منبع مقاله درباره افغانستان، خاورمیانه، مواد غذایی

از اهمیت ویژه ای برخوردار است.وجود فاصله ژنتیکی مناسب بین ارقام از جمله عواملی استکه می تواند ما را در این امر کمک کند.زیرا برای صفات کمی هرچه فاصله ژنتیکی بین والدین از یکدیگر بیشتر باشد نتاج حاصل از تلاقی متنوع تر خواهند بود و احتمال مشاهده نتاج برتر از والدین بیشتر خواهد بود.بنابراین شناخت اجزایی از گیاه که نقش عمده ای در تولید عملکرد نهایی دارند و ارتباط بین آنها و میزان وراثت پذیری صفات از جمله مواردی هستند که در اصلاح این گیاه مانند سایر گیاهان باید مورد توجه قرار بگیرد (ارزانی،1383).
با توجه به تنوع ژنتیکی قابل توجه برای این گیاه در ایران اطلاع از نحوه کنترل ژنتیکی صفات و میزان هتروزیس، اصلاح گر را در تعیین بهترین روش اصلاحی که دارای بیشترین بازدهی باشد یاری می نماید. یکی از مباحث بسیار با اهمیت در طول دوره اصلاح نباتات کشف پدیده هتروزیس میباشد که امروزه از دیدگاه اصلاح کنندگان نبات به صورت یک پدیده بیولوژیک و به صورت برتری نتاج نسبت به میانگین والدین و یا والدبرتر تعریف می شود (لامکی،1993 ). از آنجایی که هتروزیس با اثرات متقابل آللهای مختلف در یک مکان ژنی ارتباط دارد،استفاده از اختلاف ژنتیکی بر اساس مارکر مولکولی جهت گزینش والدین در پروژه های اصلاحی پیشنهادشده است (سرنا،1997).گزینش لاینهای مناسب جهت تلاقی و شناسایی تلاقی های با عملکرد بالایکی از وقت گیرترین و پر هزینه ترین مراحل در پروژه های اصلاحی هیبرید ها می باشد (ملچینجر،1990). در طول دو دهه گذشته تعداد قابل توجهی از مطالعات وجود همبستگی بین فاصله ژنتیکی بر اساس مارکرهای ملکولی( AFLP،RAPD،SSR,RFLP)یا آیزوزایم ها را با کارایی هیبرید ها و هتروزیس تایید کرده است (پالز،1996). در این مطالعه سعی خواهد شد با مقایسه روشهای کلاسیک تخمین هتروزیس و روشهای نوین مبتنی بر مارکرهای مولکولی پتانسیل مارکرهای ISSR را در تخمین خصوصیات و عملکرد F1 وشناسایی تلاقی های برترقبل از انجام آزمایشات مزرعه ای مورد ارزیابی قرار گیردو ارتباط بین هتروزیس و فاصله ژنتیکی بر اساس مارکرهای ISSR سنجیده شود.
با توجه به اطلاعات اندک در مورد والدین برتر جهت انجام تلاقی ها اهداف این مطالعه عبارتند از:
1)بررسی عملکرد والدین مورد استفاده در آزمایش واطمینان از تفاوت معنی دار بین آنها.
2) بررسی ترکیب پذیری عمومی و خصوصی والدینو نحوه کنترل ژنتیکی صفات.
3)بررسی میزان هتروزیس برای صفات مورد نظردر نتاج F1 حاصل از تلاقی دای آلل لاینهای اینبرد گلرنگ.
4) بر آورد فاصله ژنتیکی بین والدین شرکت کننده در تلاقی ها و ایجاد ارتباطی بین فاصله ژنتیکی تخمینی بر اساس مارکرهای ملکولی و هتروزیس مشاهده شده در عمل برای صفات مورد نظر.
5) یافتن رابطه ای میان فاصله ژنتیکی بین دو والد بر اساس مارکر و هتروزیس مشاهده شده در عمل می تواند کمک قابل توجهی به کاهش انجام کارهای مزرعه ای طولانی و پر هزینه جهت شناسایی والدینی که هتروزیس معنی دار تری در نتاج نشان بدهند را داشته باشد.
2 فصل دوم
بررسی منابع
2-1 تاریخچه کشت و تولید گلرنگ
گلرنگ یکی از قدیمی ترین گیاهان شناخته شده نزد انسان است و سالیان درازی است که به طور گسترده در خاورمیانه مورد کشت و کار قرار می گیرد (جان استون و همکاران، 2002 ). مردم بابل، فلسطین و مصر باستان از آن به عنوان گیاهی دارویی و روغنی استفاده می کرده اند. بذور گلرنگ و دسته حلقه های گل گلرنگ در کنار اجساد مومیایی متعلق به 4000 سال قبل در مصر یافت شده است (اسمیت ،1996 ). کشت سنتی گلرنگ در ایران از سالیان قبل برای تولید گل معمول بوده است (ناصری ،1370 ). بر اساس آمار منتشر شده مقدار تولید دانه گلرنگ در ایران در سال 1355-1350 هفت هزار تن در سال بوده است.تولید آن در کشور به دلایل متفاوت از جمله عدم برنامه ریزی صحیح سیر نزولی داشته است (زینعلی،1378).
مطابق با داده های سازمان خواروبار کشاورزی1 گلرنگ در سطح زیادی در هند (350 هزار هکتار ) مکزیک (85 هزار هکتار ) اتیوپی (72 هزار هکتار )و آمریکا (54 هزار هکتار)کشت می شود.ایران با تولید سالیانه 500 تن در سال در رتبه سیزدهم قرار دارد (فائو، 2009).
2-2 خاستگاه و ژنتیک گلرنگ
گلرنگ زراعی گیاهی یکساله و بومی نواحی مدیترانه،خاورمیانه،هند،ایران،افغانستان و شرق آفریقا است.جنس کارتاموس دارای حدود 25 گونه مهم است که بسیاری از آنها بومی مدیترانه هستند. بر اساس بررسی های جدید و بر اساس رابطه بسیار نزدیک موجود بین گونه های وحشی،موطن احتمالی گلرنگ منطقه محصور بین مدیترانه و خلیج فارس است (ساسانوما، 2008، کیل ،2006 و نولز،1969 ). واویلوف عقیده داشت که گلرنگ بومی شمال هند و افغانستان است اما تعدادی از محققان بر این عقیده هستندکه دو مرکز اولیه برای حداکثر تنوع گلرنگ در شمال افغانستان و اتیوپی قرار دارد (ویس،2000). مهمترین گونه های وحشی جنس کارتاموس شامل تینکتوریوس2، اکسیی کانتا3 و پالاستینیوس4هستند که تنها گونه تینکتوریوس بعنوان یک گیاه زراعی کشت می شود (ایمری ونولز،1970). خیدیر و نولز (1970) معتقدند که گونه پالاستینیوس و اکسی کانتا اجداد گلرنگ هستند. اجداد وحشی گلرنگ بطور وسیعی در مناطقی که گلرنگ زراعی کشت می شود گسترش یافته اند. گونه اکسی کانتا،علف هرز رایجی در مناطق ایران،پاکستان و شمال غرب هند و غرب عراق است و گونه پالاستینیوس نیز به وفور در نواحی فلسطین و نواحی مدیترانه یافت می شود(کیل،2006). گونه های پالاستینیوس و اکسی کانتا از نظر ژنتیکی شباهت بیشتری به گلرنگ زراعی دارند و به احتمال زیاد والد وحشی گلرنگ می باشند (چاپمن و بورک،2008).
2-3 طبقه بندی و سیتوژنتیک گلرنگ
دانش سیتوژنتیک و روابط تاکسونومیک بین گونه های کارتاموس پایه و اساس استفاده موثر از خصوصیات گیاهی خویشاوندان وحشی و ژنوتیپ های گلرنگ در برنامه های اصلاحی آن می باشد.از لحاظ تعدادکروموزوم جنس کارتاموس را به چهار دسته تقسیم می کنند. دسته اول دارای 24 کروموزوم (2n =2x=24) می باشند که شامل گونه های تینکتوریوس،پالاستینیوس،کوردیکوس5،پریسیکوس6،گیپسی کولا7 و اکسی کانتاهستند. این گونه ها به راحتی با یکدیگر آمیزش پیدا می کنند (مک پرسون و همکاران ،2004). گونه پالاستینیوس و اکسی کانتا به وفور در ایران یافت می شوند که این گونه ها به عنوان منابع خوبی برای مقاومت یا تحمل به بیماریها و آفات مختلف شناسایی شده اند (کومار و آگراوال ،1989).
گونه های اربورسنس8 ،ریفاوسس9 و نیتیدوس10 نیز دارای 24 کروموزوم هستند ولی با سه گونه فوق آمیزش پیدا نمی کنند (داجو و ماندل 1996). دسته دوم شامل گونه های بویسیری11 ،دنتاتوس12 ،گلایوکوس13 ،لیوکوکایولوس14 و تینوس 15هستند که دارای 20 کروموزوم می باشند (لوپزگونزالز،1989) زیر گونه های گلایوکوس در سوریه ،ترکیه ،ایران و قفقاز یافت می شوند.گونه های گلایوکوس و تینیوس با واریته های زراعی قابل آمیزش هستند و F1آنها نیز تولید شده است.
دسته سوم دارای 44 کروموزوم (2n=4x=44) می باشد و تنها دارای یک گونه لاناتوس16 است.این گونه آمفی دیپلوئید حاصل از گونه های دسته اول و دوم است و با گونه تینکتوریوس و اکسی کانتا لقاح پیدا می نماید و هیبرید های آنها دارای7-1کروموزوم جفت نشده هستند.دسته چهارم دارای 64 کروموزوم می باشند (2n=6x=64) و گونه های کرتیکوس17 و تورکستانیکوس 18جزو این دسته هستند (داجو و ماندل،1996).
2-4 مصارف گلرنگ
گلرنگ گیاهی که می توان درتهیه دارو،روغن و رنگ از آن استفاده نمود و از گلچه،بذر و ساقه و برگهایش بهره برداری کرد و تمامی اندام های آن مفید می باشند.در حال حاضر اکثراً به عنوان یک گیاه دارویی مخصوصاً در چین کشت می شود (ماندل و همکاران، 2004).
گلبرگ گلرنگ دارای حدود30 درصد رنگدانه زرد (کارتامیدین ) و 1 درصد رنگدانه قرمز (کارتامین ) است. از این دو رنگدانه به عنوان عامل رنگ دهنده مواد غذایی و لوازم آرایشی استفاده می کنند (ناگاراج 2001؛ کول کارنی و همکاران 2001و سینک و نیمبکارف 2007 ). همچنین از گلهای آن جهت رنگ آمیزی پنبه،ابریشم،رنگ های بافت فرش در ترکیه ایران و سایر کشورها از جمله آلمان و فرانسه و رنگ آمیزی لباس در کشور های ژاپن،هند و بنگلادش استفاده می شود (کانون و کانون،2003).
گل گلرنگ به صورت مهمترین دارو برای تقویت گردش خون و کاهش گرفتگی رگ ها استفاده می شود. در سال های اخیر گلچه های رنگی گلرنگ عمدتاً برای معالجه صدمات ماهیچه ای،بیماری های قلبی – عروقی و مغزی ،فشار خون بالا،دیابت و دیگر بیماری های مرتبط با گرفتگی رگها و گردش خون استفاده می شود (زاومو و لی جی،2001، ناگاراج،2001).
گلرنگ در دنیا عمدتاًبرای تهیه روغن خوراکی جهت پخت و پز،روغن سالاد و مارگارین کشت می شود. در کشورهای پیشرفته بدلیل اهمیت دادن به سلامتی تقاضا برای روغن این گیاه افزایش یافته است زیرا نسبت اسید های چرب غیر اشباع به اشباع روغن گلرنگ نسبت به هر روغن دیگر بالاتر است.لذا بازار قابل توجهی برای روغن این گیاه مخصوصاًدر آمریکای شمالی ،آلمان،ژاپن و ایتالیا وجود دارد.در هند نیز افراد با درآمد بالا بیشتر از این روغن استفاده می کنند (داجو و ماندل ،1996.،کوکوراچی و دنتامارو،1992و سینک و نیمبکار،2007). ارزش تغذیه ای روغن گلرنگ مشابه با زیتون است. روغن گلرنگ دارای مقادیر بسیار بالای (75-71درصد) اسید لینولئیک است و به همین دلیل با روغن های گیاهی دیگر جهت افزایش کیفیت آنها مخلوط می شود (بایدر،2000و داجو و ماندل ،1996). همچنین از روغن آن می توان به عنوان سوخت زیستی استفاده کرد (مکا،2007).
گلرنگ یک گیاه علوفه ای با ارزش تغذیه ای عالی است که عناصر غذایی قابل هضم آن مشابه یونجه است. دانه های گلرنگ عموماً بصورت دانه پرنده مخصوصاًکبوتر ها وطوطی ها مورد استفاده قرار می گیرند (اسمیت ،1996).
امروزه محصولات گیاه گلرنگ دارای پتانسیل زیادی در بازار جهانی هستند زیرا دارای میزان بالایی از روغن خوراکی یا صنعتی،محصولات فرعی با عناصر غذایی بالا برای تغذیه دام و پرندگان و نیز به عنوان رنگ دهنده مواد غذایی و منسوجات می باشد.بنابراین ترویج آن جهت افزایش فرصت های بازاریابی در جهان ضروری به نظر می رسد.
2-5 تنوع ژنتیکی و اهمیت آن
وجود تنوع در جامعه گیاهی لازمه اصلاح و بهبود ساختار کیفیت و کمیت گیاهان است.یکنواختی در جوامع منجر به کندی روند تکاملی،یکنواختی تولید و افزایش آسیب پذیری جامعه در مقابل تنش ها می شود.بنابراین اطلاع از سطوح تنوع ژنتیکی از اساسی ترین جنبه های تمام علوم زیستی از قبیل اکولوژی،زیست شناسی تکاملی،رده بندی، زراعت و اصلاح و حفظ گونه های زیستی به شمار می رود. لذا ابتدایی ترین هدف برای رسیدن به این مقصودشناسایی و حفظ تنوع ژنتیکی موجود در یک گونه گیاهی است که امکان دستیابی به یک مخزن ژنتیکی را فراهم می آورد (اولروگ،1994و ارزانی، 1383).
منشاء تنوع ژنتیکیدر گیاهان نوترکیبی های ژنتیکی،جهش های ژنی و کروموزومی است.تنوع ژنتیکی را می توان در سه سطح جمعیت،گونه و ژن بررسی نمود.یکی از دلایل اهمیت ارزیابی تنوع ژنتیکی در سطح گونه ارتباط درجه تکاملی با میزان تنوع ژنتیکی مشاهده شده است (فرشادفر،1377).بررسی تنوع ژنتیکی یک گونه،در تهیه و اداره ژرم پلاسم ها،تهیه برنامه های اصلاحی،نحوه مدیریت مزرعه در قبال تنش ها،تخمین پایداری تولید، تکامل گونه،رده بندی،دفاع از حق معنوی اصلاح گران و بسیاری مسایل دیگر اهمیت دار

مطلب مرتبط :   منابع پایان نامه درموردteacher education، Education، language teaching

دیدگاهتان را بنویسید