دانلود پایان نامه فعالیتهای اقتصادی و توزیع مجدد درآمد

دانلود پایان نامه

در تعریف پول از مجموع داراییهایی استفادهمیشود که هرکدام دارای ویژگیهای خاص خود میباشند در حالی که جمعسازی بهصورت همگن و همجنس در نظر گرفته میشوند و بر روی ویژگیهای مشترک تکیه میشود و این امر چندان منطقی و قابل توجیه بهنظر نمیرسد.
2-2- وظایف پول
تا اوایل قرن 20، بیش از چهار وظیفه برای پول شناختهنشدهبود. به نظر علمای اقتصاد، پول فقط وسیله مبادله، واحد حساب، وسیله ذخیره ارزش و وسیله پرداختهای آتی بود. بسیاری از علمای اقتصاد، صفات چهارگانه فوق را کافی نمیدانند. برخی از آنها نه تنها نقش پول را در تهییج متغیرهای اقتصادی مثل سطح تولید، فعالیتهای اقتصادی، سطح عمومی درآمدها و نحوه توزیع آن میپذیرند بلکه پول را عامل توسعه اقتصادی نیز میدانند. بهنظر بسیاری از اقتصاددانان معاصر نه تنها پول وسیله مبادله، معیار ارزش، وسیله ذخیره ارزش و وسیله پرداختهای آتی است، بلکه عامل توزیع مجدد درآمدها، عامل تحرک فعالیت یا رکود میباشد که به هر یک از وظایف ذکر شده اشارهای میگردد.
2-2-1- پول بهعنوان وسیله مبادله
قبل از پیدایش پول و در دوران بسیار دور مبادله بهصورت مستقیم صورت میگرفته است و کالاها و یا خدمات با یکدیگر مورد مبادله واقع میشدهاند. طبیعی است که این روند مبادله، دشواریهای خاص خود را داشته و در جوامع پیشرفته امکان تداوم چنین روندی مسیر نمیباشد. لذا، پول بهعنوان واسطه مبادله بهمیان میآید. این پول در بدو امر بهشکل کالا بروز کرده، کالایی که در زمره احتیاجات روزمره مردم بوده و آنگاه تکامل یافت و بهشکل فلز و اشکال متنوع دیگر درآمد.
براین اساس، مهمترین نقش پول تسهیل امر مبادله است. بدین ترتیب، علاوه بر جریان کالاها و خدمات، جریان دیگری در اقتصاد ظاهر میشود که همان جریان پول است. پیش از رواج پول، تنها رابطه کالا با کالا و یا با خدمات مطرح بود. اما، اکنون یک واسطه بهمیان میآید. کالا به پول تبدیل میشود و آنگاه، پول به کالا بدل میگرددو در پی این امر میتوان رابطه «پول- کالا- پول» را دریافت و حتی رابطه «پول به پول» نیز حادث میشود. این دو رابطه هستند که در اقتصاد امروزی مباحث گستردهای را بهخود اختصاص دادهاند و مفهوم پول را دشوار تر میسازند.
2-2-2- پول واحد حساب یا سنجش
با ورود پول در اقتصاد به آسانی مشخص میشود که چه کمیتی از یک کالا و خدمت کمتر از کمیت دیگری از کالا و یا خدمت دیگر است. در بدو امر که پول کالایی رواج داشت. چنین پولی در زمینه معیار سنجش بودن دچار نقصان بود، زیرا از کیفیت های گوناگون برخوردار بود. اما، آنگاه که پول فلزی و مسکوک بهمیان آمد، بشر بهآسانی توانست ارزش دو شیء را با یکدیگر مقایسه کند. پول وسیله اندازه گیری ارزشهاست، همانطور که فرسخ یا کیلومتر معیار اندازهگیری فاصله است. روشن است که یک اقتصاد مدرن نیازمند مقایسه مستمر ارزشهاست. یعنی، تولیدکنندگان و مصرفکنندگان ناگزیر به مقایسه قیمتهای فروشندگان متعددی هستند و چنانچه فروشندگان مختلف قیمتهای خود را برحسب کالاهای متفاوتی اعلام دارند، مقایسه ارزشها بسیار مشکل خواهد بود. بنابراین، باید معیار سنجش واحدی باشد تا همه قیمتهای نسبی را بهشکل واحدی بیان کند.

جستجو در سایت ما :


2-2-3- پول بهعنوان ذخیره ارزش
نقش سوم پول که بیشتر در مورد پول غیر کالایی مصداق دارد، حفظ ارزشهای مادی است. با پول میتوان حاصل کار و دسترنج را بدون فساد ذخیره کرد. بر این اساس، پول رابط بین حال و آینده میباشد. چنانچه میتوان بهواسطه پول ارزش مادی را نگهداری کرد تا در آینده از آن، جهت نیل به کالا یا خدمت مورد نظر بهره جست. البته، باید در نظر داشت که این نقش موقعی دقیقاَ میسر خواهد بود که پول از ثباتی نسبی برخوردار باشد. بهعبارت دیگر، در طول زمان، حاوی قدرت خرید نسبتاَ یکسانی باشد. اما، در صورتی که ارزش آن در روند زمان بهسرعت کاهش یابد، در حقیقت نمیتواند نقش ذخیره ارزش بودن را بهخوبی ایفا کند (توتونچیان، 1375).
ذخیره ارزش به سه نحو ممکن است وجودداشتهباشد: گاه ذخیره ارزش بهصورت تنخواه گردان است. یعنی، دستمزدی که دریافت میشود نزد خود شخص نگهداری میشود تا بهمرور صرف نیازهای روزمره شود. گاه ذخیره ارزش بهصورت پسانداز است که شخص مقداری از عواید خودرا پسانداز میکند(نزد بانک) تا در فرصت مناسبی پس از رسیدن به مبلغ قابل توجه آن را صرف کار مناسبی از قبیل خرید ماشین یا خانه بنماید. گاه نیز ذخیره ارزش بهصورت کنز میباشد که آدمی پول را بدون هیچگونه استفادهای و بدون اینکه نزد بانک باشد تا با آن سرمایهگذاری صورت گیرد، در نزد خود نگهداری میکند (قدیری اصلی، 1366).
2-2-4- پول، وسیلهای جهت پرداختهای آتی
پول به ما اجازه میدهد که اعتبار و بدهی ایجاد کنیم. مثلاَ فردی که پس انداز دارد، میتواند آن را قرض دهد و یا فردی که مصرفی بیش از درآمد دارد، می تواند قرض بگیرد و پس از مدت معینی بدهی خود را باز پرداخت کند. پول این تسهیلات را با مشخص کردن واحد بدهی آینده ایجاد میکند (شجری، 1381 ).
2-2-5- وظیفه ونقش پویای پول
نقش پول بهعنوان واسطه مبادلات، ذخیره ارزش، مقیاس اندازهگیری ارزش‌ها و وسیلهای جهت پرداختهای آتی از یک خاصیت ایستایی (استاتیک) برخوردار است. یعنی پول هیچ تأثیری براقتصاد واقعی مثل اشتغال و تولید نمیگذارد و صرفاَ بهعنوان یک عامل خنثی در نظر گرفتهمیشود. درحالیکه لااقل در دنیای امروز پول یک عامل خنثی نیست و صرفاَ بهعنوان واسطه مبادلات در نظر گرفتهنمیشود، زیرا بهعنوان یک عنصر فعال میتواند برحجم مبادلات، سطح قیمتها، مصرف و توزیع اثر بگذارد.
امروزه پول امکان میدهد تا با تعیین واحدی برای پرداختهای آتی، زمینه توسعه اعتبار(قرض دادن) فراهم شود. در اقتصاد سرمایهداری ادعا میشود که امروز پول علاوه بر وظایف قدیمی خود نقشهای مستقیم و غیرمستقیم دیگری نیز چون عامل توسعه و رونق اقتصادی و عامل تنظیمکننده فعالیتهای اقتصادی و تمایل توزیع مجدد درآمدها را ایفا میکند که بهنوعی در خور اهمیتاند.
در شرایطی که اشتغال کامل تحصیل نشده، یعنی از تمام منابع و عاملهای اقتصادی در حداکثر ظرفیت استفاده نگردیدهباشد، افزایش حجم پول در جریان ممکن است باعث افزایش حجم تولید شود. ولی در صورتی که جامعه در شرایط اشتغال کامل باشد، افزایش حجم پول در جریان موجب افزایش سطح عمومی قیمتها خواهدشد.
در مورد نقش پول بهعنوان توزیعکننده مجدد درآمدها باید متذکر شد که بهعنوان مثال در شرایط تورمی، دارندگان درآمدهای ثابت همچون مزد بگیران و صاحبان اوراق قرضه قادر نیستند درآمدهای خود را بهنسبت افزایش قیمتها، تغییر دهند. در صورتی که در این شرایط دارندگان درآمدهای غیر ثابت مثل تولیدکنندگان، بازرگانان و… از افزایش قیمتها بهرهمند میشوند و بدین طریق، توزیع درآمد از طرف دارندگان درآمدهای ثابت بهدست دارندگان درآمدهای متغیر حرکت میکند. در صورت عکس یعنی در شرایط رکود و تنزل قیمتها، به قدرت خرید صاحبان درآمدهای ثابت افزوده میگردد (قدیری اصلی، 1366).
مطلب مرتبط :   تحقیق رایگان درمورد نهادهای آموزشی

2-3- نظریههای پولی
حجم پول یکی از متغیرهای مهم اقتصاد کلان و نیز یکی از ابزارهای اصلی سیاستهای کنترل تقاضا بهشمار میرود با این حال اختلاف ریشهداری بین مکاتب اقتصادی در مورد نحوه بهکارگیری و میزان تأثیر بخشی آن برمتغیرهای واقعی وجود دارد. بنابراین تبیین یک نظریه واحد پولی که از طرف عموم اقتصاددانان مورد قبول واقع شود، تقریباَ غیر ممکن است. بههمین دلیل در این جا سعی شدهاست که دیدگاههای پولی مکاتب مختلف اقتصادی بهطور جداگانه مرور شود.
2-3-1- نظریه کلاسیکها
اساس نظریه کلاسیک– که از نظر مقطع زمانی بین سالهای 1870-1790 میلادی ظهور کرد- از بعد اقتصادی بر مفهوم عام ساز و کار قیمتها در شرایط رقابتی و از بعد پولی بهطور خاص بر نظریه مقداری استوار است – بحث نظریه مقداری اساساَ یک بحث بلندمدت است . پول از نظر کلاسیکها در تعادل بلندمدت خنثی است و بنابراین منطقی است که پول را بهصورت حجابی که روی روابط حقیقی سایه افکندهاست، تلقی نمود. این نوع نگرش به متغیر پولی که مبتنی بر «قانون سی» یا قانون بازارهاست، معتقد است قیمتها که شامل دستمزد پولی و نرخ بهره میشود، کاملاَ انعطاف پذیرند و این امر تعادل را در سه بازار اصلی اقتصاد (بازار کار، سرمایه، کالا) برقرار میکند. از نظر کلاسیکها پول فقط وسیله مبادله و سنجش است و هیچ تأثیری بر متغیرهای حقیقی ندارد. بههمین دلیل در سیستم آنها تئوری مقداری پول به نظریه تورم تبدیل میگردد.
عصاره افکار اقتصاددانان کلاسیک بهوسیله جان استوارت میل بازگو شدهاست. نتایج نظریه مقداری مبنی براین است که پول در تعادل خنثی است و نرخ بهره مستقل از حجم پول است. این نظر بهطور صریح در کتاب «اصول اقتصادسیاسی» وی بیان شده است. وی در خصوص ارزش پول میگوید که «ارزش پول، در شرایطی که تمام عوامل ثابت باشند، در جهت عکس مقدار آن حرکت میکند. هر افزایشی در مقدار پول، ارزش آن را درست بههمان نسبت کاهش داده و هر کاهشی در مقدار پول، ارزش آن را بههمان نسبت افزایش میدهد» (جان استوارت میل). از طرف دیگر «جان استوارت میل» بهعنوان یکی از اقتصاددانان کلاسیک معتقد است که نظریه مقداری بر فرض مهم توزیع متناسب و به یک اندازه پول جدید در دست مردم در مقایسه با پولی که آنها از ابتدا در دست داشتهاند، مبتنی است . در واقع در غیاب این فرض (اثر توزیع) رابطه بین پول و سطح عمومی قیمتها دقت خود را از دست میدهد.
وی معتقد بود نرخ بهره در رابطه با مقدار یا ارزش پول هیچ نقشی ندارد و همچنین افزایش پول بهخودیخود هیچ تأثیری بر روی نرخ بهره ندارد. البته نباید فراموش کرد که از نظر کلاسیکها عرضه و تقاضای پول متفقاَ میتوانند بر روی نرخ بهره تأثیر بگذارند؛ چرا که افزایش اعتبارات بانکی در شرایط اشتغال کامل از طریق فشار نرخ بهره باعث پسانداز اجباری میشود. ضمناَ باید تأکید شود که از نظر میل، اثر توزیعی خنثایی پول کاملاَ منتفی است و از دیدگاه کلاسیک رابطه علی بین پول و قیمتها از حجم پول به قیمتهاست. یعنی این حجم پول است که سطح قیمتها را تحت تأثیر قرار میدهد، نه اینکه سطح قیمتها حجم پول را متأثر سازد.