضوع و اصطلاح بی طرف و واقع نگر باشد. احاطه نمایه ساز به اصول نمایه سازی که از طریق تجربه و مطالعه به دست آمده است کیفیت نمایه را تعیین می کند. عوامل دیگری که حائز اهمیت هستند عبارتند از تسلط نمایه ساز به موضوع و زبان مدرک و کیفیت ابزارهای نمایه سازی که مورد استفاده قرار می گیرد مثل اصطلاحنامه ها. (صدیق بهزادی، 81)
مطلب مرتبط :   مقاله شرکتهای پذیرفته شده و بورس اوراق بهادار

2-2-7- نمایه سازی
در دانشنامه کتابداری و اطلاع رسانی، نمایه سازی بدین گونه تعریف شده است: « ثبت و ضبط محتوای اطلاعاتی مدارک با استفاده از روش های گوناگون به منظور سازمان دادن اطلاعات به قصد سهولت بازیابی.» ( سلطانی، راستین، 79)
پروسه یا فرایند اختصاص واژه به مدارک، برای توصیف محتوای موضوعی آنها به منظور بازیابی در مراحل بعد نمایه سازی نامیده می شود. ( آقابخشی، 1376)
2-2-8- یکدستی در نمایه سازی
نمایه از نظر تفصیل، سبک یا آرایه باید یکدست باشد. نمایه باید بر مبنای طرحی منطقی، متناسب و یکدست و قابل شناسایی ساخته شود. یکدستی در نمایه بستگی به تفصیل نمایه، استفاده از اصطلاحات، تقسیمات فرعی، اصطلاح های مقلوب، ارجاعات، جاینماها و سبک کلی و آرایه دارد.
یکدستی در نمایه زمانی تحقق پیدا می کند که:
الف: سیاست های نمایه سازی تعیین و فایل های مستند ساخته و پیروی شود؛

جستجو در سایت ما :


ب: از ابزارهای نمایه سازی قابل اعتماد مثل واژه نامه ها، اصطلاحنامه ها استفاده شود و با متخصصان مشورت گردد؛
پ: تصمیمات نمایه سازی به طور منظم یادداشت شود؛
ث: نمایه ای که توسط دو یا چند نفر تهیه می شود به دقت هماهنگ شود.(صدیق بهزادی، 81)
2-2-9- زبان نمایه سازی
« راولی» زبان نمایه سازی را زبانی می داند که برای توصیف موضوع یا دیگر جنبه های اطلاعات یا مدارک در نمایه مورد استفاده قرار می گیرد. از دیدگاه کلی، هر واژگانی- از جمله واژگان کنترل نشده- که برای نمایه سازی به کار برده می شود و قوانین نحوی آن، زبان نمایه سازی نامیده می شود و از دیدگاه تخصصی تر، یک واژگان کنترل شده یا نظام رده بندی و قواعد نحوی آنها زبان نمایه سازی است که از آن برای ارائه موضوع ها و مشخصات مدرک و بازیابی آن در نظام بازیابی اطلاعات استفاده می شود.(کاظم پور، اشرفی ریزی، 88)
در نظام های اطلاع رسانی به زبان ساختگی و قراردادی اطلاق می شود که برای مقاصد نمایه سازی بویژه قابلیت بازیابی اطلاعات و مدارک به کار گرفته می شود. سرچشمه زبان ساختگی، همان زبان طبیعی است. میزان تغییرات و تصرفات در زبان طبیعی، بیانگر درجه ساختگی بودن زبان نمایه سازی است. به طور کلی زبان نمایه سازی، استانداردی را مهیا می کند که هم نمایه ساز و هم جستجوگر می توانند از آن استفاده کنند. از طریق زبان نمایه سازی، نمایه ساز و جستجوگر می توانند مفاهیم را به یک صورت به کار برند. از آنجا که زبان های نمایه سازی هم در نمایه سازی مدارک و هم در امر جستجوی مدارک(یعنی بازیابی در مراحل بعد) به کار می روند، به زبان های بازیابی نیز معروفند. (آقابخشی، 76)