مقاله رایگان درباره استان هرمزگان

نوامبر 30, 2018 0 Comments

شکل 1-1: موقعیت ایستگاههای نمونه‌برداری آب در خلیج‌فارس و دریای عمان، محدوده آبهای استان هرمزگان
از آنجائی که شرایط جوی اکثر مناطق جنوب کشور در بیشتر ماههای سال (فروردین تا آبان) بسیار گرم بوده و علاوه بر آن نوسانات دمایی حوزه خلیج‌فارس نیز طی این مدت نسبتاً کم می‌باشد، لذا شرایط آب و هوایی این مناطق را در طول سال می‌توان تقریباً به دو بخش عمده (فصل بسیار گرم و فصل نیمه سرد یا معتدل) تقسیم نمود. نمونه‌برداری‌ها هر دو فصل یک بار (نیمه اول و نیمه دوم سال) انجام شد که پارامترهای فیزیکی و شیمیایی با استفاده از دستگاه CTD مورد سنجش قرار گرفتند. کلیه گشت‌های دریایی و عملیات نمونه‌برداری با به‌کارگیری شناور فردوس1 انجام پذیرفت. مختصات جغرافیایی ایستگاه‌ها توسط دستگاه GPS و عمق آنها توسط دستگاه اکوساندر مستقر در کشتی مشخص و ثبت گردید (ابراهیمی و همکاران، 1384). در این تحقیق از داده‌های فصل دوم (زمستان 1388) استفاده شده است.
جدول 1-1: مختصات جغرافیایی ایستگاه‌های نمونه‌برداری فیزیکی و شیمیایی آب (آبهای محدوده استان هرمزگان)
شماره ترانسکت
شماره ایستگاه
عمق آب (متر)
مختصات جغرافیایی
طول شرقی
عرض شمالی
ثانیه
دقیقه
درجه
ثانیه
دقیقه
درجه
1
1
20
30
8
57
30
09
26
2
50
57
56
57
25
3
100
47
56
46
25
2
4
20
56
56
47
26
5
50
47
56
38
26
6
62
39
56
30
26
3
7
20
16
56
48
54
26
8
50
30
11
56
12
41
26
9
84
6
56
29
26
4
10
20
30
29
55
25
26
11
50
30
20
55
30
07
26
12
72
13
55
50
25
5
13
20
36
54
27
26
14
50
32
54
06
26
15
94
30
27
54
45
25
6
16
20
27
53
30
46
26
17
50
19
53
30
27
26
18
90
10
53
09
26
7
19
20
35
52
28
27
20
50
30
16
52
30
11
27
21
74
30
57
51
54
26
1-12- محدوده زمانی نمونه‌برداری آبزیان و آبشناسی
محدوده زمانی نمونه‌برداری آبزیان، مربوط به فصل زمستان سال‌های 1387 و 1388 بوده و زمان نمونه‌برداری پارامترهای آبشناسی در فصل زمستان 1388 بوده است.
1-7- سؤالات و فرضیه‌ها
1-7-1- سؤالات تحقیق
– صیدگاههای اصلی ماهیان مهم اقتصادی کفزی در چه مناطقی می‌باشند؟
– آیا صیدگاههای ماهیان کفزی در طول سال‌های 1387 تا 1388 تغییر کرده است؟
– آیا میزان شاخص فراوانی نسبی گونه‌ها در طول سال‌های 1387 تا 1388 تغییر داشته است؟
1-7-2- فرضیه‏های تحقیق:
– صیدگاههای ماهیان مهم کفزی ثابت نبوده و هر ساله باید مکان آنها تعیین شود.
– شاخص فراوانی نسبی گونه‌ها در سال‌های مختلف تغییر پیدا نمی‌کند.
1-9- تعاریف واژه‌ها
سامانه اطلاعات جغرافیایی – شبکه‌های عصبی مصنوعی – ماهیان کفزی – خلیج‌فارس و دریای عمان
فصل دوم- پیشینه تحقیق، چارچوب‌ها و مبانی و مستندات
2-1- پیشینه تحقیق
اولین مطالعه و بررسی در مورد موجودات بستر دریا طی سال‌های 18-1817 میلادی توسط Sir Jame Ross در خلیج Baffin در کانادا انجام گردید که طی آن بسیاری از موجودات زنده بستر دریا جمع‌آوری و شناسایی شده است (Friedrich, 1965).
در سال 1872، سفر اکتشافی و تاریخی کشتی تحقیقاتی چالنجر (Challenger) به سرپرستی محقق انگلیسی به نام Wyville Thamson به مدت سه و نیم سال به طول انجامید و طی این مدت نمونه‌برداری از موجودات بستر دریا در اعماق مختلف صورت گرفت (نیکویان، 1376).
در ایران نیز فعالیتهای تحقیقاتی انجام شده در زمینه بررسی ذخایر آبزیان کفزی خلیج‌فارس و دریای عمان طی سال‌های 1979 – 1976 میلادی تحت عنوان طرح منطقه‌ای UNDP/FAO بوده است. سال 1373، ولی نسب و همکاران، گشت ارزیابی ذخایر کفزیان به روش مساحت جاروب شده را در آبهای استان هرمزگان اجرا نمودند. اولیـن پروژه تحقیقاتی مربوط به آبهای استان سیستان و بلوچستان در دریای عمان با عنوان: ارزیابی ذخایر کفزیان صید تور ترال کف به روش مسـاحت جاروب شـده از نیمـه دوم سـال 1377 شـروع و در مجمـوع 6 گشـت تحقیقاتــی فصلـی در سال‌های 1377 (2 گشت) و 1378 (4گشت) با تحـت پوشش قـراردادن اعمـاق 10 ـ 100 متـر به مـورد اجـرا درآمـد (محمدخانی و همکاران، 1380).
تاکنون مطالعاتی در زمینه شرایط محیطی آبهای خلیج‌فارس در بخش شمالی یا جنوبی آن توسط محققین داخلی و خارجی انجام شد که به عنوان بررسی‌های اولیه در این زمینه قابل استفاده می‌باشند. ابراهیمی 1376، محبی 1377، خسروی 1375 و محققان خارجی ; ,1995 Emara ;1981, Simmonds & Lamboue و 1992 El – Gindy & Dorgham, مطالعات و بررسی‌هایی نیز در قالب برنامه‌های منطقه‌ای بین‌المللی در حوزه خلیج‌فارس انجام گردیده است که مهمترین آنها گشت‌های دریایی سازمان منطقه‌ای حفاظت از محیط زیست دریایی ( ROPME ) طی سال‌ها ی 1379 و 1381 می‌باشد. از سایر بررسی‌های انجام شده در این منطقه گشت تحقیقاتی کشتی Mt. Mitchel در سال 1992 می‌باشد (1993 Reynolds, ).
بررسی سوابق و اطلاعات موجود نشان می‌دهد که بیشتر مطالعات انجام شده در آبهای ایرانی خلیج‌فارس در مناطق محدود یا در دوره‌های زمانی مشخص و با اهداف خاص صورت گرفته است. لذا با توجه به شرایط فوق انجام بررسی‌های مستمر در زمینه شرایط محیطی، وضعیت آلودگی و آبزیان خلیج‌فارس در محدوده آبهای ایران در جهت تعیین نوسانات مکانی و زمانی پارامترهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی خلیج‌فارس و در نهایت به کارگیری داده‌ها در ارزیابی وضعیت ذخایر شیلاتی، اعمال مدیریت در بهره‌برداری بهینه ذخایر و همچنین ردیابی آثار سوء ناشی از انواع آلاینده ها بر آبزیان به عنوان امری کاملاً ضروری و اساسی در دستور کار قرار گرفت.
برخی از محققین از جمله Johannessو همکاران (1981) با مطالعه و جمع‌آوری اطلاعات شرایط محیطی، آبهای سواحل جنوب غربی هند را در یک دوره چهار ساله که شامل فراوانی، تجمع و مهاجرت آبزیان است بررسی کردند.
Brosse و همکاران (1999) با بکارگیری شبکه عصبی و در نظر گرفتن عوامل زیست محیطی پراکنش و زیستگاه چند گونه از کفزیان را در کرانه‌های ساحلی تعیین نمودند.
Marvelias و همکاران (2003) با استفاده از شبکه‌های عصبی مصنوعی پیش‌بینی پراکنش گونه‌های ماهیان کفزی در دریای مدیترانه را انجام دادند.
با توجه به بررسی و جستجوهای صورت گرفته در اینترنت، تاکنون تحقیقی براساس پیش‌بینی الگوی پراکنش آبزیان در خلیج‌فارس و دریای عمان به روش شبکه‌های عصبی صورت نگرفته است و برای اولین بار این تحقیق انجام شده است.
2-2- معرفی ده گونه ماهیان کفزی (اسدی و دهقانی، 1375)
2-2-1- حسون معمولی(Bloch, 1795) Saurida tumbil
خانواده: کیجار ماهیان
نام فارسی: حسون معمولی
مشخصات:
– بدن کشیده و لوله‌ای شکل.
– چندین ردیف دندان در هر دو فک که حتی هنگام بسته بودن دهان قابل رویت هستند.
– یک تکه کوچک از دندانها روی استخوان تیغه میانی بینی.
– درازترین شعاع باله پشتی 4 برابر آخرین شعاع آن.
– شعاع های باله پشتی 12 عدد، طول شعاع های باله شکمی تقریبا” و با هم برابر است.
– پشت و پهلوها قهوه‌ای؛ شکم کم رنگتر یا نقره‌ای؛ بخش‌های حاشیه‌ای باله‌های پشتی، سینه‌ای و مخصوصا” باله دمی تیره رنگ.
– بیشینه درازای بدن: بیش از 40 سانتی‌متر است.
– حسون (Saurida tumbil) از خانواده کیجار ماهیان با نام فارسی حسون معمـولی، کیجار یا کریشو می‌باشد که طول کلی آن به 40 سانتی‌متر رسیده و در حال حاضر یک گونه با ارزش تجاری در سرتاسر آبهای خلیج‌فارس و دریای عمان محسوب می گردد.
2-2-2- حلوا سفید (Euphrasen, 1788) Pampus argenteus
خانواده: حلوا سفید ماهیان
نام فارسی: حلوا سفید
مشخصات:
– بدن خیلی مرتفع.
– دهان کوچک و تقریباً انتهایی.
– آرواره بالایی غیر متحرک، با پوست پوشیده شده و با گونه بهم پیوسته‌اند.
– طول باله‌های پشتی و مخرجی تقریبا” برابر بوده و از نقطه میانی بدن و پشت قاعده باله سینه‌ای منشا می‌گیرند.
– دارای فلس بسیار کوچک و گرد بوده که به آسانی جدا می‌شوند.
– رنگ طرفین بدن سفید نقره‌ای و پشت آبی تا خاکستری؛ باله‌ها متمایل به زرد با لبه‌های تیره. جوانترها نقره‌ای فام.
– بیشینه درازای بدن: 60 سانتی‌متر.
2-2-3- حلوا سیاه (Bloch, 1795) Parastromateus niger
خانواده: گیش ماهیان
نام فارسی: حلوا سیاه
مشخصات:
– بدن عمیق و فشرده؛ نیمرخ پشتی و شکمی به‌طور مساوی محدب.
– باله پشتی دارای 4 یا 5 خار کوتاه (که در بالغین در پوست فرو رفته و نامشخص می‌باشند) سپس با 1 خار و 41 تا 44 شعاع نرم ادامه می‌یابد.
– نمونه‌های بزرگتر از 10 سانتی‌متر (طول چنگالی) فاقد باله شکمی می‌باشند.
– بخش مستقیم خط جانبی دارای 8 تا 19 فلس ضعیف که روی ساقه دمی تشکیل یک تیغه را می‌دهند.
– رنگ بدن در زمان حیات، بالغین یکدست خاکستری ـ نقره‌ای تا قهوه‌ای متمایل به آبی؛ باله‌ها دارای لبه‌های سیاه، جوان‌ها دارای باله‌های شکمی زیر گلوئی سیاه رنگ و خطوط تیره عمودی در طرفین بدن.
– بیشینه درازی بدن: 55 سانتی‌متر.
2-2-4- سپر ماهیان (Rays)
مشخصات:
– لبه سوراخهای اسپیراکل (روزن دمه) دارای شاخک‌ها یا برجستگی‌های کوتاهی است.
– ارتفاع باله دمی خیلی کوتاه تر از فاصله بین مبدا بالایی باله دمی تا مبدا باله اول پشتی است.
– رنگ سطح پشتی بدن قرمز روشن یا قهوه‌ای، با طرح شبکه‌ای کم‌رنگ.
– بیشینه عرض صفحه بدن: 80 سانتی‌متر؛ درازای کلی ماهی: 130 سانتی‌متر.
2-2-5- سنگسر معمولی(Cuvier, 1830) Pomadasys kaakan
خانواده: سنگسر ماهیان
نام فارسی: سنگسر معمولی
مشخصات:
– بدن مستطیلی و فشرده.
– درازای استاندارد 5/2 تا 8/2 برابر ارتفاع بدن.
– زیر چانه دارای 2 سوراخ ریز و یک حفره میانی.
– دندانهای فکی کوچک، نوک دار، در نوارهای باریک، دندانهای ردیف‌های بیرونی دراز شده.
– باله پشتی دارای 12 خار و 13 یا 15 شعاع نرم.
– باله مخرجی دارای 3 خار و 7 یا 8 شعاع نرم.
– رنگ بدن خاکستری ـ نقره‌ای، در طرفین بدن ماهی‌های جوان 7 تا 11 نوار عرضی دیده می‌شود که در نمونــه‌های بالغ به لکـه‌های زوج تیره از هم گسیختـه تبدیل شده که با افزایش سن کاملاً محو می‌شوند.
– بیشینه درازای بدن: 80 سانتی‌متر.
2-2-6- شوریده(Schneider, 1801) Otolithes ruber
خانواده: شوریده ماهیان
نام فارسی: شوریده
مشخصات:
– گونه‌ای قلمی است.
– 1 یا 2 جفت دندان نیش قوی در جلوی آرواره بالا.
– 1 جفت دندان نیش در جلوی آرواره پایین.
– خارهای آبششی روی بخش پایینی کمان اول 8 تا 11 عدد.
– باله پشتی دوم دارای یک خار و 27 تا 30 شعاع نرم.
– رنگ بدن در پشت متمایل به قهوه‌ای؛ شکم و پهلوها نقره‌ای با جلای طلایی؛ اغلب با نوارهای اریب]]>

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *