دانلود پایان نامه ارشد درمورد ناسخ و منسوخ، آموزش علوم، جهان اسلام

محدث و مفسر مطرح است نقد وبررسی دیدگاه‌های ایشان در موضوع ولایت و امامت اهمیت ویژه‌ای دارد. همانطور که در پیشینه بیان شد اکثر نویسندگانی که در این حوزه قلم زده‌اند بیش‌تر به جنبه دلالی آیات ولایت و امامت اشاره داشته و گاه کوتاه و گاه به ابهام و ایهام پرداخته‌اند، آنچه شاید بتواند این رساله را از دیگر نوشته‌ها تمایز دهد موارد ذیل است:
1) جداسازی آیات بیانگر و اثبات کننده امامت و ولایت از آیات تفسیرگر فضائل، مناقب، و حقوق اهل بیت?است.
در توضیح باید گفت که عالمان و نویسندگان به طور عموم در روش و پردازش به استدلال در امامت اهل بیت?، گاه آیات فضائل را بیان کننده جایگاه امامت آن بزرگواران دانسته‌اند در حالیکه این دسته آیات هر چند گویای درجه و رتبه اهل بیت? است لکن به دلالت مطابقی یا التزامی به معنای اصطلاحی آن، بر امامت آن حضرات معصومین دلالت ندارد.
2) تمرکز بر موضوع امامت و پرهیز از منازعات کلامی و تاریخی.
این رساله کوشیده است تا محور امامت را در چارچوب کلام وحی جست و جو کند بدین سان دید گاه مفسران را در تفسیر آیات شریفه با موضوع امامت محور گفتگوها قرار داده است و از بیان نظریه متکلمان و مورخان و تا حدودی محدثان که در قلمرو آیات شریفه قرار نمی‌گیرند پرهیز شده است (هر چند موضوع امامت از زوایای مختلف کلامی، تاریخی، روایی، قابل بررسی است)
3) توجه به مسأله محوری.
این نوشتار بر مسأله امامت از زاویه نگرش و بینش یکی از پرآوازه‌ترین شخصیت‌های جهان اهل سنت یعنی محمد بن جریر طبری رو آورده است. بدین سبب دایره تحقیق این نوشتار بر یک مسأله و آن تفکر طبری به نمایندگی و سخن گویی از جامعه اهل سنت تمرکز یافته است.
ضرورت تحقیق
همانطور که از بررسی پیشینه به دست می‌آید اثری که به طور مستقل متضمن تجزیه و تحلیل و نقد مبانی فکری و نظری طبری در تفسیرش باشد یافت نمی‌باشد هر چند در لابه لای کتب، مطالبی به صورت پراکنده در نقد آراء ایشان دیده می‌شود اما وافی به مقصود نیست در حالی که در عصر ما به خصوص پس از انقلاب اسلامی از یک طرف شاهد رشد چشم گیر و قابل توجه علاقه به مکتب تشیع و بیداری ملت‌های اسلامی بوده و از طرف دیگر شاهد هجمه تبلیغاتی و شبهه افکنی جریان سلفی گری و تکفیری علیه مکتب اهل بیت? و ولایت و خلافت امام علی? و امامان هستیم که از طریق شبکه‌های ماهواره‌ای، سایت‌ها و کتب با زبانهای مختلف به دشمنی خود ادامه می‌دهند.
بنابراین ضرورت تنظیم پایان نامه‌ای در رابطه با نقد و بررسی مبانی علمای اهل سنت آن هم با رویکرد بررسی اسناد و مستندات کاملا احساس می‌شود.
در نتیجه ارائه اثری مستقل که به طور مستوفی به تجزیه وتحلیل مبانی کلامی طبری و اثبات ولایت اهل بیت? بپردازد و در آن مهم‌ترین مستندات را بررسی نموده و به شیوه‌ای متقن پاسخ دهد کاملا ضروری است.
هدف تحقیق
از یک طرف تفسیر طبری چون یک تفسیرروایی است غالب اشکالاتی که وارد می‌نماید اشکالات روائی است و از طرف دیگر آرا طبری به عنوان یک مورخ، مفسر و محدث در میان علمای اهل سنت بسیار مورد توجه است لذا بررسی مستندات طبری در تفسیرش که از جمله مهم‌ترین آن‌ها استنادات روایی است از اهمیت ویژه‌ای بر خوردار است که در پرتو این نقد و بررسی نقاط اشتراک و افتراق در دیدگاه و در نهایت، ضعف دیدگاه ایشان مشخص و مبانی شیعه در اثبات ولایت و امامت اهل بیت? تقویت می‌گردد و در پایان حقایق تاریخی مطابق بااصول تفسیری صحیح مشخص و زمینه ساز کشف حق از باطل خواهد بود.
سؤالات تحقیق
سؤال اصلی
طبری آیات ولایت را چگونه تبیین نموده است و پس از بررسی چه نقدهایی بر تبیین ایشان وارد است؟
سؤالات فرعی
1- مبانی نظری طبری در حوزه ولایت و امامت اهل بیت? چیست؟
2- مستندات طبری در رابطه با ولایت و امامت اهل بیت? در آیاتی که به دلالت مطابقی دال بر امامت است چیست؟
3- مستندات طبری در رابطه با ولایت و امامت اهل بیت? در آیاتی که به دلالت التزامی دال بر امامت است چیست؟
فرضیه ها
در بخش‌هایی از کتاب تفسیر جامع البیان نویسنده مفسر کوشیده است تا آیات بیانگر امامت و ولایت اهل بیت?را تبیین و مناسبات روایی آن‌ها را یاد آور شود. طبری در این کتاب با بهره گیری از روایات، آیات شریفه را مورد توجه قرار داده و در موردی رأی نهایی خود را صادر کرده است. آیاتی که در این باره بیان شده همان بخشی از کلام وحی است که در این رساله به آن‌ها پرداخته می‌شود. از این رو پاسخ و نقد عالمانه و محققانه، به دور از جانب داری یک طرفانه از رأی و نظر نویسنده جامع البیان مبتنی بر فهم و کشف معانی واژگان آیات در پرتو اصول و مبانی تفسیری قرار داده می‌شود.
روش انجام تحقیق
این تحقیق به صورت کتابخانه‌ای صورت گرفته و روش پردازش ما در این پایان نامه روش بررسی تطبیقی- تحلیلی است. زیرا ضمن بیان آراء اهل سنت و شیعه، آن را مورد تجزیه و تحلیل و نقد و بررسی قرار می‌دهد.
گفتار دوم: مفاهیم
طبری و جایگاه تفسیر وی
ابوجعفر محمدبن جریر بن کثیر بن غالب طبری در آمل از شهرهای طبرستان(مازندران) به دنیا آمد. تا دوازده سالگی مقدمات علوم زمان را در زادگاهش فرا گرفت. خود او در این باره می‌گوید: “در هفت سالگی قرآن را حفظ کردم، در هشت سالگی برای مردم نماز گزاردم و در 9 سالگی پاره‌ای از احادیث را نگاشتم.” سپس می‌افزاید که به خاطر رویایی که پدرش دیده بود، از دوران خردسالی به تحصیل او در علوم دین اهتمام نشان داده است و بنابراین از 12 سالگی به تشویق پدر به ری رفت.
در آن زمان شهر ری یکی از بزرگ‌ترین شهرهای ایران و از نظر آموزش علوم زمان سرآمد شهرهای دیگر بود. در ری از محمد بن حمید رازی حدیث فرا گرفت و مغازی(تاریخ جنگ‌های پیامبر) را از محمد بن اسحاق واقدی آموخت. سپس رهسپار بغداد شد و زمانی به آن شهر رسید که چند روزی از مرگ احمد بن حنبل می‌گذشت. طبری از بغداد به واسط، شهری در میان بصره و کوفه، رفت و علم حدیث را تا جایی که توانست فرا گرفت. از آن پس او به عنوان یک فقیه بر اساس مذهب شافعی فتوی می‌داد.
محمد بن جریر پس از مدتی میان‌رودان(بین النهرین) را ترک کرد و برای آشنایی با اصحاب رأی عازم مصر شد. او در این سفر از راه شام و بیروت گذشت و در 253هـ.ق. هنگام حکومت احمد بن طولون به مصر وارد شد و سه سال در آن دیار ماند و در شهر فسطاط مصر نزد پاره‌ای از دانشمندان آن دیار شاگردی کرد.
طبری طی سفرهای بسیار خود بیش‌تر سفرنامه‌هایی را که حاوی تاریخ و جغرافیای پیش از زمان خود بود، مطالعه کرد. هم‌چنین، طی آن سفرها سیره نویسان گوناگونی را در جهان اسلام دیدار کرد و اطلاعات زیادی از آن‌ها به دست آورد. او پس از زندگی سه ساله در مصر از راه شام به بغداد بازگشت و پس از زمان کوتاهی برای دیدار از وطنش راهی طبرستان شد و در سال 290هـ.ق. به آمل آمد. طبری پس از آن که محیط آمل را برای ادامه‌ی تحصیل خود مساعد ندید به بغداد بازگشت و در محله‌ی رحیه‌ یعقوب اقامت نمود و مطالعات خود را ادامه داد.
طبری در بغداد ضمن آن که دانش خود را در فقه، تاریخ، حدیث تکمیل می‌کرد، شاگردانی نیز تربیت نمود و ‌زمانی که در محله‌ی قنطره البردان بغداد زندگی می‌کرد، نگارش تاریخ خود را با نام “تاریخ الرسل و الملوک و اخبارهم و من کان فی زمن کل واحد منهم” که با نام تاریخ طبری شناخته می‌شود، به زبان عربی آغاز کرد. او که روزانه چهل برگه از تاریخ خود را گردآوری می‌کرد، نزدیک چهل سال به نوشتن تاریخ طبری پرداخت. به این ترتیب که از 48 سالگی شروع به گرد‌آوری نسخه‌های پراکنده سفرنامه‌ها نمود و از 65 سالگی به طور مستمر در بغداد یادداشت‌های پراکنده خود را به مدت 23 سال تنظیم کرد تا آن که پیش از مرگش آن را به پایان رساند.
طبری در کنار تنظیم تاریخ خود، کتاب “جامع البیان عن تاویل آی القرآن” را نیز در تفسیر قرآن نوشت.
طبری در سن 88 سالگی در خانه مسکونی خویش در روز یک شنبه دو روز مانده از شوال سال 310هـ.ق. در بغداد درگذشت و در همان جا به خاک سپرده شد. 2
با توجه به تخصص طبری در زمینه‌های مختلف دارای آثار فراوانی نیزمی باشد که عبارتند از:
1. تاریخ الرسل و الملوک و اخبارهم و من کان فی زمن کل واحد منهم(تاریخ طبری)
2. جامع البیان عن آی تاویل القرآن (تفسیر طبری)
3. اختلاف علماء الامصارفی احکام شرائع الاسلام(در نظریه‌های فقهی)
4. اللطیف القول فی احکام شرائع الاسلام(در فقه)
5. الخفیف فی احکام شرائع الاسلام(چکیده‌ی اللطیف)
6. بسیط القول فی احکام شرائع الاسلام(پیرامون نظرهای فقهی خودش)
7. تهذیب الاثار و تفصیل الثابت عن رسول الله? من اخبار(در فقه و حدیث)
8. ادب النفوس الجیده و الاخلاق النفیسه(در اخلاق)
9. فضائل علی ‌بن ‌ابی طالب(پیرامون غدیر)
10. فضائل ابی‌بکر و عمر
11. الرد علی ذی‌الاسفار(در رد نظریه‌های فقهی داود بن علی اصفهانی)
12. رساله البصیر فی معالم الدین(در رد مذهب‌های بدعتی)
13. صریح السنه(پیرامون باورهای خود)
14. المسترشد فی علوم الدین و القراآت
15. مختصر مناسک(در حج)
16. مختصر الفرائض
17. الموجز فی اصول
18. عباره‌الرویا(در تعبیر خواب)
19. کتاب الوقف
20. حدیث الطیر
21. طرق الحدیث
22. المسند المجرد
23. الرد الحرقوصیه(نقد فرقه‌ها)
24. الرد ابن عبدالملک علی مالک
25. ذیل المذیل(سیره‌ی یاران پیامبر)
26. العدد و التنزیل
27. ادب القاضی
28. تاریخ الرجال من الصحابه و التابعین
29. المحاضر و السجلات.
30. دلایل النبوه
طبری به عنوان یک مورخ، محدث، مجتهد، فقیه، و مفسر در میان دانشمندان اهل سنت جایگاه ویژه‌ای دارد به خصوص تفسیر ایشان که به أم التفاسیر معروف است زیرا تفاسیر قبل از ایشان به ذکر روایت بسنده می‌کردند اما ایشان، توجیه اقوال و ترجیح بعضی بر بعضی و ذکر اعراب‌ها واستنباط‌ها واستشهاد به اشعار عرب در معانی الفاظ را نیز بیان نموده است. از این رو طبری در علت تألیف تفسیرش چنین نوشته است:
ما در شرح تأویل کتاب خدا (که هیچ شکی در آن نیست) و بیان معانی موجود آن، انشالله کتاب جامعی که بتواند حاجت مردم را از علم برآورده کند و کفایت کننده از سایر کتب در آن علم باشد خواهیم نوشت و در آن هر آنچه که به ما رسیده و بر آن دلیل وجود دارد و علما اتفاق نظر دارند و یا در آن اختلاف نظر دارند، خبر می‌دهیم وعلت هر گروه و مذهب را در آن رأی بیان می‌کنیم و تا آن‌جایی که امکان دارد با رعایت خلاصه گویی، نظر خود را شرح می‌دهیم. 3
ما به اختصار گزیده‌ای از نظرات دانشمندان اهل سنت را درباره طبری وتفسیرش بیان می‌نمائیم.
خطیب بغدادی نوشته است:
طبری یکی از بزرگترین علما است و بخاطر معرفت و فضل ایشان به قول و رأیش حکم می‌شود. بعضی از علومی که هیچ یک از علمای عصرش در آن شریک نیستند در او جمع شده است، او حافظ کتاب خدا، آشنا به قرائات، آگاه به معانی، و فقیه در احکام است. همچنین ایشان عالم به روایات و طرق آن و صحیح و سقیم و ناسخ و منسوخ آنها می‌باشد و آشنا به اقوال صحابه و تابعین بوده است. به تاریخ ملل و افراد احاطه دارد به گونه ای که کتابی در تاریخ به نام تاریخ الامم و الملوک و کتابی در تفسیر دارد که هیچ کس مثل آن دو را ننوشته است.4
در جای دیگر از کتابش آورده است: ” از احمد بن ابو حامد بن ابی طاهر اسفرایینی به من رسیده که او گفت : اگر شخصی به چین مسافرت کند تا کتاب محمد بن جریر را دریافت کند کار زیاد

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه ارشد با موضوعاسترس، ارائه خدمات، مصرف مواد

دیدگاهتان را بنویسید