منبع مقاله با موضوع اثرات غیر مستقیم و انرژی خورشیدی

دانلود پایان نامه

2-شکل حوضه :اساساً بر جریان سیل تأثیر دارد .به طوری که هرچه شکل حوضه کشیده تر و طویل تر باشد اوج سیل کوچکتری دارد حوضه های گرد بازمان تمرکز کوتاه نسبت به حوضه های هم سطح اما کشیده دبی اوج بزرگتری دارند . زیرا به هنگام وقوع یک رگبار قطرات بارش اضافی زمان کمتری را برای رسیدن به خروجی حوضه صرف می کنند .
سرعت جریان در حوضه های با شیب تند نسبت به حوضه های با شیب ملایم سریع تر است . زیرا هر چه شیب بیشتر باشد سرعت آب بیشتر شده و سریعتر به انتهای حوضه رسیده و تجمع می یابد ودر نتیجه دبی اوج تیز تر می شود .


شبکه زهکشی حوضه : شبکه زهکشی حوضه نقش عمده ای در وقوع سیلاب دارد جریان در آبراهه ها سریعتر از جریان سطحی یا رو زمینی است ولذا هرچه قدر تراکم زهکشی زیادتر باشد سرعت تجمع رواناب سریعتر شده و منحنی صعود هیدروگراف (آب نمود) دارای شیب تندتری می گردد .
شیب آبراهه اصلی : با افزایش شیب آبراهه سرعت حرکت آب بیشتر ودر نتیجه نسبت زیادتری از آب ورودی آن از حوضه تخلیه می شود . رودخانه های پر شیب،در مقایسه با انواع کم شیب، از آبدهی کمتر برخوردارند ولی برعکس اوج بالاتری دارند.
وضعیت زمین شناسی وخاک شناسی حوضه : ویژگی های سنگ شناسی و خاک شناسی در میزا ن نفوذ پذیری آب و ایجاد رواناب مستقیم و در نتیجه سیل خیزی حوضه تأثیر بسزایی دارند.
پوشش گیاهی : وجود پوشش گیاهی در سطح حوضه به دلیل اثراتی که در اجزای سیکل هیدرولوژی در مقیاس حوضه دارد،از عوامل کاهش دهنده سیل خیزی یک حوضه است به عقیده بسیاری از متخصصین آبخیزداری، حفاظت خاک، جنگل و مرتع، در اراضی جنگلی سیلاب کمتر تولید می شود ویا اصلاًرخ نمی دهد. می توان گفت روندیابی سیل در حوضه های آبریز دارای پوشش گیاهی بیشتر در پارامتر های ضریب زبری ونفوذ نقش خود را نمایان می سازد.

جستجو در سایت ما :


کاربری اراضی :کاربری اراضی روی جریان رودخانه ووقوع سیلاب به روش های مختلفی تأثیر می گذارد مثلاً از بین پوشش گیاهی ویا تغییر در نوع ونحوه کشت وکار گیاهانی که تلفات برگ آبی زیادی ندارند سبب افزایش حجم جریان و فزونی دبی سیلاب می شود .هرگونه عملیاتی در حوضه که سبب کاهش ذخیره رطوبت خاک یا کاهش نفوذ پذیری گردد موجب افزایش دبی سیلابی می شود. چرای بیش از حد دام سبب فشردگی خاک واز بین بردن پوشش گیاهی می گردد واز سوی دیگر احداث مخازن تأخیری وتعدیلی موجب کاهش دبی سیلابی می شود .
شیب حوضه: شیب حوضه آبریز اثری محسوس و قابل توجه در جریان سطحی آن دارد تاثیر شیب روی مقدار رواناب ، ناشی از اثر آن با عمق و نگهداری آب و خاک و همچنین فرصت نفوذ آب در آن و بالاخره میزان نفوذ آب در خاک است. چنانچه مقدار شیب افزایش یابد نقش عوامل افزاینده نفوذ کاهش یافته و میزان رواناب افزایش می یابد . هرچه شیب بیشتر باشد سرعت آب بیشتر شده و سریعتر به انتهای حوضه رسیده و تجمع می یابد و در نتیجه دبی اوج تیزتر می شود.
2-5- عوامل مؤثربر بروز یا تشدید سیلاب در رودخانه
1-شیب رودخانه : شیب رودخانه به دلیل فراهم بودن شرایط فرسایش ،انتقال مواد ورسوب گذاری اثر قابل توجهی در وقوع سیلاب دارد توپوگرافی ، شیب رودخانه ومقدار بارندگی سه مشخصه مهم در ایجاد سیلاب معرفی شده اند.
2- ابعاد هندسی رودخانه :از ویژگیهای مهمّ دیگری است که نقش تعیین کننده ای در وقوع سیلاب دارد .دو تیپ کلی رودخانه یکی رودخانه با بستر سنگی ودیگری رودخانه بابستر آبرفتی را می توان تشخیص داد.رودخانه با بستر سنگی عمولاًعمیق وباریک بوده ودر مواقع سیلابی جریانی با عمق و سرعت زیاد دارند وقادرند در بستر های سنگی موجبات فرسایش کناری وکف را فراهم نموده وباعث مواد درشت دانه به سمت پایین دست شوند. به دلیل رسوب گذاری در بازه های پایینی وسیلاب دشت ها،تغییرات قابل توجهی در مورفولوژی رودخانه و سطح تراز آنها به وجود می آید که منجر به طغیان جریان از بستر و ایجاد سیل می شود. در رودخانه های با بستر سنگی چنانچه دبی جریان زیاد شود، عمق و سرعت نیز افزایش می یابدودر نتیجه نرخ انتقال بار کف فزونی می گیرد . این عمل تحت تأثیر جریان متلاطم است که سبب تخریب بستر و ایجاد بی نظمی هایی در بستر و کف می شود. به دلیل همین جریان متلاطم ، جریان سیلابی در این گونه رودخانه ها قادر به حمل انتقال مواد درشت تر به صورت معلق ویا جهشی تا مسافت زیاد است . حجم زیاد بار کف که در مواقع سیلاب های عظیم به پایین دست و سیلاب دشت ها منتقل می شود به صورت جزایر رسوبی در بستر های باز آبرفتی بر جای می ماند که در جریان های بعدی سبب طغیان رودخانه وگسترش سیلاب در منطقه می شود.
3- تغییر وضعیّت هیدرولیکی رودخانه : تغییر وضعیّت هیدرولیکی رودخانه از مواردی است که می تواند منجر به ایجاد سیل شود. زیرا ظرفیت انتقال جریان در یک رودخانه که متأثر از ویژگیهای مورفولوژیکی وهیدرولیکی است می بایست برای انتقال سیلاب های احتمالی در یک حدّبهینه باقی بماند. هرگونه بی توجهی به اصول هیدرولیکی که منجر به کاهش ظرفیت انتقال جریان رودخانه شود می تواند موجب بروز سیلاب ویا تشدید آن گردد. طراحی نامناسب نوع پل ها و آبگذر ها و سایر سازه های هیدرولیکی از جمله این موارد هستند . برداشت غیر اصولی مصالح رودخانه ای و اصولاًهر گونه دخل تصرف در بستر رودخانه موجبات تغییر مورفولوژی رودخانه ای را به همراه دارد که موجب انحراف در مسیر جریان طبیعی می گردد وباعث گسترش سیلاب می شوند.تجاوز به حریم رودخانه به هر شکل بروز یا تشدید سیلاب را به همراه دارد .افزون بر عدم رعایت حریم رودخانه ها وسیل ها، نوع کاربری اراضی حاشیه رودخانه که حتی خارج از محدوده حریم قانونی هستند در تشدید سیل مؤثرند.
2-6- بخار آب در اتمسفر(رطوبت،تراکم وبارندگی )
هوادارای بخار آب است،ولی میزان آن با اینکه باتوجه به زمان ومکان تغییر می کندولی در هیچ زمانی از 4 درصد اتمسفر تجاوز نمی کند با وجود این ،همین میزان اندک از نظر اقلیم وشرایط هوا نقش بسیار مهمی را دارا می باشد،زیرا منبع اصلی بارندگی بخار آب موجود در هواست، واز طرف دیگر، بخار آب در بیلان تابش خورشیدی وتشعشع زمینی بسیار مؤثر است ،زیرا بخشی از انرژی خورشیدی به وسیله بخار جذب می شود. علاوه بر این،ابرهای سطوح بالا با آلبدوی زیاد ازرسیدن مستقیم تابش خورشید و بویژه انرژی زیاد آن ممانعت می کنند، ولی میزان زیادی از امواج بلند تشعشع زمین در لایه های نزدیک زمین در نتیجه جذب از طریق بخار آّب باقی می ماند. بدین ترتیب،بخار آب در زمان فقدان تابش مسقیم خورشید مانع از سرمای زیادی اتمسفر شده وهمانند پوشش محافظتی عمل می کند. وبالاخره ، بخار آب در نتیجه فرآیندهای تبخیر و تراکم از یک طرف سبب انتقال انرژی شده واز طرف دیگر حوادث ترمودینامیک مهمی را به وجود می آورد. منبع اصلی بخار آب در هوا از طریق تبخیر تأمین می شود و برای وقوع تبخیر ، انرژی زیادی مصرف می شود. این انرژی به صورت نهان از منطقه تبخیر به دوردست ها منتقل شده ودر منطقه دیگر ویا سطح دیگری که تراکم به وقوع می پیوندد آزاد می شود . این انرژی آزاد شده در بیلان انرژی منطقه تراکم اثرمی گذارد . در حقیقت آبهای کره زمین در نتیجه تراکم بخار آب در اتمسفر به صورت بارندگی به سطح زمین فرود آمده است وبارندگی هم نتیجه تبخیر میباشد .
2-7- بارندگی کوهستانی
بارندگی کوهستانی،جزیی از مجموع بارندگی است که در نتیجه اثر کوهستانی در مکانیزم سیکلونی و عروجی حاصل می گردد. این امر تا حدودبسیار زیاد وابسته به سیستم چین خوردگی ، جهت و موقعیت آن با جریانات هواست .از اثرات غیر مستقیم ارتفاعات که منجر به ایجاد بارندگی می گردد،می تون از تولید اغتشاشات قوی با طبیعت عروجی و مکانیکی،مسدود کردن یا پایین آوردن میزان پیشرفت طوفانهای سیکلونی،ایجاد همگرایی در جریانات افقی،وایجاد ناپایداری شرطی یا عروجی،جهت صعودهای آغازی را نام برد.بعضاً تنها یک حرکت خفیف لازم است تا توده هوایی را به سطح تراکم برساند. بعداز آن،گرمای اضافی تراکم هوا را ناپایدار و شناور کرده و سبب ادامه صعود آن می گردد.این بارندگی هایی را از نوع عروجی سبب می گردد.بارندگی های کوهستانی همانند بارندگی های عروجی دارای دوره های فصلی و روزانه نیستند و شرایط آن از منطقه ای به منطقه دیگر فرق می کند.قدرت بادها و زاویه ای که با سدهای کوهستانی برخورد می کنند و درجه تباین دمای خشکی و دریا،حداکثرهای فصلی بارندگی کوهستانی راتعیین می کنند.اثرات ارتفاعات برمیزان بارندگی به تنهایی بر اساس ارتفاع قابل قضاوت نیست،بلکه دما و میزان رطوبت هوای در حال صعود در دامنه ها و همچنین سرعت و جهت باد نیز در این امر نقش به سزایی دارد. انواع ابرها،شدت بارندگی،مداومت و مقدار آن در ارتباط با اثرات کوهستانی خصوصیات فوق العاده متغیری دارند. در هوای پایدار دامنه های بالایی،هر حرکتی سبب توسعه پهنه ابرهایی می گردد که به دنبال خود بارندگی خفیف و نسبتاًطولانی دارد،در صورتی که در یک هوا با ظرفیت عروجی ابرهایی از نوع کومولوس تشکیل می گردد که سبب بارندگی های رگباری می شود (جعفرپور ، 1388، ص 167)
2-8-پیشینه تحقیق
درخصوص موضوع تحقیق مطالعات گسترده ای درسطح جهان وکشورصورت گرفته است ازجمله این تحقیقات می توان به اثر:
سازمان ملل دهه 1990 رادهه بین المللی کاهش اثرات بلایای طبیعی (IDNDR)نام گذاری کرده است وبر اساس این قطعنامه کشورها کمیته ای را برای کاهش اثرات بلایای طبیعی تشکیل داده اند .درکشور ما کمیته ای به ریاست وزیر کشور به موجب ماده مصوبه مجلس شورای اسلامی –نهم مرداد سال 1370 ه – ش تشکیل گردید واین کمیته جهت انجام مطالعات و تحقیقات دامنه دار بر روی بلایای طبیعی کشور وتاریخچه آنها وهمچنین برای اعلام اضطرار و نحوه مقابله وجبران خسارتها کمیته فرعی وتخصصی به تعداد مورد نیاز را تشکیل داده است .
مطلب مرتبط :   مقاله درباره مدل‌سازی و مدل سازی

عابدی ،قدرت الله ،مجله سپهر شماره 150 ،در بررسی بلایای طبیعی ونقش آن در توسعه پایدار با تأکید بر ایران ، می گوید که حدود 90 در صد از بلایای طبیعی منشأ اقلیمی دارند ودر بین بلایای طبیعی به وقوع پیوسته کشور زلزله وسیل به عنوان بزرگتریین ومخرب ترین آنها شناخته شده اند که همه ساله خسارات و تلفات هنگفتی به همراه داشته است .
رمضانی ،بهمن،(1380) در طرح پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت ،در شناخت بلایای طبیعی ماسوله می گوید جریان های سیلابی ،از خطرات عمده طبیعی هستند که با ریزش باران شکستن سدهای طبیعی ومصنوعی ذوب ناگهانی برف با افزایش دما …..رابطه مستقیم دارد .